Sohbetlerden Derlenen Sorular
Kategorilere göre düzenlenmiş tam arşiv
Doğruluk ve Yalan(48)
İmamın senet ödememesi ne anlama gelir?
İmam Allâh’ına dinine imanına söyle dedim. Bu parayı ödeyecek para eline geçti mi geçmedi mi dedim. Sustu. Yalan söyleseydin dedim seni lanete çağıracaktım dedim lanetleşmeye. Sen şimdi hangi yüzle gelip de bana dedim ben. Faizcisin diyorsun bana dedim. Bu durdu şimdi. Çeki dedim kullanıyor musun? Otur dedim şuraya sana dedim yeni fetva öğreteyim ben dedim.
Bugün ne günaha işledik?
Biz bugün kimin kalbini kırdık, kime küfrettik, kime hakaret ettik, biz kiminle didiştik, kime yalan söyledik, kime yemin ettik, kime bağırıp çağırdık, biz kimle, herhangi bir kimseyle olan ilişkimizde biz ne yaptık, biz ne yaptık, ne hallerde harama düştük.
Kaynak: 2023 Sohbeti — Nasîhat/4: Kâri’a Sûresi ve Nefs Muhâsebesi
Doğruluk ve Yalan nedir?
Doğruluk ve Yalan, Allah’ın her şeyi yaratmış, yaratmış olduğu her şeyi kaderlemiş ve kaderlediği her şeyi meydana getirmiş olduğuna inanmaktır.
Geçersiz ve boş yalan söylemek ne demektir?
Bugünkü toplum içerisinde en büyük hastalıklardan birisi de bu. İnsanlar, insanların gözünün içine baka baka geçersiz ve boş yalanlar söylüyorlar. Olmayan bir şey olmuş gibi gösteren, söylenmemiş bir şey söylenmiş gibi gösteren, yapılmamış bir şey yapılmış gibi gösteren, insanların birbirlerine karşı aldatması, birbirlerine karşı kandırması had safhaya çıkıyor. Ve öyle bir hal oldu ki artık böyle yalan söylemek, böyle geçersiz, boş sözler kullanmak, boş kelimeler kullanmak, boş muhabbetler yapmak, insanların içerisinde ne yazık ki iyice yaygınlaştı.
Kaynak: 2020 Soru-Cevap Sohbet — Güzel Ahlâk, Tebliğ ve Cemiyet
Yalana düşmeden ilmi siyaset nasıl yapılmalıdır?
Bu normalde yalana düşmeden ilmi siyasetin konulara durumu hale ahvale göre değişir. O yüzden o ilmi siyaset yapacak olan bir kimsenin iyi bir dini bilgisi olması lazım. İyi bir hayat tecrübesi olması lazım.
Kaynak: 2020 Soru-Cevap Sohbet — Güzel Ahlâk, Tebliğ ve Cemiyet
İyilik ve kötülük bilgisi olmayan bir kimse ne yapar?
Eğer o kimse iyilik ve kötülük bilgisi yok ise, neyin haram, neyin helal olduğunu bilmiyorsa, haramlarla alakalı bir bilgi birikimi yok ise o kimsenin, o kimse işlediği haramı kendince iyilik olarak görür. Burada yine bilgi söz konusu oldu.
Kaynak: 80. Karabaş-ı Velî Tekkesi 2018 Sohbeti: Düşünmenin Şartı Bilgi, Vâbisa Hadîsi v
Yalan söylemek ibâdet nedir?
Almanya’dayken yaşadığım çok acı bir şey: Bir konuşmamda üst seviyeli insanların bulunduğu bir toplantıydı. Parmak kaldırıp bir doktor sordu: ‘Hocam, ‘ Yalan söylemek ibâdet nedir diye soruyor. Şimdi ne yaparsınız, ne diyelim?
Kaynak: Karabaş-ı Velî Tekkesi Sohbeti (27 Şubat 2011) — Tîn Sûresi Tefsîri, Îmân ve Güv
Erkeğin de fâhişesi vardır ve kadının fâhişesinden daha kötüdür. Bu durum nasıl açıklanır?
Erkeğin de fâhişesi vardır ve kadının fâhişesinden daha kötüdür. Adamın fâhişesi dur durak bilmez. Kadın iyi bir adam bulduğunda oturur oturduğu yere, kımıldamaz. Ama adamın fâhişesini kontrol etmek çok zordur. Namussuzluk sadece kadına mahsus değildir: yalan söyleyen, yemin eden, rivet eden, dedikodu eden, aldatan, kandıran erkeğin namussuzluğudur.
