Tansiyon hastası bir kişi oruç tutabilir mi?

Bu sadece şeker hastası için değil, bütün hastalar için geçerlidir: tansiyon hastası, kalbinde rahatsızlık olan, çok zayıf gücü yetmeyen… Bunlar kendilerini zorlamayacaklar. Çünkü daha büyük sıkıntılara yol açabilirler.

Kaynak: 564. Dergah Sohbeti — Riyâ ve Gösteriş Meselesi, Vaktin Çocuğu Olmak, Anne-Babay

Şaban ayı orucu ve Ramazan’a geçiş nasıl olmalıdır?

Hazreti Âişe annemizin rivayeti: ‘Biz hiç iftar etmeyecek zannederdik’ diyor Şaban ayında. O kadar çok tutardı. Ama son iki üç gün kala tutmazdı. Pazartesi-Perşembe orucu tutanlar son on beş günde bırakmasınlar; devam edecekler. Ancak Ramazan’a iki-üç gün kala orucu kesecekler. Ramaz,an’la Şaban’ın arası ayrılsın diye.

Kaynak: 564. Dergah Sohbeti — Riyâ ve Gösteriş Meselesi, Vaktin Çocuğu Olmak, Anne-Babay

Davul ve selâ ne anlama gelir?

Davul ve Selâ — Haberdâr Etme Aletleri. Ashâb zamanından haberdâr etme aletlerinden birisi davul çalmaktır; birisi selâ okumaktır. Selâ okundu mu önemli bir şey vardır: Cuma önemlidir, önceden selâ okunur. Bayram namazı önemlidir, selâ okunur. Perşembe geceleri yatsı namazından önce selâ okunur. Gündüz aniden selâ okunursa önemli bir haber var demektir; Müslümanlar hemen selâ okunan yerlere toplanırlar.

Kaynak: 564. Dergah Sohbeti — Riyâ ve Gösteriş Meselesi, Vaktin Çocuğu Olmak, Anne-Babay

Aşûre orucu nedir?

Aşûre Orucu ve Ashâb’ın Uygulaması. Hazreti Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Medine’de Yahudilerin oruç tuttuğunu gördüğünde sordu. ‘Mûsâ aleyhisselâm’ın Firavun’dan kurtulduğu günü şükür amacıyla oruç tutuyorlar’ dediler. ‘Bu oruca biz de lâyıkız, onlardan fazla’ dedi ve hemen haber verilmesini istedi: ‘Şimdi niyetlensin niyetlenmek isteyen.’

Kaynak: 564. Dergah Sohbeti — Riyâ ve Gösteriş Meselesi, Vaktin Çocuğu Olmak, Anne-Babay

Üç aylar orucu ve Şaban-Ramazan arası nasıl olmalıdır?

Üç Aylar Orucu ve Şaban-Ramazan Arası. Bir kimse üç aylar orucu niyetlenirse; mesela borcu altmış altı gün tutacaksa, üç aylardan önce başlar, yani iki ay öncesinde başlar. Ramazan’a gelirken birkaç gün ara vermesi lazım. Ramazan’a giderken birkaç gün ara vermek sünnettir; ara vermemek mekruhtur. Şaban’dan Ramazan’ı eklemek, hemen bitişik tutmak sünnete aykırıdır.

Kaynak: 564. Dergah Sohbeti — Riyâ ve Gösteriş Meselesi, Vaktin Çocuğu Olmak, Anne-Babay

Kader meselesi, cüz’î irâde ve saîd-şakî yazılmasının insanın irâdesini ortadan kaldırmaması nedir?

İmâm Mâtürîdî, Kitâbü’t-Tevhîd — Kader meselesi, cüz’î irâde ve saîd-şakî yazılmasının insanın irâdesini ortadan kaldırmaması.

Kaynak: 567. Dergâh Sohbeti — İslâm’da Helâl Kazanç, Borsa Meselesi ve Üretime Dayalı Ek

Kurban Meselesi: Vâcip ve Nafile Ayrımı nedir?

Kurban, nafile bir ibâdettir. Ancak zekât vermeye muktedir ise, Hanefî’ye göre kurban vâciptir. Bir kimse vâcip ise, önce kendisi kesecek kurbanı. O vacibi bir başkasına — bu Peygamber sallallâhü aleyhi ve sellem Hazretleri de olsa — niyet etmez. Önce kendi vâcip olan kurbanını kesecek. Nafile ibâdette ise Hazret-i Peygamber sallallâhü aleyhi ve sellem Hazretleri’nin rûhâniyetine niyet edebilir mi? Evet. Nafile oruç, nafile bir ibâdet; onu niyet edebilir mi? Evet. Ama vâcip bir ibâdette o vacibi önce kendisi yerine getirir.

Kaynak: 570. Dergâh Sohbeti — Zikrullâha Engel Olmanın Hükmü, Zikir Âdâbı ve Sûfî Ahlâkı

İnce keçi derisinden mest olur mu?

