Sohbetlerden Derlenen Sorular
Kategorilere göre düzenlenmiş tam arşiv
Klasik Eserler ve Şerhler(1826)
Dini eğitimsizlik neden Türkiye’nin toplumunu etkiledi?
150 Yıldan Beri Dînî Eğitimsizlik — Çarşaflı Annenin Yanında Çıplak Kızı Tablosu Bir bakmışın yanında kadın çarşaflı, kınamak için söylemiyorum. Kadın çarşaflı yanındaki kızı çıplak. O kadıncağız kafasını kaldıramıyor kızından, utancından dolayı. Kulağımla duydun benden uzaktı yürü biraz diyor. Dünyâ hayâtının geçici olduğunu unuttular. Unutturuldu Müslümânlara.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2190. Beyit: Çalgıcının Fenâ Hâli, Bir Elde Dünya Bir Eld
Dergâhta erkeklik yapmama nedir?
Hele bu dergahtasa erkekliği sökmez. Mustafâ Özbağı sağ oldu müthişçe. Bizim arkadaş sonra döndü tabi. Ben dedim tamam bu kadar özrün sonunda dön ama dedim ev dursun orada. Şeytan azapta gerek. Arada diyeceksin ki ben evimi özledim. Yalvarıyormuş kadıncağız. Dergaha da geleceğim. Mustafâ var ya demiş. Onu da şeyhim olarak kabul edeceğim. Dön geri. Dön geri. Bizimkine diyorum sakın ha evi bırakma. Bir artı biri. Arada git diyorum ben orayı bir kokunu yay ısıt orayı. Ne dese bizimki son dönem. Efendim ben orada mutlu oluyorum diyor bana. Oğlum dedim tamam hastalık bulaştıysa sana dedim. Sen bundan sonra dedim şimdi bir yerden ev alırsın. Aldı. Şehrin kenarından bir yer. Şimdi arada oraya gidiyor.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2190. Beyit: Çalgıcının Fenâ Hâli, Bir Elde Dünya Bir Eld
Antidepresanlar ne yapar?
Sonra gideceksin bir psikiyatriye, diyeceksin ki şöyle oluyorum, böyle oluyorum, al bu hapı diyecek. İyice psikolojini bozacak. Çünkü bütün psikiyatri haplarının hepsi de psikolojiyi bozmak için. Siz Dünya Sağlık Örgütü denilen o sağlıksız vahşi örgütün insanlara faydalı bir şey mi yaptığını zannediyorsunuz? O Dünya Sağlık Örgütünün sattırdığı hapları, ilaçları, iğneleri size çok faydalı bir şey mi zannediyorsunuz? Hepiniz de müşterisiniz. Ben Dünya Sağlık Örgütünün müşterisiyim. Şeker hastasıyım, habire boyuna hap yut. Tedavi oluyor mu? Hayır. Müşterisin. Ne var? Tansiyon var. Boyuna hap yut. Ne var? Müşterisin. Müşterisin. Bugüne kadar normalde kim biliyordu psikiyatri haplarını, antidepresanları, kimse bilmiyordu.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2208. Beyit: İstihrâk, Aklın Perdesi ve Geçmiş-Gelecek Ka
Tevbe ne demektir?
Tevben günahından beterdir. Ben kendi nefsime söylüyorum bunları. Tövben günahından beter. Bu öyle bir çarpıcı bir söz ki Hz. Pîr çarpıyor. Tabiri caizse. Silindir gibi eziyor. Benim ben böyle bu beytleri Allâh beni affetsin. Kendimce daha öncesinden bu beytleri biliyorum. tevbe günâhından beter diyor ya bitiriyor beni. Allâh beni affetsin. Çünkü neden bu tevbe riyâ, bu tevbe duygusal çöküntünün gösterisi? Bu tevbe içten değil çünkü. Bu tevbe samîmî değil çünkü. Bu tevbe içten olmuş olsa, samîmî olmuş olsa o bir daha o günâhı işlemeyecek.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2210. Beyit: Boğumlardan Kurtuluş, Tövbe-i Tövbe ve Hayre
Tevbe ederken neye dikkat edilmelidir?
Tevbe ederken şeytanı aldatır mı? Evet. Aynı günâhı yine işliyorsan şeytân seni o tevbe ile aldatıyor. Aynı günâhı, aynı necasetin içine düşüyorsan nefsin tuzandasın. Ha diyeceksin ki tevbe etmelim mi? Tevbe edelim. Dilimizde de olsa tevbe edelim. Bu ayrı bir mesele. Ben meselenin hakikatini söylüyorum size. İşin zâhir kısmına bir kimse tevbe etti. Allâh onun tövbesini kabul etti. Eyvallâh. O kul bina günâh işledi, yine tevbe etti. Allâh dedi ki kulun kendisini affedecek olan Rabbisini hatırladı. Affettim dedi. Yine günâh işledi, yine tevbe etti. Allâh dedi ki kulun kendisini affedecek olan Rabbisini hatırladı. Affettim onu dedi. Hatta üçüncüsünde bir daha söyledi. Yine affettim dedi. Ah ardında bir ibare daha var. Hadi bundan sonra ne yaparsan yap dedi. Allâh’ın rahmeti geniş. Ve ama hadîs-i şerifte de diyor ki Allâh sadece kalpten yapılan tövbeleri kabul eder. Rabbim bizi onlardan eylesin.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2210. Beyit: Boğumlardan Kurtuluş, Tövbe-i Tövbe ve Hayre
Rüyâda Altın Görmek nedir?
Rüyâ tâbîri klasik literatürü — İbn Sîrîn, Tabîrü’r-Rüyâ.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2210. Beyit: Boğumlardan Kurtuluş, Tövbe-i Tövbe ve Hayre
Tâhâ 20/39 Hz. Mûsâ Annesi nedir?
Tâhâ 20/39 Hz. Mûsâ Annesi — "Ey Ümmet-i Muhammed Kadınları, Mûsâ Annesinden Aşağı Mısınız?": Tâhâ 20/38-40 ("İẑ evhaynâ ilâ ümmike mâ yûhâ; en’iẑfîhi fi’t-tâbûti fe’ẑfîhi fi’l-yemmi") — Hz. Mûsâ annesine vahy gelmesi (Tâhâ 20/39: sandığa koy, Nîl Nehrî’ne bırak); Kasas 28/7-13 (aynı kıssa tafsîlâtla); klasik tefsîr — Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb 22/61-70 (Tâhâ); İbn Kesîr 3/152-160; Kurtubî 11/194-200; klasik kısâs-ı enbiyâ — Sa’lebî, Arâ’isü’l-Mecâlis ; Kisâî, Kısâsü’l-Enbiyâ ; Ahmed Cevdet Paşa, Kısâs-ı Enbiyâ ; Hz. Meryem’e vahy gelmesi — Âl-i İmrân 3/42-47; Meryem 19/16-26; klasik tefsîr; "kadınlara vahy gelir mi (ilhâm anlamında)" tartışması — İbn Hazm, el-Fasl fi’l-Milel ; İbn Teymiyye, Mecmûu’l-Fetâvâ ; "Bize Kur’ân yeter diyenler" tenkīdine cevâb — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafâ Özbağ Efendi tedrîsi; bu sohbet 12.06.2025 Mesnevî 2210. beyit dersi — İrşâd Dergisi (irsaddergisi.com).
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2210. Beyit: Boğumlardan Kurtuluş, Tövbe-i Tövbe ve Hayre
Ahsen-i Takvîm ne anlama gelmektedir?
Ahsen-i Takvîm de böyle bir kelimedir. İnsanı anlatmaya diğer kelimeler yetmez. O ancak Ahsen-i Takvîm üzerine yaratılmış bir varlıktır insan. Ne yazık ki güdük dillerle bunu anlatmak anlamak da mümkün değildir zaten. Buna bakarsan hiçbir dile hakaret değildir. Ahsen-i Takvîm ilâhî bir kelamdır. O ilâhî kelamın ancak o kimse manasını anlayabilir. Zaten maksat ma’nâda gizlidir. Söz de değildir. Söz gelir geçer. Mana hakîkat kalıcıdır.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2215. Beyit: Zuhûr Dalgaları, Hâl Söze Galebe ve Fenâ fi’
Kur’ân’ın manası neden anlatılamaz?
Kur’ân öyle bir sırlı ilâhî kitaptır. Onu normalde çok iyi Arapça da bilse bir kimse ma’nâ itibariyle onu anlatamaz. Ahsen-i Takvîm’in arkasında Cenâb-ı Hakk’ın ruhundan üfledim dediği rûh var. Bu manayı anlamazsa insan Ahsen-i Takvîm’i anlaması mümkün değildir. Cenâb-ı Hakk kendisini bir kimseye tanıtmazsa o kimsenin Ahsen-i Takvîm’i anlaması mümkün değildir. Allâh bir kimsenin gönlünü firâset açarsa ancak o kimse Ahsen-i Takvîm’in manasını anlayabilir. Ancak o kimse o zaman Kur’ân’ın manasına ulaşabilir.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2215. Beyit: Zuhûr Dalgaları, Hâl Söze Galebe ve Fenâ fi’
Banır Hüseyîn kimdir?
Banır Hüseyîn, annemle tabii kuzen oluyorlar. Babamla da arası çok iyi. Zaten bizim eve birisi girip çıkacaksa babamla arası çok iyi olacak. Yoksa birisi gelip çıkacaksa. O da benim babamla arası çok iyi olacak. Yoksa bizim eve kimse girip çıkamaz.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2223. Beyit: Pazara İnen İki Melek ve İnfâk Cihâdı
Cömertlik Allâh’ın sıfâtıdır mı?
Cömertlik Allâh’ın sıfâtıdır. el-Vehhâb ismi şerifi, er-Rezzâk ismi şerifi, el-Kerîm ismi şerifi. Cenâb-ı Hakk’ın sonsuz isimleri vardır. Cömertlik de onun sıfâtıdır. Ve onun herhangi bir sıfatının içerisinde binlerce sıfât vardır daha. Yüz binlerce sıfât vardır daha. O yüzden cömert insan yeryüzünde Allâh’ın sıfâtî tecelliyâtıdır. Cömert insan.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2223. Beyit: Pazara İnen İki Melek ve İnfâk Cihâdı
Cömert kimse Allâh’ın elidir mi?
Cömert kimse Allâh’ın elidir. Bir kimse o cömertliğe hizmet ediyor. Allâh’ın eli oldu. Şimdi bizde bir ekip var, onlara diyorum ki Allâh râzı olsun hepsinden de. Diyorum geceleri dağıtın, kimse bu konuda bilmesin, anlamasın, birbirlerinizle de söylemeyin, konuşmayın birbirlerinizin arasında da diyorum. Gece dağıtım yapıyorlar, Allâh’ın eli onlar. Allâh’ın eli. Dün gece de öyle bir faaliyet vardı, Allâh hepsinden de razı olsun inşâallâh. Allâh’ın eli hükmünde oldu. Hiç kimse görmeden, hiç kimse bilmeden gece yarısı tık iş bitti. Allâh’ın eli oldu. Veren kimse de Allâh’ın eli oldu. Çünkü veren verileni de tanımıyor. Veren verileni de tanımıyor. Bu ben kendimce söylüyorum. Muhteşem bir şey. Allâh’ım iyi etsin inşâallâh.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2223. Beyit: Pazara İnen İki Melek ve İnfâk Cihâdı
Zekât vermek Allâh için mi yapılır?