Kaynak: 328. Dergâh Sohbeti — Mevlevîlikte Şemsî Ekol, İhlas ve Çanakkale Ruhu
Yalanın zehiri neden olur?
Ümmetin: Duyduğunu Aktarmak ve Yalanın Tehlikesi
Kişinin duyduğunu söylemesi kendisine yalan olarak yeter hadis-i şerifini açıklarsak; şeriatta bir kimse birisinden bir şey duyar, o duyduğunu götürüp bir başkasına nakletmesi yalan olarak yeter. Bu nedir? Gözüyle görmediği, kulağıyla işitmediği bir meseleyi bir başkasına hoşuna gidilmeyecek bir şey taşıması yalandır onun için. Çünkü o gözüyle görmemiş, kulağıyla işitmemiş, şehadet etmemiş ona.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Yalanın tehlikesi neden olur?
Ümmetin: Duyduğunu Aktarmak ve Yalanın Tehlikesi
Bu, toplumları bozan en önemli ahlaki çöküntülerden birisidir. Aileleri yıkan, insanların samimiyetlerini ve dostluklarını bitiren, insanları birbirine düşüren, kavimleri birbirine düşüren, inanan insanları birbirine düşüren ahlaki çöküntü. Bir şeyi gözüyle şahit değil, kulağıyla da duymamış; mışlı mışlı devam ediyor. Ve bunun kökenine inmeye kalktığında o bir girdap oluşuyor. Siz de o dedikodu, o gıybet, o suizan, o bühtân, o kirli çukurun içerisine düşmüş oluyorsunuz bir anda. O böyle bir lağım çukuru gibi bir şeydir.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Neden secde ediyoruz?
Allah’ı tanıma, Allah’ı bilme, O’nunla aramızdaki perdeleri kaldırma maksadı ve amacı ile secde ediyoruz. Ona kul olduğumuzu gösteriyoruz. Allah en iyi secdede bilinir. Çünkü secde eden kimsenin gönlünde yaratıcısına karşı hiçbir büyüklük kalmaz. Ve böylece onun gönül kapıları açılır.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Hazret-i Adem’e secde emri nedir?
Hazret-i Adem yaratıldığında Allah meleklerine Adem’e secde edin dedi. Bu Allah’ın emridir. Allah bir şeye ‘secde edin’ deyince bütün her yaratık Allah’ın o emrine uymakla mükelleftir. Cenab-ı Hakk’ın bir celali sıfatı vardır. Cenab-ı Hakk’ın celaliyeti tecelli ederse tecelli ettiği yere boyun eğdirir.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Secde edenlerin Allah’a olan ilmi nedir?
Secde edenler, Adem’in üzerindeki hakkın ilmine, bilgisine, sıfatlarına secde etti.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Cenab-ı Hak Adem’e ne öğretti?
Cenab-ı Hak Adem’e isimleri öğretti. Bu ilmel yakîn noktasıdır.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Hakkel yakîn noktasına bakacak olursak ne söylenir?
Cenab-ı Hak Adem’i kendi suretinde yarattı. Ve Adem’e ayrıyeten kendinden, kendi ruhundan bir ruh üfledi. Kendi ruhundan ruh üfleyip kendi suretinde yaratmış olduğu Adem’e, hakkel yakîn noktasında bütün varlıkların secde etmelerini emretti.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Kula teşekkür etmeyen kimin Allah’a teşekkür etmediğini söyler?
Kula teşekkür etmeyen Allah’a teşekkür etmemiştir.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Namazın hakikati nedir?
Namazın hakikatini, namazın tevhidini ancak namaz kılanlar anlayabilirler. Ancak namaz kılanların kalbinde hikmet pınarları, hikmet nurları oluşur. Namaz kılmayanın kalbinde namazla alakalı hakikat bulunmaz.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Hayal gücü nedir?
Hayal gücü değil, hayal etmek vardır. Hayal edin. Hayalinizi geniş tutun, yüksek tutun. Hayalinizin peşine düşün.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
İnsan hiç görmediği bir şeyi hayal edebilir mi?
Sadece ismini biliyorsa ismini düşünebilir. Ama isminin üzerinden onun sıfatları da tecelli eder mi o kimsede? Eder. Onun sıfatlarıyla tanır mı? Tanır.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Müslümanların iki zenginlik yolu nedir?