İnce, kalın önemli değil; önemli olan mestin ayakta durmasıdır. Hanefîlerce mestin üzerine mesh edebilmesi için mestin ayakta durması gerekir. Ayakta durmazsa çorap hükmünde olur. İkincisi, içine su almaması gerekir. Hanefîlerce ince çorapların üzerine mesh edilmez. Ama kalın keçemsi, çok sık örgü çorap ayakta duruyorsa ve altından su geçirmiyorsa onun üzerine mesh edilebilir.

Kaynak: 574. Dergâh Sohbeti — Seri Sülûk, Dervişliği Ranta Çevirmek, Kader ve Mehdî Mese

Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp kavramları nedir?

İslâm ulemâsı arzı ikiye bölmüştür: Birincisi İslâm’ın tam anlamıyla yaşandığı yerler olan dârü’l-İslâm, ikincisi ise İslâm’ın tam anlamıyla yaşanmadığı yerler olan dârü’l-harp. Bu dârü’l-İslâm ve dârü’l-harp olgusu tarih boyunca tartışılmış, bu konuda içtihatlar edilmiş ve fetvalar verilmiştir.

Kaynak: 577. Dergâh Sohbeti — Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp, Faiz Meselesi, İbn Ömer Hadîs

Hanefî ve Şâfiî Mezhepleri dârü’l-harp şartlarını nasıl belirler?

İmâm-ı Âzam ile İmâm Şâfiî, İmâm-ı Âzam ile İmâm Yûsuf bir beldenin dârü’l-harp hükmüne girmesi için değişik şartlar koşmuşlardır. Bu şartlardan en önemlisi o beldede İslâm hukukunun olmayışıdır. Diğer şartlar ise dârü’l-harp bitişik olması ve daha önce kendilerine emân verilenlerin emânlarının kaldırılmasıdır.

Kaynak: 577. Dergâh Sohbeti — Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp, Faiz Meselesi, İbn Ömer Hadîs

Kendilerine emân verilmek ne demektir?

Kendilerine emân verilmek demek, orada gayrımüslim unsurların o bölgede yaşayabilmesi için o bölgenin hükümetinden izin alınmasıdır. Mesela buradan Almanya’ya gidiyorsunuz, pasaportla size müsaade ediyorlar, burada yaşayabilirsiniz diyorlar. Ama eğer oraya gidenler ikinci sınıf vatandaşlıktan çıkıp birinci sınıf vatandaşı olunca, emân verilenlerin emânlarının kaldırılması söz konusu olur.

Kaynak: 577. Dergâh Sohbeti — Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp, Faiz Meselesi, İbn Ömer Hadîs

Hanefîlerin dârü’l-harp kavramına göre bir beldede İslâm hukuku olmaması ne anlama gelir?

Hanefîlerden İmâm Muhammed bunu tek noktada birleştirir ve der ki: "Eğer bir beldede İslâm hukuku yok ise, orası dârü’l-harptir." İmâm-ı Şâfiî ise der ki: "Bir beldede daha önce İslâm hukuku uygulanıyor da o beldede İslâm hukuku uygulanmaz hâle gelirse, oradaki Müslümanların İslâm hukukunu uygulatılması için cihad etmeleri farz-ı ayındır. Hattâ son Müslüman şehit oluncaya kadar orada cihad etmeleri farz-ı ayındır."

Kaynak: 577. Dergâh Sohbeti — Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp, Faiz Meselesi, İbn Ömer Hadîs

Mustafa Sabri Efendi’nin dârü’l-harp fetvâsı nedir?

Söz konusu olan mesele Türkiye ise, Türkiye’nin ilk Diyanet İşleri Başkanı ve Osmanlı’nın son Şeyhülislâm’ı Mustafa Sabri Efendi hicret etmiştir. Türkiye demokratik, lâik hukuk sistemine geçtiğinden dolayı dârü’l-harptir diyerek, burada Müslümanlar ya mücadele etmeleri ya da hicret etmeleri lâzım deyip hicrete çıkmış, Mısır’a gitmiş, ardından Suriye’de vefat etmiştir. O dârü’l-harp fetvâsını vererek resmi olarak yayınlamış ve gitmiştir.

Kaynak: 577. Dergâh Sohbeti — Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp, Faiz Meselesi, İbn Ömer Hadîs

Türkiye dârü’l-İslâm mıdır?

Türkiye Cumhuriyeti lâik, demokratik, insan haklarına saygılı bir sosyal hukuk devletidir. Türkiye budur, Türkiye asla İslâm devleti değildir. Bir kimse Türkiye dârü’l-İslâm diyor ise, gerçekten bunun fetvâsı çok tartışma götürür. Hatta Türkiye’nin dârü’l-İslâm olduğunu söyleyen kimse, anayasaya aykırı hareket etmekten değil, anayasayı ve düzeni bozmaktan cezaevini boylar.

Kaynak: 577. Dergâh Sohbeti — Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp, Faiz Meselesi, İbn Ömer Hadîs

Türkiye’nin dârü’l-harp olduğunu kim söylemiştir?

Türkiye’nin dârü’l-harp olduğunu ölen Süleyman Demirel de söylemiştir. "Süleyman Demirel dârü’l-harp açıklaması" diye aratırsanız bulabilirsiniz.