Zekât verirken Allâh için verecek. Sadakasını verirken Allâh için verecek. Birine bir şey yardım ediyorsa Allâh için verecek. Kimseye göstermeyecek bunu. Kimseye andırmayacak bunu. Bazen birkaç arkadaş bana böyle cesaretini toplayıp ya siz gece dağıtım yapıyorsunuz gündüz yapsanız olmaz mı dedi. Sana ne dedim ona. Sana mı soracağız gece bir damı dağıtacağımızı gündüz dağıtacağımızı dedim. Sustu. Bu Hazret-i Hasan Efendimiz’in sünneti. Gece dağıtmak. Kimse onu görmezdi ne dağıttığını.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2223. Beyit: Pazara İnen İki Melek ve İnfâk Cihâdı
Cömertlik ve infâk cihâdı nedir?
Talebeye Gösterişin İptâli ve Hz. Hasan Efendimiz’in Gece Gizli Tasaddukı (Sırtındaki Nâsır) Zaten vefat ettiğinin sabahında Medinelilerden de yollayacak bir şey. o zaman Hazret-i Hasan Efendimiz Hazret-i Hasan Efendimiz Hazret-i Hasan Efendimiz Sabahında Medîne’li fukaralar sokaklara döküldüler. velî-i ni’metimiz vefat etti diye. O yüzden hadîs-i şerîfte sağ elinin verdiğini sol elin bilmeyecek. Onu gösteriyorsan yanlış yapıyorsun, nefsinden yapıyorsun onu. Sen hevâ-i hevesine uydun. O tasadduk tasadduk değil. O sadaka sadaka değil. O yardımlaşma yardımlaşma değil. Onda hevâ heves var. Ama hak için harcayacaksa o zaman o kimse ne yaptı? Hiç kimseye göstermeden, hiç kimseye andırmadan bu tasattukunu yaptı. o cihâd oldu. Hz. Piri’nin cihâd dediği şey bu. O cömertliği, onun tasadduku cihâd yerine geçti.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2223. Beyit: Pazara İnen İki Melek ve İnfâk Cihâdı
Cömertlik Allâh’ın sıfatlarından biridir mi?
Cömertlik Allâh’ın sıfâtıdır. el-Vehhâb ismi şerifi, er-Rezzâk ismi şerifi, el-Kerîm ismi şerifi. Cenâb-ı Hakk’ın sonsuz isimleri vardır. Cömertlik de onun sıfâtıdır. Ve onun herhangi bir sıfatının içerisinde binlerce sıfât vardır daha. Yüz binlerce sıfât vardır daha. O yüzden cömert insan yeryüzünde Allâh’ın sıfâtî tecelliyâtıdır. Cömert insan.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2223. Beyit: Pazara İnen İki Melek ve İnfâk Cihâdı
Zekât ve sadaka vermek Allâh için mi yapılır?
Zekât verirken Allâh için verecek. Sadakasını verirken Allâh için verecek. Birine bir şey yardım ediyorsa Allâh için verecek. Kimseye göstermeyecek bunu. Kimseye andırmayacak bunu. Bazen birkaç arkadaş bana böyle cesaretini toplayıp ya siz gece dağıtım yapıyorsunuz gündüz yapsanız olmaz mı dedi. Sana ne dedim ona. Sana mı soracağız gece bir damı dağıtacağımızı gündüz dağıtacağımızı dedim. Sustu. Bu Hazret-i Hasan Efendimiz’in sünneti. Gece dağıtmak. Kimse onu görmezdi ne dağıttığını.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2223. Beyit: Pazara İnen İki Melek ve İnfâk Cihâdı
Cimri kimsenin Allâh’ın la’netine uğramış olur mu?
Cimri kimsenin Allâh’ın la’netine uğramış olur. Tirmizî.
Kaynak: 2025 Sohbeti — Mesnevî 2223. Beyit: Pazara İnen İki Melek ve İnfâk Cihâdı
Kahve ve lokum hâdisesi nedir?
Nevşehir’e dedim Şey Efendi’yi bırakacağım. Öğüsü yarım. O dedi yanındaki kimdi dedi. Şeyhim dedi. Yok ya dedi. Evet dedim. Filanca camide bu akşam sohbet var. Sen de gel. Geldi oraya camiye. O da sohbete zikrullığa katıldı. Ben ertesi gün sabahleyin Şey Efendi’yi şey bıraktım. Nevşehir’e. Döndüm adama telefon açtım. Gel arabanın satışını al. Şey Efendi’yi de o gün dedim sattım efendim arabayı.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Mesnevî 2269 — Sahte Önderlerin Dünya Sevgisi ve Lokum-Kahve Hâdi
Dervişlik at demişler atacaksın tut demişler tutacaksın nedir?
Kuran ve sünnetin içinde mi? Evet. Konuşma konuşmayacaksın. Bırak bırakacaksın. Yürü yürücen dur durcan. Kuran ve sünnetin içinde mi? Evet. Başka yerde bunu böyle normalde tolerans gösterirler. Biz de dövecek değiliz adamı. Ama at dediğimde atmamış tut dediğimde tutmamış. Git dediğimde gitmemiş gel dediğimde gelmemiş. Aa yok. Aa o. Derviş bir şey demiyorum. Ama o daha baya yol geçecek. Allâh bizi affetsin inşâallâh. O yüzden yolumuz Kuran’a sünnete imamların ictihâdına. Ve ilk sûfîlerin düstûrlarına uygun olacak.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Mesnevî 2269 — Sahte Önderlerin Dünya Sevgisi ve Lokum-Kahve Hâdi
Kuran ve sünnetin içinde mi?
Evet. Konuşma konuşmayacaksın. Bırak bırakacaksın. Yürü yürücen dur durcan. Kuran ve sünnetin içinde mi? Evet. Başka yerde bunu böyle normalde tolerans gösterirler. Biz de dövecek değiliz adamı. Ama at dediğimde atmamış tut dediğimde tutmamış. Git dediğimde gitmemiş gel dediğimde gelmemiş. Aa yok. Aa o. Derviş bir şey demiyorum. Ama o daha baya yol geçecek. Allâh bizi affetsin inşâallâh. O yüzden yolumuz Kuran’a sünnete imamların ictihâdına. Ve ilk sûfîlerin düstûrlarına uygun olacak.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Mesnevî 2269 — Sahte Önderlerin Dünya Sevgisi ve Lokum-Kahve Hâdi
Derviş bir şey demiyorum nedir?
Kuran ve sünnetin içinde mi? Evet. Konuşma konuşmayacaksın. Bırak bırakacaksın. Yürü yürücen dur durcan. Kuran ve sünnetin içinde mi? Evet. Başka yerde bunu böyle normalde tolerans gösterirler. Biz de dövecek değiliz adamı. Ama at dediğimde atmamış tut dediğimde tutmamış. Git dediğimde gitmemiş gel dediğimde gelmemiş. Aa yok. Aa o. Derviş bir şey demiyorum. Ama o daha baya yol geçecek. Allâh bizi affetsin inşâallâh. O yüzden yolumuz Kuran’a sünnete imamların ictihâdına. Ve ilk sûfîlerin düstûrlarına uygun olacak.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Mesnevî 2269 — Sahte Önderlerin Dünya Sevgisi ve Lokum-Kahve Hâdi
Kahve ve lokum hâdisesi ile ilgili ne söylendi?
Nevşehir’e dedim Şey Efendi’yi bırakacağım. Öğüsü yarım. O dedi yanındaki kimdi dedi. Şeyhim dedi. Yok ya dedi. Evet dedim. Filanca camide bu akşam sohbet var. Sen de gel. Geldi oraya camiye. O da sohbete zikrullığa katıldı. Ben ertesi gün sabahleyin Şey Efendi’yi şey bıraktım. Nevşehir’e. Döndüm adama telefon açtım. Gel arabanın satışını al. Şey Efendi’yi de o gün dedim sattım efendim arabayı.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Mesnevî 2269 — Sahte Önderlerin Dünya Sevgisi ve Lokum-Kahve Hâdi
İhsan sofrasının manevi anlamı nedir?
Bunların normalde tabiri caizse sahte önderleri tarif ediyor bize. O ihsan sofrasından kasıt, zahiri çorba yemek içmek değil, ihsan sofrasından kasıt manevi hikmetler. biz peygamberlere, kitaplarının yanında bir de hikmet verdikler. O manevi sofra deyince o kimsede manevi hikmetler olması gerekiyor.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Sahte Önderlerin “Yarın” Sözü ve Hakikat Kapısı — Mesnevî 2280
Maneviyatla alakası olmayan kişiler neler yaparlar?
Bir dergâhta böyle bir insanlar makam bekliyorsa, makam istiyorsa orada o kimsenin maneviyatla işi yoktur. Bir kimse bir şeyhlik icazeti istiyorsa o kimsenin man, evlenmeyi düşünüyorsa, dergâha gelip işini düzeltmeyi düşünüyorsa, dergâha gelip çocuğunu evlendirmeyi düşünüyorsa, kızını evlendirmeyi düşünüyorsa veya kadın kendisi evlenirim diye düşünüyorsa, erkek ben buraya geleyim burada evlenirim diye düşünüyorsa onun maneviyatı yoktur. Dergahlar fiisebili Allâh Allâh için gelinip gidecek yerlerdir. Bir kimse üstada Allâh için intisâb eder, bağlanır başka bir şey için değil. Burada başka bir amaç maksat var ise oradan Allâh rızasını kaldırır.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Sahte Önderlerin “Yarın” Sözü ve Hakikat Kapısı — Mesnevî 2280
Zaman nasıl bir yolculuğu ayırt eder?
Zaman yolun içerisindeki sahih olanla sahte olanı ayırt eder. Bu neyle ayırt olur? Sıkıntıyla ayırt olur. Sıkıntı olmadıkça bu ayırt olunmaz. Para olmadıkça bu ayırt edilmez. Makam olmadıkça bu ayırt edilmez. İnsanı ya parasızlık boyasını çıkarır ya da para onun boyasını çıkarır. Ya rahatlık onun boyasını çıkarır ya da sıkıntı onun boyasını çıkarır. Bir rahatlık gelir adam namazı bile bırakır. Rahatlık bozdu onu. Bir bakmışsın adam bir sıkıntı gelir sıkıntı gelince yolu da şehide terk eder. Bir sıkıntı gelir adam eşini de evini de her şeyini terk eder.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Sahte Önderlerin “Yarın” Sözü ve Hakikat Kapısı — Mesnevî 2280
Ken Zulman hadîsi ne anlama gelir?
Ken Zulman hadîs-i şerîf. Bir kimseyle yol gitmezseniz onun normalde ahlakını bilemezsin. Buradaki yol zahiren baktığınızda normal yola çıkmak buradan Ankara’ya gitmek. Bu da insanın yolda ne olduğunu anlat. Cimri mi o kimse ondan sonra geçimli mi geçimsiz mi yolculukta çıkar. Allâh rahmet eylesin. Şeyh Efendi der ki yolculuk yapacaksın ticareti yapacaksın aynı kaptan yemek yiyeceksin. Efendim yolculuğu anladım ticareti aynı anladım. Aynı kapı anlayamadım aynı kaptan yemek yemeği.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Sahte Önderlerin “Yarın” Sözü ve Hakikat Kapısı — Mesnevî 2280
Şeytan nasıl aile içinde çatışmaları yaratır?