Müslimanın iki zenginlik yolu vardır: cihat ve ticaret.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Medine-i Münevvere’ye Hazret-i Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hicret edince ne yaptı?
Medine-i Münevvere’ye Hazret-i Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hicret edince birinci derecede çarşıyı, ticareti ele aldı. Oradaki ticari hukuku realize etti. Ticari hukuku rantabl hale getirip bütün Arap coğrafyasının ticaret merkezi haline getirdi Medine-i Münevvere’yi.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Fatih Sultan Mehmet Han hazretleri, ‘İlim Çin’de de olsa Müslümânın yitik malıdır’ düsturuyla ne yaptı?
Fatih Sultan Mehmet Han hazretleri, ‘İlim Çin’de de olsa Müslümânın yitik malıdır’ düsturuyla Macar topçusunu aldı getirtti. İlim adamı varmış, bastı parayı getirtti. Osmanlı öyle yükseldi. Ticaret var, cihat düşüncesi var. Güç toplandı.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Bize ‘yurtta sulh, cihanda sulh’ deyip oturtturdular bir kenara ne demektedir?
Bize ‘yurtta sulh, cihanda sulh’ deyip oturtturdular bir kenara. Ne zaman Türkiye’deki eğitim, Milli Eğitim Bakanlığı’nın eğitim formatları, formasyonları değişir; bu noktada Kur’an ve sünnet tarihinde bir bilgi formatına ulaşır; o zaman gücü elinde tutarsınız siz.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Dövme yaptırmayın neden?
Dövme yaptırmayın. Yaptırmış; cahiliyet döneminde olmuş bir şey. O kimselerin tedavileri mümkünse o dövmeleri kaldırmaya gayret edecekler.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Kula secde etmesini emredecek olsaydım, kadınların kocalarına secde etmelerini emrederdim neden?
Kula secde etmesini emredecek olsaydım, kadınların kocalarına secde etmelerini emrederdim. Çünkü kula teşekkür, kulun o esnada bir iyiliği olmuştur. Kul o iyiliğe teşekkür eder, iyiliklerin sahibi Allah’tır.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Bir kul, farzlarla bana yaklaştığı kadar başka hiçbir şeyle yaklaşamaz neden?
Bir kul, farzlarla bana yaklaştığı kadar başka hiçbir şeyle yaklaşamaz. Çünkü Allah’a yardım ederse Allah da ona yardım eder.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
İlim Çin’de de olsa gidiniz arayınız neden?
İlim Çin’de de olsa gidiniz arayınız. Çünkü İlim Çin’de de olsa Müslümânın yitik malıdır.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Kim Allah’a yardım ederse Allah da ona yardım eder neden?
Kim Allah’a yardım ederse Allah da ona yardım eder. Çünkü bir kul Allah’ı zikretmekten dolayı kendi ihtiyaçlarını dile getirmeye fırsat bulamazsa, Allah ona istemeden verir.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
O heva ve hevesinden konuşmaz. O ancak kendisine vahyedilen bir vahiydir neden?
O heva ve hevesinden konuşmaz. O ancak kendisine vahyedilen bir vahiydir. Çünkü göklerde ve yerde olanların hepsi, ister istemez gölgeleri de sabah akşam Allah’a secde eder.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Göklerde ve yerde olanların hepsi, ister istemez gölgeleri de sabah akşam Allah’a secde eder neden?
Göklerde ve yerde olanların hepsi, ẻster istemez gölgeleri de sabah akşam Allah’a secde eder. Çünkü Hani Rabbin meleklere ‘Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım’ demişti… Ve Adem’e bütün isimleri öğretti.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Hani Rabbin meleklere ‘Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım’ demişti… Ve Adem’e bütün isimleri öğretti neden?
Hani Rabbin meleklere ‘Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım’ demişti… Ve Adem’e bütün isimleri öğretti. Çünkü Hani meleklere ‘Adem’e secde edin’ demiştik; İblis hariç secde ettiler.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Ben ona ruhumdan üfledim neden?
Ben ona ruhumdan üfledim. Çünkü Ey iman edenler! Eğer Allah’a yardım ederseniz O da size yardım eder.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Ey iman edenler! Eğer Allah’a yardım ederseniz O da size yardım eder neden?
Ey iman edenler! Eğer Allah’a yardım ederseniz O da size yardım eder. Çünkü her kavme bir uyarıcı gönderilmiştir.