Kaynak: 577. Dergâh Sohbeti — Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp, Faiz Meselesi, İbn Ömer Hadîs

İslâm hukukunun uygulanmadığı yerde Müslümanların hâli nedir?

İmâm-ı Şâfiî’ye göre eğer bir yerde İslâm hukuku yok ise, son Müslüman kalıncaya kadar orada Müslümanların cihad etmeleri farz-ı ayındır. İmâm Muhammed’e, İmâm-ı Âzam’a ve İmâm Yûsuf’a göre, yani Hanefîlerin hepsine göre, orada İslâm hukukunun uygulanması için mücadele etmeleri farz-ı ayındır. Çünkü dinin hukuksuz bir şekilde yaşanması mümkün değildir.

Kaynak: 577. Dergâh Sohbeti — Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp, Faiz Meselesi, İbn Ömer Hadîs

Dârü’l-İslâm olan bir yerde hangi uygulamalar meşru olmaz?

Dârü’l-İslâm olan bir yerde kumar meşru olmaz, zinâ meşru olmaz, içki meşru olmaz, faiz meşru olmaz. Bu ülkede zinâ suç değildir. Adım attığın yerde bilinen kötü evler vardır, kadınların namusları satılmaktadır. Türkiye dârü’l-İslâm’dır denilebilmesi için orada İslâm hukukunun icra edilmesi lâzımdır.

Kaynak: 577. Dergâh Sohbeti — Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp, Faiz Meselesi, İbn Ömer Hadîs

Ezanlar okunurken âlimler neden asıldı?

Ezanlar okunurken âlimler asıldı. Bedîüzzaman Said Nursî ezanlar okunurken cezaevinden cezaevine dolaştı. Süleyman Hilmi Tunahan Hazretleri ezanlar okunurken dağdan dağa, köyden köye hâfız yetiştireceğim diye uğraştı. Biz ezanlar okunurken basıldık, zikir yaparken. Biz ezanın okunduğu camide İsmâil Hakkı Bursevî tekkesinde üç sefer "Lâ ilâhe illallah" dedik diye müzâkere altına alındık.

Kaynak: 577. Dergâh Sohbeti — Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp, Faiz Meselesi, İbn Ömer Hadîs

Dârü’l-Harp’te faiz ve banka meselesi nasıl değerlendirilir?

Dârü’l-İslâm olmayan bir yerde faiz meselesi, Hanefîlerin meşhur hadîs-i şerîfi ölçü alınarak şöyle ifade edilmiştir: "Harbî ile Müslümanın arasında faiz yoktur." Öyle olunca bankalar faizi meşru gördükleri için, hiç kimse Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin bünyesinde kurulu olan bankaları İslâmî göremez. Daha ilerisi devlet sistemini de İslâmî göremez. O zaman devletle ve bankalarla olan alışverişlerinizde faiz olmaz.

Kaynak: 577. Dergâh Sohbeti — Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp, Faiz Meselesi, İbn Ömer Hadîs

Katılım bankaları nasıl eleştirilir?

Albaraka, Faysal, İhlas Finans… Adı ne olursa olsun birbirlerinden farkı yoktur, sistem olarak da birbirlerinden farkı yoktur. Hepsi Türkiye’de bankacılık mevzuatına bağlıdır. Hepsi icra iflas hukukuna bağlıdır. Hepsi bankacılık yüksek denetleme kuruluna bağlıdır. Hepsi bankacyılık yasalarına bağlıdır. İhlas Finans milletin parasını da iç etti zaten.

Kaynak: 577. Dergâh Sohbeti — Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp, Faiz Meselesi, İbn Ömer Hadîs

Ev almak için kredi çekmek dârü’l-harp ve dârü’l-İslâm hukuku çerçevesinde câiz midir?

Bu kardeş ev alacak. Normalde bankadan içeri girmek mümkünse kaçınılmalıdır. Ama girmek zorundasın, yapmak zorundasın. Bunu dârü’l-harp, dârü’l-İslâm hukuku çerçevesinde câizdir. Uzun bir süre çekmediysen çekmeye başla ve tövbe et.

Kaynak: 577. Dergâh Sohbeti — Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp, Faiz Meselesi, İbn Ömer Hadîs

Faiz meselesi nedir?

Harbî ile Müslüman arasında faiz: Hanefî fıkıh kaynaklarında meşhur rivâyet.

Kaynak: 577. Dergâh Sohbeti — Dârü’l-İslâm ve Dârü’l-Harp, Faiz Meselesi, İbn Ömer Hadîs

Sigara haramlığının delilleri nelerdir?

Sigara hem israf noktasında haramdır hem de illetleri noktasında haramdır. Bir şeyin illeti meydana çıkınca artık âyet-hadîs aranmaz; üst solunum yolları kanseri ve akciğer kanseriyle ilgili araştırmalar meydandadır. Eski fıkıhçılar mekruh demişlerdir. Hanefîye göre mekruhun devamı günah-ı kebâirdir. Bir sefer yaptın mekruh; ikinci, üçüncü devam ediyorsan günah-ı kebâirdir. ‘Haramlar belli, helâller belli’ hadîsinin devamı ‘Belli olmayanlardan uzak durun’dur. Sigara en azından şüpheliler kategorisindedir.