Şeytan sizi annenizle kavga ettirir. Şeytan sizi babanızla kavga ettirir. Şeytan sizi karınızla kavga ettirir. Şeytan sizi kocanızla kav, Şeytan sizi çocuklarınızla kavga ettirir. Şeytan sizin aranıza bozgunculuk çıkarır.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Sahte Önderlerin “Yarın” Sözü ve Hakikat Kapısı — Mesnevî 2280
Şeytan nasıl dini kavramlara karşıdır?
Şeytan sizi Kuran ve sünnete tabi olmanızı istemez. Şeytan sizin haramları işlemenizi ister. Şeytan sizin helalları işlemenizi istemez. Kuran bir şey helal etse şeytan o helalı sizin tabi olmanızı istemez.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Sahte Önderlerin “Yarın” Sözü ve Hakikat Kapısı — Mesnevî 2280
Sufi insan nasıl davranmalıdır?
Sufi insan Kuran ve sünnetin dışında bir din mi var? Ne anlatacak sana? Şeytan öyle aldatır sana. Şeytan der ki adalara git, modalara git. Senin de hakkın. Git burnunu dayaya dayaya vitrin seyret. O alışveriş merkezinden, o alışveriş merkezinden, o alışveriş merkezinden, o alışveriş merkezinden.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Sahte Önderlerin “Yarın” Sözü ve Hakikat Kapısı — Mesnevî 2280
Hakikat ne zaman görülebilir?
Eğer o kimse 40 gün 5000 tevhîd çekerse kalbine ilham gelir çünkü. Onun kalbine ilham gelirse hakikati görür, hakikati bilir. Bu şeyhin işine gelmez. O şeyh o dervişleri zikre yönlendirmez. Bulur o yönlendirecek bir şeyler.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Sahte Önderlerin “Yarın” Sözü ve Hakikat Kapısı — Mesnevî 2280
Nefse karşı nasıl bir mücadele vardır?
Hakikate tabi olmak acıdır. Nefisle mücadele etmek acıdır. Gerçek terbiye insanın nefsine acı gelir. Böyle basit gibi geliyor ya, Şeyh Efendi ellerini cebine soktu, Mustafa Efendi sat buraya dedi. Sen 200 lira okmalı 100 liraya satarsın. Acı gelir bu sana. Ama hakikattir o.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Sahte Önderlerin “Yarın” Sözü ve Hakikat Kapısı — Mesnevî 2280
Sahte önderlerin sözlerinin etkisi nedir?
Normalde bu yalancıların, sahtekarların sözleri süslüdür. Sözleri aldatmacalıdır. Onlar ne diyor hadîs-i şerifte koyun postuna bürünmüş kurt gibidirler. Bakın aldatmaya bak. Koyun postuna bürünmüş o böyle yumuşacık tatlı toleranslı ay İstanbul beyefendisi. Ne nazik ne kibar konuşuyor böyle. Ama kurt, kalbi kurt Allâh muhâfaza eylesin. O yüzden o kimseler böyle kendi nefislerini ortaya çıkarlar.
Kaynak: 2025 Sohbeti : Sahte Önderlerin “Yarın” Sözü ve Hakikat Kapısı — Mesnevî 2280
Ömer’in dilenciye verdiği akçe — İbn Sa’d, et-Tabakâtü’l-Kübrâ 3/302; modern fıkıh — Hayrettin Karaman, Mukayeseli İslâm Hukuku mudur?
«Yahsebühumü’l-câhilü ağniyâe mine’tte’affüf, ta’rifuhum bi-sîmâhüm, lâ yes’elûnenâsa ilhâfâ» (Câhiller bilmedikleri için, iffetlerinden dolayı onları zengin sanırlar; sen onları sîmâlarından tanırsın; insanlardan ısrarla bir şey istemezler) — Bakara 2/273; «sufî dilenmez» tedrîsi — Hücvîrî, Keşfü’l-Mahcûb ; «sıhhat-emniyet-rızık üçgeni» — Tirmizî, Zühd 34 (2346); Hz. Ömer’in dilenciye verdiği akçe — İbn Sa’d, et-Tabakâtü’l-Kübrâ 3/302; modern fıkıh — Hayrettin Karaman, Mukayeseli İslâm Hukuku .
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî Devamı: Sahte Şeyhin Can Kıtlığı vs Sufînin Fukaralığı
«Yurâ’ûne’n-nâse ve lâ yezkürûnallâhe illâ kalîlâ» (İnsanlara gösteriş yaparlar ve Allâh’ı pek az zikrederler) — Nisâ 4/142; «riyâ-gizli şirk» — Ahmed midir?
«Yurâ’ûne’n-nâse ve lâ yezkürûnallâhe illâ kalîlâ» (İnsanlara gösteriş yaparlar ve Allâh’ı pek az zikrederler) — Nisâ 4/142; «riyâ-gizli şirk» — Ahmed b. Hanbel, Müsned 5/428; İbn Mâce, Zühd 21 (4204); «riyâ ile yapılan amel kabul olmaz» — Müslim, İmâret 152 (1905); modern tedrîs — Bediüzzamân, Sözler 21. Söz.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî Devamı: Sahte Şeyhin Can Kıtlığı vs Sufînin Fukaralığı
Hanbel, Müsned 3/145; modern okuma — Mahmûd Es’ad Coşan, Tasavvuf Yolu mudur?
«Rubbe eş’ase eğbera zî tımreyni lâ yu’beu bihî, lev aksame ala’llâhi le-eberrahû» (Saçı başı dağınık, üzeri tozlu, yamalı bir elbise giyen, kapılardan geri çevrilen nice insan vardır ki Allâh’a yemin etse, All, onun yeminini muhakkak yerine getirir) — Müslim, Birr 138 (2622); Tirmizî, Menâkıb 54 (3854); Ahmed b. Hanbel, Müsned 3/145; modern okuma — Mahmûd Es’ad Coşan, Tasavvuf Yolu .
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî Devamı: Sahte Şeyhin Can Kıtlığı vs Sufînin Fukaralığı
Şeyh Mansûr (Çeçen), Şeyh Şâmil (Dağıstan) ve Kafkas Halidî silsilesi — bk mıdır?
Şeyh Mansûr (Çeçen), Şeyh Şâmil (Dağıstan) ve Kafkas Halidî silsilesi — bk. Tarih boyunca Kafkasya’da tasavvuf — Anke Von Kügelgen, «Kafkasya’da Nakşibendîlik»; Kadirîlik koşa-koşa zikir geleneği — Bekir Necmeddin, Kâdirî Tarîkatının Esasları ; Çeçen-İnguş zikrullâh dansları (Halqa-i Zikir) — modern dökümanter çalışmalar; «Niyâzî Mısrî sürgünü» (Limni Adası, 1693) — Bursalı Mehmed Tâhir, Osmanlı Müellifleri ; modern Karabaş-Halvetî silsilesi — Mustafa Kara, Türk Tasavvuf Tarihi Araştırmaları ; Çorumlu Hâcı Mustafâ Anvarî → Nevşehirli Abdullâh Gürbüz → Hâcı Haydar → Hâcı Bekir Baba → Mustafâ Özbağ Efendi silsilesi — İrşâd Dergisi hâtırâtı.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî Devamı: Sahte Şeyhin Can Kıtlığı vs Sufînin Fukaralığı
Doğan Kuşu metaforu Mesnevî’de nerelerde yer alır?
Doğan Kuşu Metaforu — Mesnevî’de «Pâdişâhın Kolundaki Doğan»: Mevlânâ, Mesnevî 1. Defter beyt 2305–2380 («pâdişâhın doğanı» — sufî karîne); Şefik Can, Konularına Göre Açıklamalı Mesnevî Tercemesi c. 1, s. 423; «Doğan kuşu — Karga-Akbaba-Sırtlan» misâli — sufî tâbiri; «Karahanlılardan-Osmanlılara doğan beslenmesi» geleneği — bk. Halil Edhem, Düvel-i İslâmiyye ; modern okuma — Mustafa Kara, Türk Tasavvuf Tarihi Araştırmaları .
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2290. Beyit: «Sel İster Saf İster Bulanık» ve Doğan Kuşu
Hastalık ölümden bir parçadır mı?
Bil ki her hastalık ölümden bir parça. sen o parçadan kaçamazsın. Veyahut da o parçayı üzerinden kov. kendince de ki ben hasta değilim. Veyahut da hasta kendini görüyorsan tedavi ol, o ölümün cüzünü, parçasını kendinden kov. Sonuçta ölüm seni gene vuracak, sıkıntı yok. Ama sen o ölüme giden, o hastalık cüzünden kurtulmanın yolunu bul. tedavi ol. Tedavi ol. Ben bazen diyorum tedaviye karşı çıkacak olsam ben karşı çıkacağım diyorum. Bunu acındırmak için söylemiyorum. Şeker hastasıyım. Her gün ilaç kullanıyorum. Bunda sıkıntı yok. İlaç kullanmak da sünnet-i seniyye. Tedavi olmak sünnet-i seniyye. Ve şeker hastaları kendinize iyi bakın. Tedavi olun. Şeker hastaları daha uzun yaşıyor. Sebeb kendilerine iyi baktıklarından dolayı. Bir olur ki aman şunu yemeyeyim. Bu bize sakıncalı. Aman bunu yersem üç ay sonra dört ay sonra tahliye gideceğim. Tahlilde doktor bey bakacak. Ezecek sen hiç diyet etmemişsin. Nasıl çıkacak orada? Hemoglobin 9.6. Vay sen önüne gel. Eline geleni yemişsin sen. derviş az yerdin. Sen ne yaptın? Hem bir de şeker hastasısın. Oturdun bir tepsi baklavayı yedin. Şeker hastasın. Döndün dolaştın. Attın ağzına ne gelirse. E gittin üç ay sonra gözlerini belirtmiş kan çanağı. Ne oldu? E şeker. E bir baktı 9.6. Annemin şekerini bir ölçüyoruz biz 680. Tabii aletler ölçmüyor ya hastanede ölçüyorlar. Anne Allâh’ın dinine imanına dedim ya. Söyle ne yapıyorsun dedim ya. Kızmayacağım dedi. Kızmayacağım dedim ya söyle. Bizim bu Ayşe var ya dedi. Evet dedim. Sapın teki bu dedi. Konuya buradan girdi. Dedim ne oluyor? Bu dedi hanım bana kahvaltı yaptırmaya geliyor ya dedi. Evet dedim ben. Bu gelmezden önce Mustafa dedi. Ekmeği alıyorum dedi. Yarım ekmeği dedi. Yarıyorum dedi. Bu kadının gözleri görmüyor. Görse ne yapacak belli değil. İçine dedi tereyağını peyniri yatırıyorum. Bir de bal döküyorum dedi. Ayşe gelmezden önce dedi. Onu bir güzel yiyorum dedi. Sonra damdan dedi. Karpuzu dedi kaldıramıyorum ya dedi. Ayağımla sürüyor sürüyor çeşme başına getiriyorum dedi. Ben de içimden diyorum ki iyi ki az görüyor. Karpuzu böyle kavaya kaldırıyorum dedi. Bir atıyorum yere dedi. Yarlıyor dedi. Bir güzel bir tane karpuzu yiyor kadın. Bir karpuzu yiyorum Mustafa dedi. Ondan sonra bir su tutuyorum dedi.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2295. Beyit: «Sivrisinekten File Bütün Mahlûkât Allâh’ın
Ölmeden Önce Ölünüz hadis-i şerîfi ne anlama gelir?
