Sözlü Tasavvuf Külliyatının Hesaplamalı Edisyonu — Teknik Proje Raporu

• 1. Problem Tanımı
  Video merkezli arşivlerin bilgi erişim sınırları
• 2. Matematiksel Model
  Korpus, dönüşüm ve kalite fonksiyonları
• 3. Flowchart ve Diyagramlar
  Sinyal hattı, karar akışı ve durum makinesi
• 4. Sistem Mimarisi
  ASR, LLM, WordPress ve SEO katmanları
• 5. Bulgular
  Sayısal çıktı ve verimlilik oranları
• 6. Matrisler
  Kalite, risk, model ve doğrulama matrisleri
• 7. Bilimsel Doğrulama
  Hata ölçümü, kaynak kontrolü ve izlenebilirlik
• 8. Animasyonlu Simülasyon
  Üretim yoğunluğu ve işlem hattı davranışı
• 9. Gelecek Projeksiyonu
  Arama motorları, LLM’ler ve kalıcı dijital miras
• 10. Teknik Ekler
  REST, JSON-LD, TEI/XML, bilgi grafı ve kontrol listeleri

1. Problem Tanımı: Video Arşivinden Bilgi Sistemine

Sözlü gelenek, özellikle tasavvuf sohbetleri söz konusu olduğunda, anlamı çoğu zaman sesin ritminde, bağlamın sürekliliğinde ve kavramların birbirine açtığı halkalarda taşır. YouTube gibi platformlar bu kayıtların yayılmasını kolaylaştırır; fakat arşiv mantığı açısından üç kritik boşluk üretir: aranabilirlik sınırlıdır, akademik atıf zordur ve kavramsal ilişkiler makine tarafından doğrudan okunamaz.

Bu proje, söz konusu boşluğu teknik bir yayına hazırlama hattı ile kapatır. Amaç yalnızca konuşmayı yazıya dökmek değildir. Amaç; konuşmayı zaman, kaynak, kavram, soru, kategori ve yayın nesnesi olarak yeniden modellemektir. Böylece bir sohbet, tekil bir video kaydı olmaktan çıkar; sorgulanabilir, bağlantılanabilir ve doğrulanabilir bir dijital bilgi varlığına dönüşür.

2. Matematiksel Model: Külliyatı Dönüşüm Fonksiyonu Olarak Okumak

Projenin teknik çekirdeği, her bir video kaydını bir dönüşüm zincirinin girdisi olarak ele alır. Korpus şu şekilde tanımlanabilir:

Her video kaydı önce otomatik konuşma tanıma fonksiyonuna girer. Ardından akademik edisyon, kaynak çözümleme ve yayın işlemleri uygulanır:

2.1. Kalite Vektörü

Her yayın birimi için kalite yalnızca yazım doğruluğundan ibaret değildir. Teknik ve akademik değerlendirme çok boyutlu yapılmalıdır:

Burada WER kelime hata oranını, TER terminoloji hata oranını, REF kaynak doğruluk skorunu, SEO indekslenebilirlik skorunu, TRACE ise ham kayıttan canlı URL’ye kadar izlenebilirlik skorunu temsil eder.

2.2. Bileşik Akademik Yayın Skoru

Bu formül bir laboratuvar ölçümü değil, projenin kalite güvence yönünü sayısallaştırmak için önerilen operasyonel bir modeldir. Dinî-tasavvufî metinlerde terminoloji ve referans doğruluğu, sıradan haber metinlerine göre daha yüksek ağırlık taşıdığı için TER ve REF katsayıları bilinçli olarak yüksek tutulmuştur.

3. Flowchart ve Teknik Diyagramlar

Bu bölüm, raporun teorik kısmını görsel mühendislik notasyonuna taşır. Amaç, projenin yalnızca metinsel olarak değil; veri akışı, karar noktası, hata dönüşü, durum makinesi ve yayın katmanı bakımından da okunabilmesini sağlamaktır. Diyagramlar SVG tabanlıdır; dış kütüphane gerektirmez ve tarayıcıda animasyonlu olarak çalışır.