Kaynak: 578. Dergâh Sohbeti — Fıtrat, Sigara Haramlığı, Tokalaşma Hadîsleri ve Dervişler

Süt kardeşliğinin sınırı nedir?

Bir insan eşinin sütüyle süt kardeşi olmaz. Çocuk dahi süt kardeşi olması için belli bir yaşa kadar — ortalama iki yaş — süt emmiş olması gerekir. İki yaşından sonra süt emse süt kardeşi olmaz.

Kaynak: 582. Dergâh Sohbeti — Sûfîlikte Hiyerarşi, Hadîs İnkârcılığı ve Ümmetin Sessizli

Cuma’nın Sıhhat Şartları nelerdir?

Cuma siyasi bir ibadettir. Bir veçhesi siyasidir; devleti ilgilendirir, sistemi ilgilendirir. Bireysel değildir, topluluk ibadetidir, toplumsaldır. Bir kimse tek başına öğle namazını kılabilir ama Cuma’yı kılamaz. Hanefî Mezhebine Göre Sıhhat Şartları: Bir cemaat oluşması gerekir: Hanefîye göre üç kişi, Şâfiîye göre kırk kişi. Şehir hükmünde olması gerekir: Hanefîlere göre bir yerin şehir hükmünde olabilmesi için orada kısasların uygulanması gerekir. İslâm hukuku yoksa orada Cuma kılınmayabilir. Tek merkezde kılınması gerekir: Şehri bölen bir vadi, nehir veya aşılması mümkün olmayan bir engel varsa birden fazla yerde kılınabilir. Devlet başkanının veya onun tayin ettiği vekilinin kıldırması gerekir. Cuma kılınacak mescidin yapılmasına emîrü’l-müminînin izin vermesi gerekir.

Kaynak: 584. Dergâh Sohbeti — Cuma’nın Sıhhat Şartları, Tabi Olmanın Zorluğu ve Teberrük

Cuma namazının sıhhat şartları neden önemlidir?

Bu sıhhat şartları sizin okuduğunuz ilmihallerde yoktur. Diyanet’in yayınladığı tek cilt ilmihallerde bu yoktur. Cumhuriyet Döneminde Cuma Meselesi: Halifelik ilga edilirken Cuma meselesi çıkıyor. Cuma için emîrü’l-müminînin izni lazım. Paşa’nın genelgesiyle Türkiye Cumhuriyeti hudutları içerisindeki her camide Cuma kılınabilir diye bir kararname çıkarıldı. O kararnameyle Paşa’nın imzasıyla C. Bu sıhhat şartları göz önünde bulundurulursa, bir kimse Cuma’ya gitemese ona ‘Neden Cuma’ya gitmiyorsun?’ diye bir şey sorulmaz. 12 Eylül darbesinde ne Cuma kılındı, ne camiler açıldı. Müslümanlar o Cuma’dan sorumlu değildir. Devlet dairesinde veya fabrikada çalışan bir kimse de Cuma saati ‘Ben Cuma kılacağım’ diyemiyor.

Kaynak: 584. Dergâh Sohbeti — Cuma’nın Sıhhat Şartları, Tabi Olmanın Zorluğu ve Teberrük

Bir kimse bir işe ehil olarak giriyorsa sonuçlarına da ehildir; katlanacak, katlanmayacak ama sonuçlarını kabul edecek midir?

Evlendiğinde nikahın hukukunu, senet aldığında senedin hukukunu kabul etmiş olursunuz. "Ben bilmiyordum, anlamıyordum" denmez. Bir kimse bir işe ehil olarak giriyorsa sonuçlarına da ehildir; katlanacak, katlanmayacak ama sonuçlarını kabul edecektir.

Kaynak: 592. Dergâh Sohbeti — Din Özgürlüğü, Adalet ve Tokalaşma Meselesi

Orman işletmesinde namaz mücadelesi nedir?

Orman İşletmesinde Namaz Mücadelesi Orman işletmesinde çalışırken mesai saatinde namaz kılmaya başladım. Bir odada seccademi serip öğlen namazının farzını kılıyordum. Bütün daire öğrendi. Müdür geldi: "Sen namaz kılıyormuşsun, burada kılıyormuşsun. Bu millet burada namaz kılmaya başlarsa ne olacak?" dedi. "Başlasınlar, Allah’ın emri" dedim. "Çay içerken bir şey olmuyor, sohbet ederken bir şey olmuyor; namaz kılarken mi bir şey olacak?" dedim. Önce camiye git dedi, camiye gittim bir hafta. O da işine gelmedi. Sonra "merdivenin altında kıl" dedi. Merdivenin altında kılmaya başladık; bir olduk, iki olduk, üç olduk, dört olduk. Sonunda müdür "merdivenin altını mescit yapın" dedi. Ormanda ağaç mı yok? Ahşaptan muhteşem bir mescit yaptık. Öğlen namazından sonra üç İhlâs cemaatle dersler çekilmeye başlandı; herkes toplandı. Namaz farzdır. "Okuyun yaşamayın" değil, "Okuyun ve yaşayın" olmalıdır.