«Ölmeden Önce Ölünüz» Hadîs-i Şerîfi: «ûmûtû kable en temûtû» (ölmeden önce ölünüz) — Aclûnî, Keşfü’l-Hafâ 2/291 (no: 2669); Sehâvi, el-Mekâsıdu’l-Hasene no: 1011; «f enâ-bekâ (ölmeden önce ölme) tedrîsi» — Hz. Muhyiddîn İbn Arabî, Fûsusü’l-Hikem Yusuf Fassı; Konuk şerhi 3/76; modern okuma — Mahmud Erol Kılıç, Sûfî ve Şiir.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2295. Beyit: «Sivrisinekten File Bütün Mahlûkât Allâh’ın
Kadınlar banyoda düştüğünde ne olur?
Kadın banyoda düştüm diyor. Hiç adamlar banyoda düşmüyor. Hiç adamların gözü morarmıyor. O banyo kadınlara kaygan. Düşüyorlar kafalarını bir yere vuruyorlar. Dikiş atılmış kadının kafasına.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2300. Beyit: «Hastalık Ölümün Habercisidir» ve Sufî Abdes
İnstagram’da yemek yemek ne anlama gelir?
İnstagram’da yemek yemek, lüks mekanlarda yemek yemek ve fotoğraflar çekmek anlamına gelir. Bu davranış, dünya güzelliğine kandırma ve şeytanın kölesi olma anlamına gelir.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2300. Beyit: «Hastalık Ölümün Habercisidir» ve Sufî Abdes
Dünya güzelliğine kandırma ne demektir?
Dünya güzelliğine kandırma, bu dünyanın geçici güzelliğine kandın gittin sen. Bu dünyanın geçici güzelliğine kandın. Bu, şeytanın kölesi olma ve maneviyatın yokluğu anlamına gelir.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2300. Beyit: «Hastalık Ölümün Habercisidir» ve Sufî Abdes
Küpet takmanın caiz midir?
Erkeğin küpet takması caiz midir? En çok bunun hoşuna gidiyor bu. O soru. bir de adet varsa iki tane takması caiz midir deyince bu bir tatlılaşıyor böyle. Onu soruyorlar çünkü.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2300. Beyit: «Hastalık Ölümün Habercisidir» ve Sufî Abdes
«Gençken Daha Kanaatliydin» Bedevî Hanımına Nasîhat nedir?
En son gece geçti, sabah oldu. Sen ne vakte kadar bu altın masalını yeniden başlayıp duracaksın diyordu. Bedevi hanımına nasihat ediyordu. Nasihate devam ediyor. Gençken daha kanaatliydin. Şimdi altın istiyorsun. Halbuki sen önceden altındın. Üzümlerle dolu bir asmaydın. Nasıl oldu da kese de uğradın? Üzümün tam olacakken bozulup gittin. Meyvanın günden güne daha tatlı olması lazım. İp eğirenler gibi gerisin geriye gitmenin lüzumu yok. Sen bizim eşimizsin. İşlerin başarılması için eşlerin aynı huyda olması lazımdır. Eşlerin birbirine benzemesi lazım. Ayakkabı ve mestin çiftlerine bir bak. Gençken daha kıymetliydin, daha kanaatliydin. Şimdi altın istiyorsun. Halbuki sen önceden altındın. daha kanaatliydin.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2305. Beyit: «Gençken Daha Kanaatliydin» ve İp Eğiren Urg
«Gençken Daha Kanaatliydin» Bedevî Hanımına Nasîhat’in nedir?
Gençken daha kanaatliydin. Şimdi altın istiyorsun. Halbuki sen önceden altındın. Üzümlerle dolu bir asmaydın. Nasıl oldu da kese de uğradın? Üzümün tam olacakken bozulup gittin. Meyvanın günden güne daha tatlı olması lazım. İp eğirenler gibi gerisin geriye gitmenin lüzumu yok. Sen bizim eşimizsin. İşlerin başarılması için eşlerin aynı huyda olması lazımdır. Eşlerin birbirine benzemesi lazım. Ayakkabı ve mestin çiftlerine bir bak. Gençken daha kıymetliydin, daha kanaatliydin. Şimdi altın istiyorsun. Halbuki sen önceden altındın. daha kanaatliydin.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2305. Beyit: «Gençken Daha Kanaatliydin» ve İp Eğiren Urg
«Önceden Altındın» Tîn 95/4 Ahsen-i Takvîm; Yaşlanınca Dünyâ Sevgisi Artmasının Eleştirisi nedir?
Hani diyor gençken daha kanaat dedi, şimdi altın istiyorsun. Önceden sen altındın diyor. Önceden sen altındın deyince ben şuraya yoruyorum. Tîn 95/4’te biz insanı ahsen-i takvîm üzerine yarattık diyor. Ahsen-i takvim üzerine yaratmak fizik olarak her şey yerli yerinde olması, ahsen-i takvîm olarak yaratılması, onun manevi olarak da her şeyinin bir tamam olması. henüz daha o kirlenmedi. Bakın kirlenmedi. Ahsen-i takvim üzerine. Sonra kirlenmeye başladı, fıtratından uzaklaştı. O yüzden asıl değerini kaybetmeye başladı. altındı içine bakır karışmaya başladı. Altındı içine bakır karışmaya başladı. Bakır karışmaya başlaması demek onun haramlarla tanışması, haramları işler hale gelmesi ve dünyanın onu cezbetmesi.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2305. Beyit: «Gençken Daha Kanaatliydin» ve İp Eğiren Urg
«Kehf 18/46 «Mal ve Oğullar Geçici Ziynet»; «Dünyâ Melûndur» Hadîsi (Tirmizî, İbn Mâce) nedir?
Kehf 18/46. Mal ve oğullar dünya hayatının geçici ziynetidir. Geride kalan salih ameller ise sevap olarak da ümit kaynağı olarak da Rabbinin nezdinde sizin için daha hayırlıdır. O zaman bu dünyanın serveti, dünyanın serveti geçici. Dünyadaki çoluk çocuk geçici. Kadın erkek geçici. Bu dünyanın her şeyi geçici. Buradan bizim götürecek olduğumuz şey ya iyilikler ya da kötülükler. Götürdüğümüz kötülükler ise, biz cehenneme baybay yapacağız, o tarafa doğru gideceğiz. Yok iyilikler ise cenneti selamlayacağız, cennete gideceğiz. İkisinden biri. Ama insan bu dünyanın debdebesine, şatatına, şatafatına aldanıyor. Rabbim hafız eylesin. Yine hadîs-i şerifte Resûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki, dünya melundur. İçindekiler de melundan. Ancak zikrullâh ve zikrullaha yardımcı olanlarla, alim veya müteallim hariç. Tirmizî ve İbn Mâce’de geçen bir hadîs-i şerîf. O zaman dünya ve içindekiler melundur. Dünya ve içindekiler Allâh ve Allâh yoluna hizmet ediyorsa, dünya ve içindekiler helal dairede eş ve çocuklarına hizmet ediyorsa, dünya ve içindekiler Kur’ân ve Sünnet’e hizmet ediyorsa, bunda bir beis yoktur. Bu güzeldir. Bu ahsendir. Bu harika bir şeydir. Bu muhteşem bir şeydir.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2305. Beyit: «Gençken Daha Kanaatliydin» ve İp Eğiren Urg
«Hayırlınız Ahireti İçin Dünyâyı, Dünyâsı İçin Ahireti Terk Etmeyen»; Asma-Üzüm Mecâzı nedir?
Sizin hayırlığınız ahireti için dünyasını, dünyası için ahiretini terk etmeyen ve insanlara yük olmayandır. O zaman biz ne dünya için ahiretimizi terk ederiz? Bakın bu dengede tutmak bir şey. Dünya ve ahireti dengede tutmak neymiş? Ahireti için dünyasını, dünyası için ahiretini terk etmeyen, dünya ve ahiret çizgisini dengede götüren. Bu hadîs-i şerîf bizim ölçümüzdür. Biz normalde başkasına yük olmayı sevmeyiz. geldi gencin birisi ya, böyle ibadet ediyordu mescitte. Hazret-i Ömer Efendimiz dedi, sen ne yapıyorsun burada? Ben de onun ibadet halindeyim burada dedi. Peki dedi, senin iâşeni kim sağlıyor? Abim dedi. Ona kalk dedi camiden, kovdu onu. Dedi ki abin senden hayırlıdır. Neden? O bir başkasına yük olmuyor. Şeyhmiş, dervişmiş, alimmiş, eski dervişmiş, yeni dervişmiş. Yok, başkasına yük olmayacak. Bizim dergahımızın ölçüsüdür, adabıdır. Biz başkasına yük olmayız. Biz hiç kimseden hiçbir şey istemeyiz. Yük olmayız. Şey el nillah demeyiz hiç kimseye. Bu bizim ölçümüzdür. Ve biz ahiretimiz için dünyayı, dünya için de ahireti terk etmeyiz. Alan el, alan el olmak istemeyiz. Biz veren el olmak isteriz. Biz zekat toplayan değil, zekat veren olmak isteriz. Çalışın demiş Ayet-i Kerim’e de, biz çalışırız. Bizim bu noktada din geçim kaynağımız değildir. Adem’den itibaren dindarların en büyük handikapı dini geçim kaynağı yapanlardan olmuştur. Bu kim olursa olsun, biz dinimizi, yolumuzu, inancımızı, imanımızı geçim kaynağı yapmayız.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2305. Beyit: «Gençken Daha Kanaatliydin» ve İp Eğiren Urg
Hanbel, Müsned 5/117; «Hz nedir?
«Âdemoğlu’nun İki Vâdî Altın» Hadîs-i Kudsîsi: «lev kâne li’bni Âdeme vâdiyâni min mâlin lebteğâ vâdiyen sâlisen, velâ yemleü cevfe’bni Âdeme illâ’t-türâb, ve yetûbu’llâhu alâ men tâbe» (Âdemoğlu’nun iki vâdî altını olsa üçüncüsünü arzu ederdi; Âdemo,ğlu’nun karnını ancak toprak doldurur, Allâh tövbe edenin tövbesini kabûl eder) — Buhârî, Rikâk 10 (6437); Müslim, Zekât 116 (1048); Tirmizî, Zühd 28 (2337); Ahmed b. Hanbel, Müsned 5/117; «Hz. Abbâs ve Tâifin Sa’d b. Eseli’nin Allâh Resûlü’ne hediyeler getirmesi» rivâyeti — sufî hâtırâtı — Şâ’rânî, Letâifü’l-Minen ; «Mekke fethi-faiz kaldırılması» — Buhârî, Tefsîr Bakara 47; Müslim, Buyû 75-76 (1581-1582).