4. Sistem Mimarisi: Altı Katmanlı Yayın Hattı

Sistem, birbirinden bağımsız fakat ardışık çalışan altı ana katmandan oluşur. Bu mimari, aynı kaydın tekrar işlenebilmesine, hata sonrası geri dönüşe ve yeni modellerin pipeline içine eklenmesine imkân verir.

3.1. Algoritmik Akış

for video in youtube_archive:
    audio, metadata = acquire(video)
    transcript_raw = whisper.transcribe(audio, model="medium")
    transcript_clean = normalize(transcript_raw, domain_lexicon="tasavvuf")
    edition = llm_academic_edit(
        transcript_clean,
        preserve_content=True,
        add_references=True,
        detect_questions=True
    )
    qa_items = extract_questions(edition)
    post = wordpress.publish(
        title=metadata.title,
        body=edition.html,
        category=metadata.series,
        source_url=metadata.url,
        seo_focus_keyword=metadata.focus_keyword
    )
    verify(post.url, checks=["html", "schema", "indexability", "references"])

3.2. Veri Modeli

5. Bulgular: Ölçek, Yoğunluk ve Verimlilik

Projenin sayısal çıktıları, çalışmanın basit bir içerik aktarımı değil; yüksek hacimli bir dijital arşiv mühendisliği faaliyeti olduğunu göstermektedir.

6. Matrisler: Kalite, Risk ve Model Seçimi

Bu bölüm, projenin akademik ve teknik kararlarını matris diliyle görünür kılar. Matris yaklaşımı, özellikle çok katmanlı dijital arşiv projelerinde önemlidir; çünkü tek bir başarı ölçütü yeterli değildir. Transkripsiyon doğruluğu, terminoloji hassasiyeti, kaynak güvenilirliği, yayın bütünlüğü, maliyet, hız ve sürdürülebilirlik aynı anda değerlendirilmelidir.

6.1. Kalite Güvence Matrisi

6.2. Model Seçim Matrisi

6.3. Karar Matrisi: Hız, Kalite, Maliyet, İzlenebilirlik

6.4. Matematiksel Önceliklendirme

Bir kaydın önce işlenip işlenmeyeceği, yalnızca tarih sırasına göre değil; içerik değeri, arama potansiyeli, kaynak zenginliği ve teknik risk bileşimiyle de hesaplanabilir.

7. Bilimsel Doğrulama ve Kalite Güvencesi

Akademik niteliğin korunması için pipeline, yalnızca üretim yapmamalı; ürettiği her nesnenin izini de saklamalıdır. Bu nedenle önerilen doğrulama protokolü beş katmanlıdır.

5.1. Teknik Sınırlılıklar

Whisper medium modeli Türkçe konuşma için yüksek fayda sağlasa da Arapça-Farsça terkiplere, özel isimlere ve hadis metinlerine gelindiğinde hata üretme riski devam eder. LLM destekli edisyon bu riski azaltır; fakat son otorite olarak insan editör ve alan uzmanı kontrolünün yerini tamamen alamaz.

5.2. Akademik Sınırlılıklar

Bu çalışma bir metodoloji ve proje raporudur; hakemli makale standardında nicel hata örneklemesi ayrıca yapılmalıdır. İleride rastgele seçilmiş temsilî bir örneklem üzerinde WER, TER ve referans doğruluğu hesaplanırsa rapor, dijital beşerî bilimler literatürüne daha güçlü bir ölçme-değerlendirme katkısı sunabilir.