Kaynak: 593. Dergâh Sohbeti — Velilerin Günahsızlığı, Münafıklık ve Okumak ile Yaşamak

Adil Hükümiyett Nedir?

Hükümranlık aslında ayrı bir sohbet konusudur. Adil bir hükümdar deyince hükmeden kimse kastedilir. Bir evde baba veya koca hükmeder, bir yerde Zâkir, Çavuş, Nakîb, Nukabâ, Şeyh hükmeder; adil olacaktır. Bir devlet adil olacak, seçilmiş devlet başkanı adaletli çalışacaktır. Bir hakim adil olacak, bir savcı adil olacaktır.

Kaynak: 594. Dergâh Sohbeti — Tasavvuf Nedir, Adil Hükümdar ve Tebberrük Sünneti

Makâsıdü’ş-Şerîa: Beş Temel Emniyet Nedir?

Bir insanın hakkı olarak beş temel emniyet vardır ve bunlar insanlığın ortak faydasıdır: Dinin muhafaza edilmesi — Dini inanç emin olacak, emanet ve muhafaza altına alınacaktır. Canın muhafaza edilmesi — Haksız yere hiç kimse onu öldürmeye tevessül etmeyecek; öldürürse bunun karşılığı can olacaktır. Aklın muhafaza edilmesi — Akıl korunacak ve muhafaza altına alınacaktır. Namusun muhafaza edilmesi — Namus, şeref ve haysiyet sistem tarafından korunacaktır. Malın muhafaza edilmesi — Mal emniyet altında olacaktır.

Kaynak: 594. Dergâh Sohbeti — Tasavvuf Nedir, Adil Hükümdar ve Tebberrük Sünneti

Haramların yasaklanması için mücadele ve devletin görevi nedir?

Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem hazretlerinin yasakladığı şeyleri mahkemeye götürmüyorlar. Fuhuş yasak kardeşim — git müracaat et, fuhuş yapılan evlerin kapanmasına. Faiz yasak. İçki yasak. Uyuşturucu haram. Hırsızlık haram. Kumar oynamak, oynatmak haram. İçki içmek, içirmek haram. Eşcinsellik haram. Büyük günâh-ı kebâir bunlar.

Kaynak: 598. Dergâh Sohbeti — Rüya Adâbı, Peygamberlik İddiası, Haramlarla Mücadele, Meh

Makâsıdü’ş-Şerîa: Devletin beş temel koruma görevi nedir?

Makâsıdü’ş-Şerîa: Devletin beş temel koruma görevi (din, can, akıl, nesil, mal)

Kaynak: 598. Dergâh Sohbeti — Rüya Adâbı, Peygamberlik İddiası, Haramlarla Mücadele, Meh

Aracı Firma ile Ev/Araç Alımı Câiz midir?

Bankalardan kredi almaksızın aracı firmalar vasıtasıyla ev, araç aldık. Giriş bedel olarak küçük bir miktar ödedik. Câiz midir? Bunların câiz olabileceğine dair Türkiye’nin fıkıh profesörleri — Hamdi Döndüren, Hayrettin Karaman gibi — fetva veriyorlar. Bir kimse onların fetvasına uyulur diyorsa uyabilir.

Kaynak: 599. Dergâh Sohbeti — Vazifeli Hiyerarşisi, Nüşûz Âyeti, Sosyal Medya Fitnesi, H

Nüşûz meselesinde İmâm Ebû Hanîfe ve İmâm Şâfiî’nin görüşleri nedir?

İmâm Ebû Hanîfe — Nüşûz (serkeşlik) meselesinde sıralama: nasihat → yatak ayırma → dövme.

Kaynak: 599. Dergâh Sohbeti — Vazifeli Hiyerarşisi, Nüşûz Âyeti, Sosyal Medya Fitnesi, H

Cenâb-ı Hakk’a hamd ediyorum ki aramıza akçe girmiyor?

Menfaatsiz Din: Para Girdiği Yerde İstikamet Bozulur 29 yıldır bağırıyorum: Aranıza akçeyi sokmayın, asla parayla işiniz olmasın! Cenâb-ı Hakk’a hamd ediyorum ki aramıza akçe girmiyor. Çünkü ne zaman bir cemaatin, bir tarikatın, bir topluluğun içerisine akçe girdiyse orayı bozuyor.

Kaynak: 610. Dergâh Sohbeti – Sabır ve Zulme Karşı Mücadele, Menfaatsiz Din, Siyasette D

Ramazan İtikâfı erkekler için nasıl yapılır?

Erkek kardeşler muhakkak sünnet olan câmilerde girecekler. Erkeklerin itikâf mahalli sünnete göre camidir; evde veya dergâhta erkeklerin itikâfı olmaz. Gidin Diyanet’e başvurun, nereye başvuruyorsanız başvurun.

Kaynak: 612. Dergâh Sohbeti – Kadının Boşanma Hakkı, İtikâf Hükümleri ve İslâm Ekonomi H

Bayanlar için itikâf nasıl yapılır?