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2305. Beyit: «Gençken Daha Kanaatliydin» ve İp Eğiren Urg
Ömer’in mescidde ibâdet eden genci kovması» — modern uygulamalar — Mahmûd Es’ad Coşan, Tasavvuf Yolu mudur?
«Hayırlınız Ahireti İçin Dünyâyı, Dünyâ İçin Ahireti Terk Etmeyen»: «leyse bi-hayriküm men terake dünyâhu li-âhiretihî velâ âhiretehû li-dünyâhu hattâ yusîbe minhümâ cemîen, fe-inne’d-dünyâ belâğun ile’l-âhirah, velâ tekûnû kellen ale’n-nâs» (Hayırlınız âhireti için dünyâyı, dünyâ için âhireti terk etmeyen ve insanlara yük olmayandır) — Hatîb el-Bağdâdî, Târîhu Bağdâd 7/261; İbn Asâkir, Târîhu Dimaşk ; Ali el-Müttakî, Kenzü’l-Ummâl 6/620 (17236); «yük olmama tedrîsi» — Buhârî, Buyû 15; Müslim, Zekât 94 (1042); «Hz. Ömer’in mescidde ibâdet eden genci kovması» — modern uygulamalar — Mahmûd Es’ad Coşan, Tasavvuf Yolu .
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2305. Beyit: «Gençken Daha Kanaatliydin» ve İp Eğiren Urg
«Eşler Aynı Huyda Olmalı» — Sufî Mürîd-Mürşid Tedrîsi: «mürîd ile mürşidin iki ayakkabı gibi olması» tâbiri — Mevlânâ mıdır?
«Eşler Aynı Huyda Olmalı» — Sufî Mürîd-Mürşid Tedrîsi: «mürîd ile mürşidin iki ayakkabı gibi olması» tâbiri — Mevlânâ, Mesnevî ; «kayıp ayakkabıda öbürkünü çıkarmak» hadîsi — Buhârî, Libâs 31 (5855); Müslim, Libâs 18 (2099); Ahmed b. Hanbel, Müsned 2/253; «zâhir-bâtın dengesi» — sufî tâbiri — Hücvîrî, Keşfü’l-Mahcûb ; «Allâh’ın sıfatlarının kulda tecellîsi» — sufî tâbiri — İbn Atâullah, el-Hikem ; modern okuma — Mahmûd Es’ad Coşan, Tasavvuf Yolu .
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2305. Beyit: «Gençken Daha Kanaatliydin» ve İp Eğiren Urg
Din ve devlet birbirine nasıl bağlıdır?
Din normları belirler, kanunları belirler. Din çerçeveyi çizer. Devlet de o kanunları, o normları uygular. Devlet böylece o normları, o kanyı uygularken düzeni de sağlar. Ve aynı zamanda da devlet bunları düzeni sağlarken cezalandırma gücünü kullanır. Din bir şeye ceza keser. O cezayı uygulayan devlettir. Ve eğer birisi bu noktada eksik kalırsa, diğeri de eksik kalır. Din noktasında bir şey eksik kalırsa hem fikriyatta hem fiiliyatta, bakın hem fikriyatta hem fiiliyatta bu eksiklik devlete de yansır. Devletin de fikriyatında ve fiiliyatında eksiklik olur, düzen bozulur, anarşi çıkar. O yüzden dinin koymuş olduğu normları, kaideleri, kuralları, kanunları, ceza sistemini devlet uygulamak zorundadır. Eğer devlet bunları uygulamaz ise o zaman tebaada anarşi çıkar.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mâverdî’nin «Dîn ve Devlet İkiz Kardeştir» Sözü; Gazâlî’nin Ahlâk
Din ve devlet birbirini nasıl tamamlar?
Din ve devlet birbirini tamamlamış olur. Ve normalde tamamlarken de din de devlet de toplumun ahlaklı olmasını, belli kurallara uymasını ve normalde devletin bütün toplumu mutlu etmek için bütün toplumu müreffed etmektir. Müreffeh bir hale getirmesi için çaba gösterir. Ve devlet başkanı bu manada tırnak içerisinde İslami olarak devlet başkanı iktidar gücünü gerektiğinde dini amaçlar içinde kullanır. Ama dini maverdiye göre, Gazâlî’ye göre, nizamül mülke göre siyasi amaçlıları ve emelleri için kullanamazlar. Dini devlet başkanları ve bürokratlar siyasi, ticari amaçlıları için dini araçsallaştıramazlar, kullanamazlar.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mâverdî’nin «Dîn ve Devlet İkiz Kardeştir» Sözü; Gazâlî’nin Ahlâk
Din ve devlet birbirinden bağımsız olabilir mi?
Din ve devlet birbirinden bağımsız olamaz. Çünkü biri olmazsa diğeri eksik kalır. Din devletsiz yaşansaydı Hazret-i Peygamber devlet kurmazdı. Din devletsiz yaşansaydı Hz. Ebû Bekir Ömer Osman Ali, Hazret-i Hasan devletin başına oturmazdı. Demek ki İslâm dîni devletsiz yaşanmaz. Din ve devlet ikiz kardeştir naziriyesinin var olduğu bu naziriyeyle alakalı bir sürü siyasi bir şey. Bir sürü nasihatname yazmışlar. Bunları devlet başkanlarına sunmuşlar. Mahverdi gibi, Gazâlî gibi, Nizam-ül Mülk gibi. Bunlardan maverdiden öncesi de var. Ya normalde bunları kaleme almışlar devlet başkanlarına nasihat etmek için.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mâverdî’nin «Dîn ve Devlet İkiz Kardeştir» Sözü; Gazâlî’nin Ahlâk
Din ve devlet birbirinden bağımsız olamaz mı?
Din ve devlet birbirinden bağımsız olamaz. Çünkü biri olmazsa diğeri eksik kalır. Din devletsiz yaşansaydı Hazret-i Peygamber devlet kurmazdı. Din devletsiz yaşansaydı Hz. Ebû Bekir Ömer Osman Ali, Hazret-i Hasan devletin başına oturmazdı. Demek ki İslâm dîni devletsiz yaşanmaz. Din ve devlet ikiz kardeştir naziriyesinin var olduğu bu naziriyeyle alakalı bir sürü siyasi bir şey. Bir sürü nasihatname yazmışlar. Bunları devlet başkanlarına sunmuşlar. Mahverdi gibi, Gazâlî gibi, Nizam-ül Mülk gibi. Bunlardan maverdiden öncesi de var. Ya normalde bunları kaleme almışlar devlet başkanlarına nasihat etmek için.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mâverdî’nin «Dîn ve Devlet İkiz Kardeştir» Sözü; Gazâlî’nin Ahlâk
Hz. Muhammed’in Nûrâniyeti (Hakîkat-ı Muhammediyye) ne anlama gelmektedir?
Hz. Muhammed’in nûrânî yaratılışı — Ahzâb 33/45-46 («sirâcen münîrâ»); Ahkâf 46/29; «Nûr-i Muhammedî» — Hadîs «evvelü mâ halekallâhu nûrî» — Aclûnî, Keşfü’l-Hafâ 1/265; «Hakîkat-ı Muhammediyye» — İbn Arabî, Fütûhât 2/170; Sühreverdî-i Maktûl, Hikmetü’l-İşrâk ; «Allâh nûrundan ilk nûr Muhammed’in nûrudur» — Aliyyü’l-Kârî, Şerhu’ş-Şifâ ; modern okuma — Bediuzzaman, Mektûbât 19. Mektûb.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 1920. Beyt: Beytullâh’ı Tavâf, Hz. Muhammed’in Nûrâniyeti
Gerçek seven yediğinden yedirir ne anlama gelmektedir?
Sevgi-Eylem Birliği: «el-mer’ü mea men ahabbe» — Buhârî, Edeb 96 (6168); Müslim, Birr 165 (2640); «gerçek sevgi tatbîk ile sâbit» — Bakara 2/177; «yâ Eyyühe’llezîne âmenû lime tekûlûne mâ lâ tef’alûn?» (Saff 61/2-3); «sevdiğinden yedirme» — İnsân 76/8-9; Hadîs «en büyük cömertlik vermektir» — Tirmizî, Birr 47 (1969); «Hz. Peygamber sevgisi» — Tirmizî, Menâkıb 8 (3733); Müslim, Îmân 70-71 (44); «sevgi-eylem ayrılmaz» — Bediuzzaman, Lemalar 17. Lema (riyâ).
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 1920. Beyt: Beytullâh’ı Tavâf, Hz. Muhammed’in Nûrâniyeti
Karabaş Silsilesi ve Hz. Peygamber Sevgisi konusunda neler anlatılmaktadır?
Karabaş-ı Velî silsilesi — Mustafa Kara, Türk Tasavvuf Tarihi Araştırmaları ; Çorumlu Hacı Mustafâ Anvarî → Nevşehirli Abdullâh Gürbüz → Hacı Haydar → Hacı Bekir Baba → Mustafâ Özbağ Efendi silsilesi — İrşâd Dergisi hâtırâtı; modern Karabaş Hz. Peygamber sevgisi tedrîsi — Mahmûd Es’ad Coşan, Tasavvuf Yolu .
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 1920. Beyt: Beytullâh’ı Tavâf, Hz. Muhammed’in Nûrâniyeti
Mevlânâ Celâleddîn Rûmî’nin Mesnevî’si neden önemlidir?
Ve öylesine ince nükteli derin manalar içeren beyitler var. Ve üzerinde biraz tefekkür edip düşünüp biraz araştırırsanız bir bakıyorsunuz ki bir âyet-i kerimenin tefsiri özür dilerim. Bir bakıyorsunuz ki bir hadîs-i şerîfin tefsiri veyahut da bir âyet-i kerimenin bir kısmını almış, nakletmiş. Tabii böyle bir sufi tefsirinin içinden çıkmak herkesin harcı değil. Benim de harcım değil belki de. Ben de bir hadsizlik yapmış olabilirim. Hazret-i Pîr beni affetsin inşâallâh. Ama gerçekten böyle zaman zaman bu ibareler vardır. Önceden mesneviler dergahlarda kilitli durulur. Ya üstad ya halife ya da mesnevihan ancak ondan sohbet verirmiş. Gerçekten de bu hakikatmiş. Çünkü baktıkça inceledikçe o beyitlerin birer âyet ve hadîs tefsiri olduğunu anlıyorsunuz.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2020 Civârı: Kış-Bahâr Diriliş, «La Fâ’ile İllâ Allâh» ve
Her Âyetin Zâhiri-Bâtını Vardır ne demektir?
Hadîs-i Şerîf «Her Âyetin Bir Zâhiri-Bâtını Vardır» ve Hz. Ali’nin Dört Mânâ Ta’lîmi
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2044. Beyt: Kuru Ağaç-Bahâr Rüzgârı ve Her Âyetin Zâhiri-
Kur’ân’ın zâhiri ve bâtını nedir?
Hz. Ali kerremallâhu vechehû’nun «Kur’ân’ın zâhiri kullara emredilen ameldir, bâtını ise gizli ilimdir» kavli
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2044. Beyt: Kuru Ağaç-Bahâr Rüzgârı ve Her Âyetin Zâhiri-
Kur’ân’ın dört mânâsı nelerdir?