8. Animasyonlu Simülasyon: Üretim Yoğunluğu ve İşlem Hattı

Aşağıdaki bölüm, raporu yalnızca okunur bir metin olmaktan çıkarıp küçük bir teknik gösterge paneline dönüştürür. Canvas grafiği, proje metriklerini tarayıcıda yeniden çizer; CSS animasyonlu sinyal kutuları ise ham sesten yayın nesnesine giden dönüşümü canlı bir akış olarak temsil eder. Bu bölüm özellikle sunum, proje vitrini veya teknik portfolyo sayfası olarak kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

8.1. İşlem Hattı İçin Operasyonel Gözlem Noktaları

Gerçek bir üretim sisteminde her aşama için gözlem noktası tanımlanmalıdır. Bu sayede sistem yalnızca çalışmakla kalmaz; neden çalıştığı, nerede yavaşladığı ve hangi noktada hata ürettiği de ölçülebilir hâle gelir.

8.2. Teknik Sunum İçin Kullanılabilecek İddia Cümlesi

Bu proje, klasik “video transkribe edildi” anlatısından daha güçlü bir teknik iddia taşır: kamuya açık sözlü bir tasavvuf arşivi, ses sinyalinden başlayarak çok katmanlı bir dijital bilgi sistemine dönüştürülmüştür. Bu sistemde her kayıt; bir transkript, bir akademik edisyon, bir kaynak haritası, bir soru-cevap üretim alanı, bir WordPress yayın nesnesi ve gelecekteki bir bilgi grafı düğümü olarak yeniden inşa edilir.

9. Gelecek Projeksiyonu: Arama, LLM ve Bilgi Grafı

Bu projenin uzun vadeli değeri, yalnızca mevcut içeriklerin yayına alınmasında değildir. Asıl değer, tasavvufî kavramların, sohbet serilerinin, şahısların, eserlerin ve soru-cevap çiftlerinin zaman içinde bir bilgi grafına dönüşebilmesidir.

6.1. Önerilen Yeni Katmanlar

Bir sonraki teknik evre için üç geliştirme önerilir: TEI/XML veya JSON-LD tabanlı akademik metin işaretleme, vektör tabanlı semantik arama ve kavram-şahıs-eser ilişkilerini tutan bir bilgi grafı. Bu üç katman eklendiğinde sistem, klasik WordPress arşivinin ötesine geçerek araştırmacıların doğrudan soru sorabildiği bir dijital külliyat laboratuvarına dönüşebilir.

10. Teknik Ekler: Şema, Payload ve Uygulama Protokolleri

Bu bölüm, raporu doğrudan uygulanabilir bir teknik belge hâline getirmek için eklenmiştir. Buradaki şablonlar, üretim ortamına birebir kopyalanacak nihai kod olarak değil; mimari niyeti, veri sözleşmesini ve kalite denetimini açıkça tanımlayan referans taslaklar olarak okunmalıdır.

10.1. WordPress REST Yayın Payload Şablonu

{
  "status": "publish",
  "title": "Sohbet Başlığı",
  "slug": "seri-adi-sohbet-basligi",
  "content": "<article>...akademik edisyon HTML...</article>",
  "excerpt": "Sohbetin bilimsel, kısa ve arama motoruna uygun özeti.",
  "categories": [SERIES_CATEGORY_ID],
  "tags": [TERM_TAG_ID, PERSON_TAG_ID, WORK_TAG_ID],
  "meta": {
    "source_youtube_url": "https://www.youtube.com/watch?v=...",
    "asr_model": "whisper-medium",
    "edition_model": "claude",
    "source_duration_seconds": 3600,
    "word_count": 8996,
    "quality_score": 0.91,
    "reference_review_status": "needs-human-sampling"
  }
}

10.2. JSON-LD Genişletme Şablonu

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "ScholarlyArticle",
  "headline": "Sohbet Başlığı",
  "inLanguage": "tr-TR",
  "isBasedOn": {
    "@type": "VideoObject",
    "name": "Kaynak YouTube Sohbeti",
    "url": "https://www.youtube.com/watch?v=..."
  },
  "about": [
    { "@type": "Thing", "name": "Tasavvuf" },
    { "@type": "Thing", "name": "Mesnevî" },
    { "@type": "Thing", "name": "Seyr u sülûk" }
  ],
  "mentions": [
    { "@type": "Person", "name": "Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî" },
    { "@type": "CreativeWork", "name": "Mesnevî-i Şerîf" }
  ],
  "encoding": {
    "@type": "MediaObject",
    "encodingFormat": "text/html",
    "contentSize": "variable"
  }
}

10.3. TEI/XML Akademik Edisyon Taslağı

Gelecekte metinlerin yalnızca WordPress içinde değil, akademik arşiv standartlarında da saklanması istenirse TEI/XML katmanı eklenebilir. Bu katman; konuşmacı, tarih, kaynak, bölüm, atıf ve kavram düzeyinde daha ince işaretleme sağlar.