Bayan kardeşler itikâflarını evlerinde yapacaklar. Hadis-i şerifte Hz. Peygamber sallallâhü aleyhi ve sellem hazretleri kadınların evlerinde itikâf etmelerini öngörüyor. Evin haricinde bayan misafirhanelerinde, bayan dergâhlarında itikâfa girmek yoktur.

Kaynak: 612. Dergâh Sohbeti – Kadının Boşanma Hakkı, İtikâf Hükümleri ve İslâm Ekonomi H

İtikâf niyet ve süresiyle ilgili ne söylenir?

Resmî dairede çalışanlar veya zorunlu görevi olanlar 10 gün olarak niyet etmesinler. Çünkü 10 gün niyet ederse itikâf ona vâcip olur; eğer 3-4-5 gün sonra terk ederse geri kalan gününü Ramazandan sonra oruç tutarak iade etmesi gerekir.

Kaynak: 612. Dergâh Sohbeti – Kadının Boşanma Hakkı, İtikâf Hükümleri ve İslâm Ekonomi H

Hz. Abdullah b. Ömer’in döviz alım satım kuralı nedir?

Hz. Abdullah b. Ömer radıyallâhü anh diyor ki: Altın verdin gümüş alacaksın —bugünün diliyle TL verdin dolar alacaksın— parayı adama verdin, o başladı koşmaya; sen de arkasından koş. O duvardan atlarsa sen de atla. Ondan ayrılma. Ayrıldığın anda faiz olur.

Kaynak: 612. Dergâh Sohbeti – Kadının Boşanma Hakkı, İtikâf Hükümleri ve İslâm Ekonomi H

Borç: Giriş, Zikirde Yaşanan Hâller ve Sûretler, Allah Dostunun Yüzüne Bakmak, Abdülkâdir Geylânî Olmak İçin Günahsız Aileden Mi Doğmak Gerekli?, Peyg midir?

Borç: Giriş, Zikirde Yaşanan Hâller ve Sûretler, Allah Dostunun Yüzüne Bakmak, Abdülkâdir Geylânî Olmak İçin Günahsız Aileden Mi Doğmak Gerekli?, Peygamberi Rüyada Gayrimüslim Sûretinde Görmek, Ramazanda Etikâf Hükümleri, Gece Korkarak Uyanan Çocuklar, Borç Para ve Zekât: Hanefî Fıkhında Detaylı Bir İnceleme, İlk Hanefîlerin Görüşü, Borçlu Kimsenin Sorumlulukları, Sosyal Medyada Kendini İspat Çabası, Ortadaki ve Sonraki Hanef’îlerin Görüşü, Deliller: Bakara 280 ve Tevbe 60, Benim Duruşum ve Uyarı, Borç Verirken Dikkat Edilecekler, Alacakların Zekâta Dahil Edilmesi, Karınca İstilasına Karşı Doğal Çözüm: Tarçın, Dergâhta Selamlaşma Âdâbı, Eşini Sevmeyen İnsan Çocuklar İçin Evliliği Sürdürebilir Mi?, Müteşâbih Ayetler: "Biz Yarattık" İfadesindeki "Biz" Zamiri, Kötü Ahlaklı İnsanlara Yaklaşım ve Komşuluk Hakkı, İnsanlardaki Kötü Ahlakı Gördükçe Ne Yapmalı?

Kaynak: 613. Dergâh Sohbeti – Borç ve Zekât Hükümleri, Komşuluk Hakkı, Kalbe Gelen İlham

Borç para zekâta dahil olur mu?

Hanefîler, bir kimseye borç para verdiğinizde o borç verdiğiniz parayı zekâta saymayı uygun görmemişler. Ancak şöyle demişler: O kimseye parayı vereceksin, o parayı kendi zekâtını ödemek için alacak; sonra sana borcunu öderse ödeyebilir. Veyahut borçlu olan kimse gelir, "Benim sana borcum var ama ödeyecek gücüm yok, bana zekâtını ver, ben sana borcunu ödeyeyim" der. O kimse ona tekrar para verir, o kimse onun zekâtını öder. İlk Hanefîler genel olarak böyle ictihat etmişler.

Kaynak: 613. Dergâh Sohbeti – Borç ve Zekât Hükümleri, Komşuluk Hakkı, Kalbe Gelen İlham

Borçlu kimsenin sorumlulukları nelerdir?

Borcu olan kimsenin normalde itidalli davranması, israf etmemesi gerekir. Borçlu kimsenin dikkatli harcaması, dikkatli yiyip içmesi, çalışması, koşuşturması, mücadele etmesi lâzım. Ama insanlar bu noktada düzgün davranmıyorlar. O kimsenin borcu var, bir bakıyorsun ne uçuk hayatlar yaşıyor. Borcu var, senden benden fazla yiyip içiyor, senden benden fazla harcıyor.

Kaynak: 613. Dergâh Sohbeti – Borç ve Zekât Hükümleri, Komşuluk Hakkı, Kalbe Gelen İlham

Alacaklı olduğumuz para zekâta dahil edilir mi hesaplanırken?