Kaynak: 375. Dergâh Sohbeti — Yalanın Zehiri, Ümmetin Feraseti ve Secdenin Hakikati
Yalan söylemenin toplum üzerindeki etkisi nedir?
Yalanın Toplumu İfsad Etmesi
Yalan söylemek ümmeti ifsad eder. Bir yalanla bir aileyi ateşe atabilirsiniz. Bir yalanla bir topluluğu, bir kavmi, bir ülkeyi ateşe verebilirsiniz. Bir yalanla bütün algıyı değiştirebilir, insanları saptırabilirsiniz. Son yaşanan hadiselerde gördük; gezi olaylarında ‘insanlar tonların altında eziliyor’ denildi ama ezilenler yoktu. Depremde de benzer yalanlarla ortalık ifsad edildi.
Kaynak: 391. Dergah Sohbeti — Günahların Yazılması, Şeytanın Çoğalması ve Kölelik Mesele
Zekâ ve günah arasındaki ilişkiyi nasıl açıklıyor?
Günahlar aklı köreltir deniyor ama çok günahkar olanlar bile zeki olabiliyor diye sormuşlar. Siz zekiliği dünyaya tamah etmek, dünya işlerine iyi anlamak olarak anlıyorsanız söyleyecek bir sözümüz yok.
Kaynak: 469. Dergah Sohbeti
Yalan söyleyenlerin insanları nasıl kandıracağı nedir?
Ve bunlar normalde insanların önüne sahte sofralar kurar. insanların önüne yalan sözler söylerler ve insanları yalanla kandırırlar. Algıyla kandırırlar ve normalde bile bile yaparlar bunu. Çünkü bu insanlar saf. Hani susuz kalmış bir kimse su görmemiş. O su çamurlu da olsa içer onu. Çamuruna bakmaz. Bu benim Allah beni affetsin, ben yola girdiğimde bütün herkes derviş, sufi. Baktım ben öyle kendimce ama herkes iyi niyetle o su temiz diye içiyor onu. Hani bir cemaate bir tarikata giriyor maneviyat arıyor kendince. Bir yol arıyor kendine. Ama daha önce berrak su içmemiş, saf su içmemiş. içmeyince o kimse o içmiş olduğu suyu berrak zannediyor. Gerçekten bakın, samimi, ihlaslı bir şekilde o sudan içiyor o onu. Ama saf ve berrak su olarak biliyor. Çünkü saf ve berrak bir su içmedi. Onu tatmadı. Onu bilmiyor çünkü. Bakın onu bilmiyor.
Yalan söylemek hangi durumlarda caizdir?
Devlet sırrını vermemek için yalan söylenir. Karı kocayı barıştırmak için, anne, baba, çocukları barıştırmak için yalan söylenir. Caizdir, cevazdır. Daru’l harpte, harbini kandırmak için yalan söylenir.
İyilik ve kötülük nedir?
İyilik, ruhunun yatıştığı, mutmain olduğu şeydir, kötülük ise, insanlar sana fetva verseler de içini kazıyan, göğsünde tereddüt duyduğun şeydir.’
Düşmanlık yapmak ve adaletten uzaklaşmak arasında nasıl bir ilişki vardır?
Hani Cenab ı Hak diyor ya birisine karşı olan düşmanlığınız sizi adaletten ayırmasın. Bir kimseye düşmanlık yapacağım diye, bir kimse adalet terazisini şaşırttırır mı? Evet. Bir kimse birisine düşmanlık yapmak için vatanına milletine kasteder mi? Evet. Bir kimse birisine düşmanlık için kur’an’a ve sünnete aykırı işler yapar mı? Evet, doğrudur o kimsenin söylediği ama doğru söyleyene düşmanlıktan dolayı doğru söylediğini reddeder. Doğruyu ifsad etmeye çalışır. Sebep? Söyleyen kimseye olan düşmanlığından, ona düşmanlık yapar.
İnanmayanlar, inatta maymun huyludurlar mı?
İnanmayanlar, inatta maymun huyludurlar; huy, adamın içinde afettir. İnsan ne yaparsa, maymun da insandan görür, onu yapar. Sanır ki onun gibi ben de yaptım. O inatçı suratlı aradaki farkı nasıl bilecek?
Fukaraların siyasi ve bürokratik ilişkileri nedir?