«Her âyetin dört mânâsı vardır: zâhir, bâtın, had ve matla’»
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2044. Beyt: Kuru Ağaç-Bahâr Rüzgârı ve Her Âyetin Zâhiri-
Kur’ân’ın zâhiri ve bâtını nasıl açıklar?
«Kur’ân’ı öğrenmek için âlimlerin meclislerinde bulunun, sefihlerden uzak durun» — Süyûtî, el-Câmi’u’s-Sağîr
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2044. Beyt: Kuru Ağaç-Bahâr Rüzgârı ve Her Âyetin Zâhiri-
İbn Abbâs’ın Kur’ân tefsîri ne anlama gelir?
«Kur’ân pek çok bölüm ve ilimler içerir; onda zâhir ve bâtın olan pek çok şey vardır; insanı hayrette bırakan ilimleri bitmez; kim ona yumuşaklıkla dalarsa kurtulur, sert dalan helâk olur»
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2044. Beyt: Kuru Ağaç-Bahâr Rüzgârı ve Her Âyetin Zâhiri-
Sadece dünya varlıklarını saymanız mümkün değil mi?
Sadece dünya varlıklarını saymanız mümkün değil. mümkün olmadığından insan denmiş. Mümkün olmadığından hayvan denmiş. Mümkün olmadığından bitki denmiş. Mümkün olmadığından balık denmiş. Örneğin. Mümkün değil çünkü. Siz denizdeki balıkların cinslerini dahi sayamazsınız. Bitkilerin cinslerini sayamazsınız. Meyvaların cinslerini sayamazsınız. Renklerine dalga almadık. Böyle olunca hiçbirisi de birbirine benzemez. Hiçbirisi de. Dünyanın dışına çıksan galaksileri sayamazsın. Yıldızları sayamazsın. İçindeki varlıkları sayamazsın. Cinni taifesini sayamazsın. Melekleri sayamazsın. Melek de cinniler arasındaki yaratılmış olan şeyler var. Varlıklar var. Sayamazsın. Cinni taifesi kendi içerisinde kafirler ayrı, müminler ayrı, münafıklar ayrı, mürtetler ayrı. Onlarda kavim kavim renk renk sayamazsın. Bunları böyle tefekkür ettiğinizde veya manevi hal olarak bunları yaşadığınızda vallaha da billaha da kendinize dönüp dersin ki ya sen bir hissin. Ve bunca o varlığı yaratanın önünde insan hala da böbürlenir, kibirlenir kendini bir şey zanneder ya. En gülünç tarafı da bu. Veya bu varlığı komple bir insan kendince tefekkür etse, incelemeye çalışsa bu varlığı inceledikçe Allâh’ın yok olduğunu veyahut da Allâh’ı inkar etmenin gerçekten ve gerçekten kocaman bir cahillik ve kocaman bir aptallık olduğunu görür. Ancak cahiller inkar eder zaten. Aptallar inkar eder. bir kimse Allâh’ı inkar ediyorsa ya delidir, ya zırcahildir, ya da aptalın tekidir o. O yüzden eski İslam alimleri bir kimse Allâh’ı inkar ettiyse onunla tartışmamışlar bile. Demişler ki ya bu deli ya aptal, ya deli ya aptal, ya da karacaim. Ya bu demiş insan gönlümündeki bu bununla tartışılmaz demiş. Tartışmamışlar, kale almamışlar. Şimdiki Müslümanlar cahil birisi Allâh’ı inan etmedim, inkar ettim deyince onunla tartışacağım diyor o yüzden. Bırak! Cehenneme de odun lazım. Bırak! Sen onunla tartışınca o da kendisini bir şey zannediyor. Birisi de açmış gece yarısı telefon. Yoldan geliyor Mustafa Özbağ’la mı görüşüyorum? Evet. Buyurun. Ben Allâh’ı inkar ediyorum. Bana ne kardeşim? Ben Allâh mıyım dedim ya. Bu durdu şimdi. Bana ne dedim ya? Cehennemin dibine kadar yolum var dedim. Gecenin saatli bir uçunda dedim. Bunun için mi aradın beni? Yok dedi. tartışırız böyle konu. Ne tartışacağım seninle? Aklın yok senin dedim. Akılsız adamla gece vakti ne tartışacağım kardeşim? Kapat telefonu dedim ya. Sen dedim ya delisin ya aptalın tekisin ya da zırcahilsin dedim. Bu durdu. Ben dedim gözünü düşün dedim. Sen dedim nasıl gördüğünü bana ispat et. Ben sana Allâh’ı ispat edeceğim dedim. Durdu bu şimdi. Gözünün görmesini ispat et bana dedim. Bu durdu. Ambildin et parçası bile değil dedim. Nasıl görüyor acaba dedim ya. Ben hiç bunu düşünmedim. Dedim aptalsın ya dedim. Baştan söyledim sana dedim. Ya delisin ya aptalsın ya zırcahilsin. Üçünden birisin dedim. Bir insan önce gözünün görmesini durdurur. Bir insan önce gözünün görmesini düşünse dedim ben. Kafasını secdeden kaldırmaz dedim. Ulan kulak kulağı düşünsen et parçası nasıl duydum diyorsun? Nereye duydun? Ne duydun? Kim öğretti sana duymayı? Kim pırlanmadı senin beyninin duymak noktasında? Bana anlatacaksın çekicörse vurdu. Kafasını zengeye vurdu. Ananın gözüne vurdu. Tam ananın tam gözüne vurdu. Bunu anlatma bana. Çıkar kullanı koymasan üzerine hadi duysun.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2080. Beyit: Velîlerin Gönlü ve Yokluktan Yaratılış
Duydu dedim ben de bu sefer mi?
Çekişte ölçte durdu. Öldü adam. Duydu mu? Bunu böyle anlatıyorum. Duymadı dedi. Duydu dedim ben de bu sefer. O kulak duyar dedim. Hocam kafayı yiyeceğim dedi. Yemişsin zaten oğlum dedim gece vakti beni arıyorsan. O kulak duyar. Nasıl duydu dedim ben? Durdu şimdi. Dedim ki İsa Aleyhisselâm’ın havarileri birisinin üzerine katilsin dediler. Antakya’da. Geldi dedim baş havari. Ölen dedim. Ölen cesede dedim sordu. Ey filanca! Seni kim öldürdü dedi dedim. Kim öldürdü seni? Allâh adına konuş. Seni öldüren kim dedi dedim. Cesede sordu dedim. Ceset cevap verdi dedim. Beni filanca öldürdü. Nasıl dedim duyuyormuş kulak. Durdu. Sen şimdi Allâh’a inanmıyorsun ya havarisine de inanmasın. Sen peygamberine de inanmasın. Sen kulağının, ölünün kulağının da işitceğine inanmıyorsun dedim. Hocam bir şey itiraf edeceğim et. Senden için normal değildir dediler. Normal değilmişsin sen dedi. Ulan sen normal misin dedim. Sen normal misin? Hadi çabuk dedim eşhedü en la ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abduhu ve resuluhu de ölürsen kafir olacaksın dedim. Eşhedü en la ilâhe illallah eşhedü enne Muhammeden. Sen benim çarımsın dedim şimdi ona. Ne oldu dedi? Benim cennetliğim oldun dedim. Birinin imanına vesile olmak dünyadaki dünyadakilerin gökteki meleklerin cinni tayfesini yaptığı ibadetten evladıyor dedi. Hocam mutlu mu oldun benden dedi. Allâh’ım içimden patlayacağım gerçekten sen sapsın diye. Dedim bak hemen İslam’ın şartlarını söyledim. İmanın şartlarını söyledim. Bana söz ver dedim.
Kaynak: 2024 Sohbeti — Mesnevî 2080. Beyit: Velîlerin Gönlü ve Yokluktan Yaratılış
Mesnevî: Tâcir ve Dudu Kuşu hikâyesinin nedir?
Konu başlı, bir tacirin ticaret için Hindistan’a gitmesi ve mahpus dudusunun onunla Hindistan dudularına haber yollaması.
Tâcir Hindistan’a giderken ev halkına ne sorar?
Tâcirin Hindistan’a Ticârî Sefere Çıkışı; Hane Halkına Tek Tek «Ne Armağan İstersin?»
Dudu kuşu nedir?
Dudu, bu hatta bazı yerlerde tutti derler. Normalde papağan olarak bilinen, böyle etrafındaki sesleri taklit eden, etrafındaki sesleri çıkaran, papağan gillerden bir kuş.
Tâcir Hindistan’a giderken ev halkına ne getireceğini vaat eder mi?
O iyi adam hepsine istediklerini getireceğini vaat etti.
Dudu kuşu Tâcire ne söylüyor?
Dedi ki Dûdû, sizin müştakınız olan filan Dûdû, Allâh’ın takdiriyle bizim mahpusumuzdur. Size selam söyledi, yardım istedi. Sizden bir çare, bir kurtuluş yolu diledi. Dedi ki, reva mıdır? Ben iştiyakınızla gurbet elde can vereyim. Sıkı bir hapis içinde olayım da siz gâh yeşilliklerde, gâh ağaçlarda zevk ve sefâ edesiniz. Dostların vefası böyle mi olur? Ben şu hapis içindeyim. Siz gül bahçelerinde, ey ulular, bir seher çağı, şarap meclisinde, bu inleyen garibi de hatırlayın.
Hediye-i Ervâh I nedir?
Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem, Ezvâc-ı Tâhirât, Ashâb-ı Resûlüllâh, Şühedâ-yı Resûlüllâh; İmâm-ı A’zam Ebû Hanîfe, İmâm Şâfî, İmâm Mâlik, İmâm Ahmed b. Hanbel, İmâm Eş’arî, İmâm Mâtürîdî, İmâm Muhammed eş-Şeybânî, İmâm Yûsuf — «Bütün İmâm-ı Mü’minîn Hazretleri’ne Mübarek Rûh-ı Şerîflerini Hediye Edip Vâsıl ve Hissedâr Eyle Yâ Rabbi»; «Onların Kur’ân ve Sünnet-i Seniyye’yi Yaşadıkları Gibi Bizler de Yaşamayı ve Yaşatmayı Nasîp ve Müyesser Eyle» Niyâzı; Üç İhlâs ve Fâtihâ-i Şerîfe Hediye-i Ervâh II — Pîrân Silsilesi — Seyyid Abdülkâdir Geylânî, Seyyid Ahmed er-Rifâî, Seyyid Ahmed el-Bedevî, Seyyid İbrâhim ed-Düsûkî; Şeyh Ebu’l-Kâsım, Şeyh Hücvîrî, Şeyh Oğuz Ebu’l-Müeyyed, Şeyh Muhyiddin Tâcü’l-Mahdî; Mevlânâ Ali Şâzelî, Şeyh Bahâeddin Nakşbend; Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Hacı Bektâş, Hacı Bayram, Veysel Karânî; Halvetî-Celvetî-Uşşâkî Yolu Pîrleri Sümbülü Sümrülü; Şeyh Muhyiddin İbn Arabî, Bursa Evliyâları — «Tarîkat-ı Muhammediyyeyi Anlayıp Yaşadıkları Gibi Bizleri de Anlayıp Yaşamak Nasîp ve Müyesser Eyle» Niyâzı; Üç İhlâs ve Bir Fâtihâ
Mesnevî: Akıl Kuşlarının Kanatları konusunda ne anlatılıyor?