<TEI xml:lang="tr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Sohbet Başlığı</title>
        <author>Mustafa Özbağ Efendi</author>
      </titleStmt>
      <sourceDesc>
        <bibl type="youtube">
          <ptr target="https://www.youtube.com/watch?v=..." />
        </bibl>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="sohbet" n="001">
        <p>Akademik edisyon metni...</p>
        <quote type="hadith" cert="medium">...</quote>
        <term type="tasavvuf">seyr u sülûk</term>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>

10.4. Bilgi Grafı Şeması

Uzun vadede her sohbet, bir bilgi grafındaki düğüm ve kenarlara ayrılabilir. Bu yapı, semantik arama, RAG sistemleri, kavram haritaları ve akademik keşif arayüzleri için temel oluşturur.

10.5. Vektör Arama ve RAG Mimarisi

chunk_size = 900 tokens
chunk_overlap = 120 tokens
embedding_target = edited_academic_text
metadata = {
  post_id,
  source_url,
  series,
  date,
  concepts,
  persons,
  works,
  reference_confidence
}

retrieval(query):
  q_vec = embed(query)
  candidates = vector_index.search(q_vec, top_k=24)
  reranked = cross_encoder.rerank(query, candidates)
  answer = llm.generate(
    query=query,
    context=reranked[0:8],
    cite_sources=True,
    refuse_if_context_insufficient=True
  )
  return answer

10.6. Yayın Öncesi Kontrol Listesi

10.7. Akademik Yayına Uygunluk İlkeleri

Bu proje için en önemli teknik disiplin, hız ile sadakat arasındaki dengeyi korumaktır. Bir metin hızlı üretilebilir; fakat dinî-tasavvufî bağlamda yanlış bir kelime, yanlış bir kaynak veya yanlış bir nispet, sıradan teknik hatadan daha ağır sonuç doğurur. Bu nedenle sistemin nihai hedefi yalnızca çok sayıda sayfa üretmek değil; her sayfayı izlenebilir, revize edilebilir ve kaynak denetimine açık tutmaktır.

Bu ilke üç cümlede özetlenebilir: Ham kayıt korunur. Edisyon farkı izlenir. Yayın sonrası doğrulama kapatılmaz, sürekli bir bakım katmanı olarak açık tutulur.

Sonuç

Mustafa Özbağ Efendi sohbet arşivi üzerine kurulan bu sistem, dinî-tasavvufî sözlü mirasın çağdaş yapay zekâ ve web otomasyonu ile nasıl bilimsel bir dijital külliyata dönüştürülebileceğini göstermektedir. Projenin ayırt edici yönü, transkripsiyonu son hedef değil ilk katman olarak görmesidir. Asıl hedef; ses kaydından akademik metne, akademik metinden yapısal veriye, yapısal veriden semantik aramaya ilerleyen sürdürülebilir bir bilgi mimarisi kurmaktır.

Bu nedenle çalışma, yalnızca bir web sitesi içerik üretim raporu olarak değil; Türkçe dijital beşerî bilimler, tasavvuf arşivciliği ve LLM destekli akademik edisyon alanları için uygulanabilir bir metodoloji önerisi olarak okunmalıdır.

Kaynak sayfa: YouTube Sohbet Arşivinden Akademik İçerik Üretimi — Proje Raporu. Bu HTML, mevcut raporu bir sunuma dönüştürmek için hazırlanmıştır.