Evet. Kesin gelecek olan alacaklar zekâta dahil edilir. Kesin olmayan, tereddütlü alacaklar ise zekâta dahil edilmez. Ticaret yapan kardeşler, durumunuz yerindeyse kesin gelecek alacakları listeye koyun, zekâtını verin. Allah bereketlendirsin.

Kaynak: 613. Dergâh Sohbeti – Borç ve Zekât Hükümleri, Komşuluk Hakkı, Kalbe Gelen İlham

Komşuluk hakkı nedir?

Komşu dediğin yakın çevresine hasetlik yapıp uzak kişilere tatlı dil dökmek mi? Etrafına zarar verip uzaktakilere kendini iyi göstermek mi komşuluk? Biz iyi olalım! Bir başkasının ne yapıp ne yapmadığını neden çok önemsiyoruz ki? Biz inatla iyi komşu olalım. Etrafımızdaki insanlar kötü olsa bile biz iyilik yapalım, iyi olmayı öğretelim, gösterelim ve devam edelim.

Kaynak: 613. Dergâh Sohbeti – Borç ve Zekât Hükümleri, Komşuluk Hakkı, Kalbe Gelen İlham

Kalbe gelen ilhamlar nelerdir?

Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri diyor ki kalbe gelen dört şey vardır: Birincisi Allah’tan gelir, ikincisi meleklerden gelir —bunlardan salih kullar için ilham olur. Üçüncüsü nefisten gelir, dördüncüsü şeytandan gelir —bunlar öfke, gazap ve vesveseye sebep olur.

Kaynak: 613. Dergâh Sohbeti – Borç ve Zekât Hükümleri, Komşuluk Hakkı, Kalbe Gelen İlham

Yaşlı kadınlar merhabalaşırken gelip sarılması uygun mudur?

Normalde yaşlıysa, annemizden yaşlıysa veya annemiz yaşındaysa, Hanefîler câiz görmüşlerdir.

Kaynak: 613. Dergâh Sohbeti – Borç ve Zekât Hükümleri, Komşuluk Hakkı, Kalbe Gelen İlham

Ramazan orucunu tutanın bir yıllık günahlarının affedilmesi ne ifade eder?

Ramazan orucunu tutanın bir yıllık günahlarının affedilmesi — Müslim, Tahâre 12; Ahmed b. Hanbel, Müsned II/400

Kaynak: 613. Dergâh Sohbeti – Borç ve Zekât Hükümleri, Komşuluk Hakkı, Kalbe Gelen İlham

Selâmı yayınız ne ifade eder?

Selâmı yayınız — Müslim, Îmân 93; Buhârî, Edeb 27 (H. No: 6236)

Kaynak: 613. Dergâh Sohbeti – Borç ve Zekât Hükümleri, Komşuluk Hakkı, Kalbe Gelen İlham

Zekât verilecek sekiz sınıf (el-gârimîn dahil) nelerdir?

Zekât verilecek sekiz sınıf (el-gârimîn dahil) — Tevbe Sûresi 9:60

Kaynak: 613. Dergâh Sohbeti – Borç ve Zekât Hükümleri, Komşuluk Hakkı, Kalbe Gelen İlham

Borçluya kolaylık gösterilmesi ne ifade eder?

Borçluya kolaylık gösterilmesi — Bakura Sûresi 2:280

Kaynak: 613. Dergâh Sohbeti – Borç ve Zekât Hükümleri, Komşuluk Hakkı, Kalbe Gelen İlham

Kâinatın yaratılması ve genişletilmesi ne ifade eder?

Kâinatın yaratılması ve genişletilmesi: "Biz yarattık ve Biz genişlettik" — Zâriyât Sûresi 51:47

Kaynak: 613. Dergâh Sohbeti – Borç ve Zekât Hükümleri, Komşuluk Hakkı, Kalbe Gelen İlham

Etikâf hükümleri: süre ve şartları nedir?

Etikâf hükümleri: süre ve şartları — el-Kâsânî, Bedâiu’s-Sanâi, II/108-114

Kaynak: 613. Dergâh Sohbeti – Borç ve Zekât Hükümleri, Komşuluk Hakkı, Kalbe Gelen İlham

Teheccüd Namazı İçin Pratik Tavsiyeler nelerdir?

Teheccüde kalktıktan sonra sabah namazı kılındığında bedenen zayıf düşüldüğü ve ibadete devam edilemediği soruldu. Tavsiye: Yatmadan önce gece namazı kılınabilir. Örneğin gece saat biri çeyreğe doğru, yatmadan önce namaz kılarsanız adı gece namazı olur, teheccüd olmaz. Veya biri çeyrek gibi sağ tarafınıza az bir şey yatıp kısa bir kaylûle yapın. Üç dakika, beş dakika, on dakika uyuyun. Sonra kalkıp teheccüde niyet edin. Bu şekilde yine teheccüd sevabı alınır. (İbn Hacer, Fethu’l-Bârî, III/20; İmam Nevevî, Şerhu Müslim, VI/26)

Kaynak: 619. Dergah Sohbeti – Hidayet Allah’a Aittir, Veli Ziyareti ve Zikir Ehlinin Kor

Dâru’l-İslâm ve faiz meselesi nedir?