Mürşid-i Kamil olacağını söylüyor Başka bir şey de Bu manada Kastetmiş olabilir mi? El cevap olabilir Bizimki doğru diye Herhangi bir iddiamız yok Şükür yahut Şikayetle feryat edince Yere göğe zelzeleler Düşsün Her demde ona Allâh’tan Yüz mektup, yüz haberci Erişsin O bir kere ya Rabbi deyince Hak’tan altmış kere Lebbe-i Eksesi gelsin.
Anayasa değiştirilmesiyle ilgili tehditler nelerdir?
«Sen Anayasaya Dokunursan Ben de Sana Dokunurum» Tehdîdi; Olmuş-Tarihî Vakaların Hatırlatılması; «Şu Kadar Milletvekiliyle Seçildim, Ben Bunu Ne Anayasa Bırakırım Ne Baba Yasa» Tipindeki Cevabın Sonu Kurşuna-Asılmaya Çıkması
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî: Din ve Devlet İkiz Kardeştir
Mustafa Efendi’nin Bu Şahıslara Bağlı Bir Sâbit Görüşü Yok; «İsterim ki Hz mıdır?
Mustafa Efendi’nin Bu Şahıslara Bağlı Bir Sâbit Görüşü Yok; «İsterim ki Hz. Mevlânâ Da Çıksın, Muhyiddin Arabi De Çıksın» Niyâzı; Bu Mürşidlerin Yetişeceği Ortam Yok — 40 Gün Halvet, 10 Gün İtikâfa Dahi Mürid Sokmak Zor Gazali’nin 2 Yıl Emevî Camii Minaresi’nde İnzivâsı — Tefekkür ve Zikr ile Geçirdiği Süre; Bugün Böyle 2 Yıl Caminin Minaresinde Vakit Geçirebilecek Birini Söyleyemiyoruz; Dervişlerimiz İtikâfa Bile Zor Katılıyor — İşi-Aşı-Eşi Çok; Bu Yetişme Şartları Olmadan Yeni Mürşid Çıkmaz
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Türklerin Misafir Töresi: «Sana Sığınanın Namusu-Şerefi-Haysiyeti Sana Aittir»; «Davet Edenin Misafiri Müddetinde» Sünneti — Ben Davet Edersem Misafir mi?
Türklerin Misafir Töresi: «Sana Sığınanın Namusu-Şerefi-Haysiyeti Sana Aittir»; «Davet Edenin Misafiri Müddetinde» Sünneti — Ben Davet Edersem Misafirlik Üç Günle Sınırlı Değil, 20-50 Gün Olabilir; Lütfü Usta Misafir Tahsisi Üzerinden Açıklama
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Kâinatın Işık Hızından Hızlı Büyümesi nedir?
Birisi üflüyor dediğimde millet gülüyordu bana. Kainat ana rahmi gibi. Boyuna büyüyor. Şekli de ana rahmi gibi diyordum ben. İnsanlar gülüyordu bana. Bakın tekrar söylüyorum. Ama onlar neden gülüyorlar? onlar için Allâh kainatı yarattı, örnekliyorum top gibi orada bıraktı. İçini dizayn etti tamam değil. Kainat hızla büyüyor hem böyle tahmin edemediğiniz bir hızla büyüyor. Bakın tahmin edemediğiniz bir hızla büyüyor. Buna ışık hızı yetmiyor. Diyeceksiniz ki bu matematiksel bir konu. Nerede bizim hocam? Bu matematiksel bir konu değil mi hocam? Mesela şimdi bizim için en hızlı ne? Işık. Öyle değil mi? İnsanoğlunun tespit ettiği en hızlı ne? Işık hızı. Bakın kainatın büyüğü, kainatın büyüğü, kainatın büyüğü, kainatın büyüğü, büyümesi ışık hızından daha hızlı.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Gazali-Farabi-İbn-i Rüşd-Mevlânâ Takıntısızlık nedir?
Benim Gazâlî takıntım yok. Benim Farabi takıntım yok. Benim İbn-i Rüş takıntım yok. Benim Muhiddin Arabi takıntım yok. Benim Mesnevi Hazreti Mevlânâ takıntım diyor. Ben isterim ki öyle mürşidler çıksın. Hazreti Mevlânâ de gezsin. Öyle mürşidler çıksın. Muhiddin Arabi de gezsin. Gezsin. O yetişecek bakın o mürşidlerin yetişeceği ortam oluşsun. O mürşidlerin yetişeceği ortam oluşsun. Ya nasıl? Basbayağı ya. Siz bugün bir müridi 40 gün halvete katabilir misiniz? 40 gün halvete katacak yeriniz yok zaten. Siz bir müridi 20 gün halvete katabilir misiniz? Halvete katacağınız yer yok zaten. O nasıl yetişecek ki? Ne kadar yetişecek ki? Gazâlî 2 yıl kendini, 2 yıl Emevi Cami’sinin minaresine hapsetmiş. 2 yıl. 2 yıl minarede hapsetmiş kendini.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Eş’arî Kaderciliğin Reddi nedir?
Evet, eşari öğretisi biraz kadericidir eşariler. Kaderici dedim şu, kaderi iman değil. gayret etmek, çalışmak, mücadele etmek, koşmaktan geri durur. Allâh nasip ederse olur da. Çalışmayı, gayret etmeyi, akletmeyi, fikretmeyi, böyle bu konuda ihtimam göstermeyi önüne koymaz. Bu bir kısım Sufi topluluklarda da bu hastalık bulaşmıştır. Ben bizim içimize bulaşmaması için mücadele ederim. O yüzden derim, işi olmayanın burada işi yok diye. İnsanlar biraz bugün gündüzle sohbet ettim bu konuda. İnsanlar farkında değiller, Allâh’ı suçluyorlar. Gerekli çalışmayı sağlamıyorlar, nasip değilmiş. Bu kadarmış kısmetimiz. Çalış kardeşim. Ne çalışmıyorsun, ne akletmiyorsun? Çalış.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Çanakkale Savaşı’nda askerlerin nasıl eğitildiği?
Layık bir devletin askerlerini siz eğitim yaptırırken Süngü Tak’ıp Allah Allah ni’dalarıyla yürü diye emredebilir misiniz? Ben askerde çavuştum. Çavuştuk eğitim aldım. Biz eğitim alırken ben 106’lık geri tepmesiz top komutanıyım. Tanksevar bir top. Jibin üzerine kurulabiliyor, yere de kurulabiliyor. Tankların belalısı. Sonradan çıkanlar Tov var, Milan var ama bu geri tepmesiz 106’lık tankı kökünden götürüyor. Zaten kocaman topu var. Tanka denk geldi mi zaten parçalıyor tankı. iyi biz eğitim alıyoruz. Bizi Süngü Tak Allâh Allâh ni’dalarıyla karşı düşmanla nasıl savaşılacağını öğretiyorlar. Biz gerçekten Amasya’da çavuş talimgahında biz Süngü Tak’ıp siperlerden çıkıp Allâh Allâh ni’dalarıyla karşımızda düşman varmış gibi koşuyoruz biz.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Din ve devletin Türk toplumunda nasıl bir ilişki içinde olduğu?
Devlet de reddedemez Dini; Hitâm — Dokuzuncu Sayfaya Geldik, Önümüzde Onuncu Var, El-Fâtihâ. Kendi kendime bakıyorum, ulan diyorum düşman bizi görse Süngü Takmadan yürüyecek gidecek. Dönecek geriye diyorum. Ya o askeri nasıl savaştıracaksın başka türlü? Sen Kur’ân demezsen, Sünnet demezsen, vatan demezsen, millet demezsen, sen namus demezsen, şeref demezsen o vatanı kim nasıl koracak? E yok böyle bir şey olur mu? Biz her yerden çatışmanın içinde olan bir ülkeyiz. Yaraltı zenginlikleri, yeri üstü zenginlikleri gözümüzü dikmişler stratejik olarak Allâh bizi dünyanın merkezine koymuş. Bu dünyanın merkezinde Bayındır merkez yapmış. Bayınd nadır’a da selam olsun. Bizim Harun Hoca öyle dedi yani. Dünyanın merkezi burası efendim dedi. Öyle değil mi dedi öyle Harun Hoca dedi. E şimdi normalde sen bu vatanı koruyacaksın, bu vatanı muhafaza edeceksin. Bu vatanın bir toprağını koruyup kollamak zorundasın. Sen bu vatanda yaşayanların canından malından mesulsün. Bütün Türk halkı bu Anadolu’da yaşayan bütün insanlar bundan mesul. Peki bu Çıman Töyü neyle sağlayacaksın? Dinle sağlamazsan? Ermenisi vatana düşman, Yahudisi vatana düşman, Sebah Teist’i vatana düşman, Döneyi vatana düşman. Onlar da ısın parçalansın istiyor zaten. Din bizim Çıman Tömyüz. Alevimiz de, Sünniimiz de, Çıman Tömyüz bizim. Hacı Bektaş velimiz de, Hacı Bayram velimiz de, Hacı Mevlânâ’mız da, Yunus’umuz da, bunlar bizim bu toprakların çıman tosu. Biz bunu nasıl reddederiz? Devlet de reddedemez. O yüzden din ve devlet iç içe yürür Türklerde. Ayrıştıramazsınız. Aha 100 yıldır ayrıştıramazsınız.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Türklerin İslâm öncesi dini nedir?
Türkler İslâm Öncesi de İslâmdı (Şamanlar = Veliler). Türklerin İslâm öncesi dinleri, şamanların velîlik benzeri konumuna sahip oldukları ve bu nedenle şamanların toplumda önemli bir yere sahip olduğu bir yapıya sahiptir. Bu din, şamanların toplumun gizli liderleri olarak görülmesiyle birlikte, toplumun ruhsal ve dini yönlerini yönetmekteydi. Bu nedenle, İslam gelmeden önce de Türk toplumları, bir tür dinî yapıya sahipti.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Türk Misafir Töresi nedir?
Türk Misafir Töresi — Konuk hakkı sınırsızdır. Türk Misafir Töresi, konukların sınırsız haklarına sahip olduğu ve bu hakların yerine getirilmesi gerektiğine dair bir töre olarak kabul edilir. Bu töre, konuklara karşı gösterilen saygının ve misafirperverliğin temelini oluşturur. Bu töre, İslâmî misâfirperverlik (üç gün sünneti) ile Türk töresinin (sığınanın hakkını sahibinin canına bedel sayma) örtüşmesiyle şekillenmiştir.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Çıman Tömyü ne demektir?
Çıman Tömyü = Din: Alevî, Sünnî, Hacı Bektâş, Hacı Bayram, Mevlânâ, Yûnus — Bu Toprakların Çıman Tömyü. Çıman Tömyü, toprakların bağlayıcı ve birleştirici bir unsuru olarak görülür. Bu bağlayıcı unsur, Alevî, Sünnî, Hacı Bektâş, Hacı Bayram, Mevlânâ, Yûnus gibi farklı dinî akımların bir arada bulunmasıyla şekillenir. Bu bağlayıcı unsur, toprakların bir arada kalmasını ve toplumun birliğini sağlar.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Ehlibeyt’in Türk İllerine Sığınma Talebi nedir?