Bizim bürokraside de öyle tanıdığımız filan kimse yok. Bizim öyle siyasette de tanıdığımız kimse yok. Bizi de çok sevmezler zaten. Hatta büyük bir çoğunluğu hiç sevmez. Tanımıyoruz hiç kimseyi. Millet de hani böyle vardır tanıdığı diye. Hatta birisi öyle dedi ya Mustafa hocam dedi senin hiç kimse tanıdığın yok mu dedi. Yok dedim ben ya. Baya baya yok diyorsun dedi. Yokken dedim var mı diyeyim yalan mı söyleyeyim dedi.
Sen eğriyi ayırt edemez hale gelirsin midir?
Sen eğriyi ayırt edemez hale gelirsin. Sen namazı terk eder orucu terk eder dinin emirlerini terk edersen doğruyu yanlışı ayırt edemezsin. E sen üstadını dinlemezsen doğruyu yanlışı ayırt edemezsin.
Kaynak: Cehennem yolu heva hevesle nefisle şeytanla yürünür cennet yolu ise Kur’an’la sü
Akla karşı olmak insanın fıtratına karşı olmak mıdır?
Akla karşı olmak insanın fıtratına karşı olmaktır. Akla karşı olmak dinin özüne karşı olmaktır. Dinin fıtr,atına karşı olmaktır. Bu mümkün değildir.
İnsanlık namazla oruçla ölçülmez insanlık vefadan geçer neden?
O yüzden vefasızlık yapmayın hiç kimseye insanlık vefadan geçer insanlık vefasız olmamaktan geçer hain olmamaktan geçer nankör olmamaktan geçer bir kimse namaz da kılsa nankörse hainse vefasızsa o kimseden hayır gelmez bir kimse oruç da tutsa, ama o kimse vefasızsa hainse nankörse ondan hayır gelmez o yüzden insanlık namazla oruçla ölçülmez İnsanlık erdemlili insanlık faktörleri farklı bir şeydir bu böyle
Hainlik ve vefasızlık mahşerde nasıl değerlendirilir?
Unutan vefasızlık yapan hainlik yapanlar mahşerde salihlerle beraber olmazlar velev ki namaz da kılsa hainse vefasızsa velev ki oruçta tutsa hainse vefasızsa onların bayrakları ayrıdır Mahşer yerinde onlar vefasızlar, ve Hainler ayrılırlar vefasızlar, ve hainlerin ayrı bir toplanma merkezi vardır Mahşerde orada toplanırlar
İnsanın insanlıkla ilgili temel erdemleri nelerdir?
Kur’ân’ı yutmuş olabilir vefasızdır onunla yol gidilmez bir kimsenin anı Secdeden kalkmıyordu haindir onunla yol gidilmez bir kimse arkanı Döndüğünde bir dolap çeviriyordu İşte her gece senle Zikrullah yapsın onunla yol gidilmez, çünkü hayat yolu engebelidir inişli çıkışlıdır arızalıdır dikenlidir sıkıntılarla doludur Hayat Yolu o hayatı yaşarken insan etrafındakileri, ancak o zaman tanımlar başına bir sıkıntı geldiğinde bir dert geldiğinde bir problem geldiğinde bir taraftan boğazın sıkıldığında bir taraftan burnunu elini kolunu kaptırdığın Senin gerçek dostun arkadaşın eşin çocuğun meydana çıkar öbür türlü meydana çıkmaz para var pul var huzur var lay lylon var Gayet güzel olmayınca ne olacak başına bir sıkıntı gelince ne olacak başına bir dert gelince ne olacak başına bir Gam bir keder gelince ne olacak kim kalacak yanında bu önemlidir insanın ayağı sürçer dili sürçer eli kolu sürçer insan bu sürçer bir şeye güç yetiremez olabilir bir şeyde hesabı tutmaz olabilir Bu esnada etrafındakiler yapıyor Seni seviyorum diyenler ne yapıyor bu önemlidir bakın Önemli olan budur.
İnsanlık vefadan geçer neden?
İnsanlık vefadan geçer insanlık vefasız olmamaktan geçer hain olmamaktan geçer nankör olmamaktan geçer bir kimse namaz da kılsa nankörse hainse vefasızsa o kimseden hayır gelmez bir kimse oruç da tutsa, ama o kimse vefasızsa hainse nankörse ondan hayır gelmez o yüzden insanlık namazla oruçla ölçülmez İnsanlık erdemlili insanlık faktörleri farklı bir şeydir bu böyle
Doğruyu söylemek siyasetten de cemaatten de üstündür mi?
Doğruyu söylemek siyasetten de cemaatten de üstündür.