Ehlibeyt’in Türk İllerine Sığınma Talebi — Hz. Hüseyin’in Kerbelâ’dan önce Yezîd’e yönelik üç teklîfinden biri Türk illerine veya Hindistan sınırlarına gönderilmesi olarak rivâyet edilir. Bazı Şia kaynakları, Ali Şeriati Hüseynî Hakîkat. Bu talep, Hz. Hüseyin’in Kerbelâ olayından önce, Yezîd’e karşı sığınma talebiyle ilgili bir rivâyet olarak yer alır. Bu rivâyet, Hz. Hüseyin’in sığınma talebinin Türk illerine veya Hindistan sınırlarına gönderilmesiyle ilgili olup, bu talebin bir tarihi ve dini önemi vardır.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Lütfü Usta Boyalı Araba Ekspertizi Anekdotu nedir?
Lütfü Usta Boyalı Araba Ekspertizi Anekdotu — Bu anekdot, Lütfü Usta’nın boyalı araba ekspertizi konusunda verdiği görüşlerle ilgilidir. Bu anekdot, boyalı araba ekspertizinin nasıl yapıldığını ve bu konuda Lütfü Usta’nın görüşlerini yansıtır. Bu anekdot, boyalı araba ekspertizinin bir parçası olarak kabul edilir ve bu konuda Lütfü Usta’nın deneyimlerini ve görüşlerini içerir.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
El-Hidaye Mukayeseli Fıkıh Edebi nedir?
El-Hidaye Mukayeseli Fıkıh Edebi — Burhânuddîn el-Mergînânî (ö. 593/1197), el-Hidâye fî Şerhi Bidâyeti’l-Mübtedî 2 cilt. Hanefî fıkhının zirvesi sayılan eser; Şâfi’î, Mâlikî, Hanbelî mukayeseleri yapar; İmâm A’zam, İmâm Yusuf, İmâm Muhammed, İmâm Züfer farklı görüşlerini gösterir. Türkçe: Ahmed Meylânî el-Hidâye Tercümesi. Bu eser, Hanefî fıkhının zirvesi olarak kabul edilir ve diğer fıkh akımlarının mukayeselerini yapar. Bu eser, farklı fıkh görüşlerini karşılaştırarak, İslam hukukunun farklı yönlerini ele alır.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
«İlim Çin’de Olsa» Hadîsi nedir?
«İlim Çin’de Olsa» Hadîsi — Beyhakî Şu’abu’l-Îmân ; Suyûtî el-Câmi’u’s-Sağîr ; Aclûnî Keşfu’l-Hafâ I/138: «Utlubu’l-îlme velev bi’s-Sîn» . Hadis ehlinde zayıf isnâd ile sahîh, mâ’nâ olarak meşhur. İlim’in farziyetinin temel destek metni. Bu hadis, İlim’in farziyetinin temel destek metni olarak kabul edilir. Bu hadis, zayıf isnâd ile sahîh olarak meşhur olup, İlim’in farziyetini destekler.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Eş’arî Kaderciliği nedir?
Eş’arî Kaderciliği — İmâm Eş’arî (ö. 324/935-6), el-İbâne ‘an Usûli’d-Diyâne ; Maqâlâtu’l-İslâmiyyîn ; Bâkıllânî el-İnsâf ; Cüveynî el-İrşâd . Kesb teorisi: kulun fiili Allah tarafından yaratılır, kul iktisâb eder. Mâturîdî bu pasivliği reddedip irâde-i cüz’iyyeyi savunur ( Te’vîlât ; Nesefî Tabsire ). Bu teori, kulun fiili Allah tarafından yaratıldığını ve kulun iktisâb edeceğini ifade eder. Mâtur, bu pasivliği reddederek irâde-i cüz’iyyeyi savunur.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
«Çalışın» Âyetleri nedir?
«Çalışın» Âyetleri — Tevbe 9/105: «İslâ’mâlinin amelinizi Allah, Resûl’ü ve mü’minler görür» ; Necm 53/39: «İnsana çalıştığından başkası yoktur» ; Mülk 67/15. Mustafa Efendi’nin disiplinli çalışma vurgusunun Kur’ânî temeli. Bu âyetler, Mustafa Efendi’nin disiplinli çalışma vurgusunun Kur’ânî temeli olarak kabul edilir. Bu âyetler, insana çalıştığından başkası olmadığını ifade eder.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Türk Töresi: Onlu Düzen ve On Başı nedir?
Türk Töresi: Onlu Düzen ve On Başı — Mete Han (M.Ö. 209-174) ile başlayan Hun Devleti’nin onlu (decimal) askerî yapısı; Cengiz Han’ın Yasa’sında devamı; modern Türk askerî terminolojisinde «onbaşı» tâbirinin etimolojisi. Kafesoğlu Türk Millî Kültürü ; Sencer Divitçioğlu Kök Türkler . Bu töre, Mete Han ile başlayan Hun Devleti’nin onlu (decimal) askerî yapısını ve Cengiz Han’ın Yasa’sında devamını ifade eder. Bu töre, modern Türk askerî terminolojisinde «onbaşı» tâbirinin etimolojisini de içerir.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Türk Devletinin Dînî Şahsiyet Gözetmesi nedir?
Türk Devletinin Dînî Şahsiyet Gözetmesi — Ahmet Yaşar Ocak Türkler, Türkiye ve İslâm ; Halil İnalcık Osmanlı’da Devlet, Hukuk, Adâlet ; Hilmi Ziya Ülken Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi . Türkiye Cumhuriyeti’nin lâik anayasaya rağmen Hz. Mevlânâ ve Hacı Bektâş Velî anma törenlerine katılması, Diyânet İşleri Başkanlığı’nın varlığı, askerî eğitimde Allah Allah nidâlarının kullanımı — «Çıman Tömyü» (cement-bağlayıcı) olarak dinin işlevi. Bu gözetim, Türkiye Cumhuriyeti’nin lâik anayasaya rağmen Hz. Mevlânâ ve Hacı Bektâş Velî anma törenlerine katılması, Diyânet İşleri Başkanlığı’nın varlığı ve askerî eğitimde Allah Allah nidâlarının kullanımını içerir.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: Akıl-Vahy Münâsebeti, «İslâm’da Yenilenme Geriye
Cariye Hadîsi «Allah Nerede» nedir?
Benim anneannemden kendi anneannemden dinlediklerim var çünkü. Benim malum anne dedem bir şey diyeceğim. Benim malum anne dedem Yunan’ı koğulayanlardan ya. Atatürk döneminde bir tatil yaşayan insanlardan. Cumhuriyet’in ilk yıllarını yaşayan insanlardan. Anneannem anlatıyor. Aaa oğlum diyor bir haber geliyordu diyor jandarma baskın edecek diye diyor. Biz Kur’ân-ı Kerimleri diyor samanlıkları saklıyorduk. Anneanne neden saklıyordunuz? Oğlum dipçikliyorlardı diyor. Kur’anları alıyorlardı diyor. Bakın bu kadın İzmir’in Bayındır ilçesinde Yunanlara ilk mermiyi sıkan adamın hanımı. Dikkat edin. Yunan İzmir’e çıktığında arkadaşlarını silahlandırıp zengin de kendisi. Bayındır’ın yaslandığı dağ var ya, gidenler elini kaldırsın büyük bir kısmı gitmiş evet.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: «Din Devletin İkiz Kardeşi mi, Devlet Dini Yönet
Halifeliğin Yavuz’a Kadar Türk Töresinde Kalışı nedir?
Demirtaşlılar da öyle oldu değil mi? Şimdi bakıyorsunuz fabrikaları bu tarla filanca’nın da diyorsunuz değil mi? Ne oldu şimdi fabrika oldu. Bizimki evler fabrika olmadı başkalarına satıldı. Neyse. Şimdi bu kadın söylüyor bana diyor ki biz Kur’anları saklıyorduk. Kadın Yunan bayındıra geldiğinde onu da anlatıyor. Diyor ki biz Yunan geliyor dediklerinde kadınlar olarak biz böyle pıtırdak dikendiriz biz. Burada böğürtlen mi diyorlar böyle kuş yüzümü gibi dikenli bir çalı var. O pıtırlası takkası olanlar bilir demirtaşlılar bilir. Orman gibi oluyor soruyor böyle her tarafı. Onların arasını açmışlar oraya saklanıyorlar. Kimden? Yunanlı askerlerinden kadınlar. Bunu dağdaki efeler duyduğunda nereye gitmişler?
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: «Din Devletin İkiz Kardeşi mi, Devlet Dini Yönet
Türklerin Kılıçla Müslüman Olmaması nedir?
Çayır arasında filanca yere. Oraya baskın yapıyorlar ateşliyorlar onları orada. Birkaç ölü Yunan askeri dağılıyor oradaki on kişilik asker. Geri çekiyorlar kaçıyorlar.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: «Din Devletin İkiz Kardeşi mi, Devlet Dini Yönet
Hz. Ömer Hutbede «Şaşarsam» Sahabe Kılıcı nedir?
Çanakkale Şehitler Günü — Sohbet Tarihinde Tam Oturdu; Vatan-Millet-Mehmetçik Niyâzı; Şehitlerimize, Şehitlerimizin Yoluna İhânet Edenleri Cenâb-ı Hak Her İki Cihânda Zelîl Eylesin; Anneannenin İki Düşmandan Kaçışı: Yunan’dan ve Sonra Kur’ân Dipçikleten Kendi Jandarmasından; Sonra Bir Dindarın Çıkıp İktidâra Gelmesinde Halkın Kayıtsız Bağlılık Hatâsı; Türkiye’deki Dindarın Eziklik Psikolojisi
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: «Din Devletin İkiz Kardeşi mi, Devlet Dini Yönet
İmâm-ı A’zam’ın Emevvîlerin Devrilmesine Fetvâsı nedir?
Bu sefer Yunan askerleri tam bugün şehitler günü ya şimdi Çanakkale Savaşı. Sohbette tam oturdu. Allâh bütün şehitlerimize makamlarını yüce eylesin. Âmîn. Cenâb-ı Hak vatanı milleti için çalışan koşturan insanlara yardım eylesin. Âmîn. Mehmetçiye ihanet edenleri Cenâb-ı Hak da hem bu dünyada hem ahirete zelil eylesin. Âmîn. Şehitlerimize şehitlerimizin yoluna ihanet edenleri Cenâb-ı Hak her iki cihanda da zelil eylesin. Âmîn. Şimdi bu normalde o zaman için kimden kaçıyor kadın? Yunanlardan kaçıyor. Sonra kimden kaçıyor? Kur’ân-ı Kerîm’i dipçıplayacak olan ne bileyim okudun diye onları dipçıplayacak olan kendi jandarmasından kaçıyor. Şimdi hal böyle olunca sonradan bir kimse dindar onun iyiliğine, kötülüğüne bakmamış bütün herkes alkışlamış peşine düşmüş.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Mâverdî Sohbeti: «Din Devletin İkiz Kardeşi mi, Devlet Dini Yönet