Dâru’l-İslâm’da faiz olmaz. Dâru’l-İslâm’da kumar olmaz. Dâru’l-İslâm, haramların yasaklandığı ve cezalandırıldığı, İslâm hukukunun icra edildiği yerdir. Bir ülkede İslâm hukuku tatbik edilmiyorsa orası Dâru’l-İslâm değildir. Bu durumda Hanefîlere göre harbî ile Müslüman arasında faiz hükmü farklı değerlendirilir.

Kaynak: 620. Dergah Sohbeti – İki Kalp Ayeti, Namazda Huşu ve Tarikat Disiplini

Kurban kesme ibadetinin fıkhi hükmü nedir?

Hanefi Mezhebi: Vacip

Hanefî mezhebinde kurban kesmek vacip hükmündedir. Kime vaciptir? Zekât verecek kadar mali güce sahip olan kimseye kurban kesmek vaciptir. Bir kimse zekât vermeye muktedir değilse, nafile (sünnet) olarak kurban kesebilir. (el-Kâsânî, Bedâiu’s-Sanâi’, V/62; es-Serahsî, el-Mebsût, XII/8)

Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî Mezhepleri: Sünnet-i Müekkede

Şâfiîler, Mâlikîler ve Hanbelîler kurbanı sünnet-i müekkede olarak görmüşlerdir. Hz. Peygamber (s.a.v.) Medine-i Münevvere’de kurban kesmeyi hiç terk etmediği için, her Müslüman en azından ömründe bir kez bu sünneti işlemelidir. (İmam Nevevî, el-Mecmû’, VIII/383; İbn Kudâme, el-Muğnî, XIII/360)

Kaynak: 621. Dergah Sohbeti – Kurban Bayramı Hadisleri ve Kurban İbadetinin Hükümleri

Kurbanın fıkhi hükmüne göre nafile kurban ve hane halkı hakkında ne söylenir?

Hz. Peygamber (s.a.v.) devrinde, ev halkı kurban kesmeye muktedir olmasa bile sahabeler o ev halkına niyet edip bir kurban keserlerdi. Sahabeler şöyle derlerdi: "Biz Peygamber (s.a.v.) zamanında bir hane için bir kurban keserdik, o bütün haneye yeterdi." Bu, vacip hükmünde olmayan nafile kurbanlar için geçerlidir. Bir kimse nafile olarak evinde bir kurban kesse ve bütün hane halkının adına niyet etse, sünnet yerine getirilmiş olur. (Tirmizî, Edâhî, 18; İbn Mâce, Edâhî, 10)

Ancak içlerinden birisine kurban kesmek vacip ise, o kimsenin mutlaka ayrıca kurban kesmesi şarttır. Nisap miktarı mala sahip olan bir kimse nasıl zekât veriyorsa, zekât ona farz ise kurban kesmek de o kimseye vaciptir.

Kaynak: 621. Dergah Sohbeti – Kurban Bayramı Hadisleri ve Kurban İbadetinin Hükümleri

Kurban kesme usulü ve sünnetleri nedir?

Hz. Peygamber’in (s.a.v.) Kurban Kesme Şekli

Hz. Peygamber (s.a.v.) kurbanını kendisi keser, kendisi nasıl kesileceğini öğretir, nasıl yüzüleceğini ve içinin nasıl temizleneceğini bizzat gösterirdi. Ömrünün son dönemlerinde kurban kesmeyi bıraktı ama yine de kurbanının başında dururdu. Bize de bu sünneti İslâmî usullere göre öğretti. (Buhârî, Edâhî, 5-9; Müslim, Edâhî, 17-19)

Hz. Peygamber (s.a.v.) hayvanları kıbleye doğru yönlendirirdi. Hayvanın başı kıbleye gelecek şekilde yatırır, hayvana eziyet etmez, sürükleyerek getirmez, döverek getirmez, kurbanlığın üzerine herhangi bir zulüm yapmazdı. Onları sevgiyle, hoş tutarak getirir ve kıbleye doğru yatırırdı.

Boğazlama Tekniği

Kurban kesilirken tek bıçakta dört şeyin kesilmesi gerekir: atar damar, toplar damar, nefes borusu ve yemek borusu. Çenenin bittiği yere birinci bıçak atılır ve bu dört damar tek hamlede kesilir. Bu yüzden kurban bıçağının iyi bilenmesi, keskin olması ve sadece boğazlama için kullanılması son derece önemlidir.

Kurbanı Kendi Elleriyle Kesmek Sünnettir

Sünnet olan, kişinin kurbanını mümkünse kendisinin kesmesidir. Hz. Peygamber (s.a.v.) bunu bizzat yaparak ashabına öğretmiştir. Vekâlet müessesesi ancak mazur olanlar içindir: yaşlılık, hastalık, güçsüzlük, kan tutması gibi durumlarda vekâlet verilebilir. Ancak muktedir olan kimse kurbanını kendisi kesmelidir.

Büyükbaş hayvanlarda tek başına kesmek zor olabilir; devirmesi, yatırması, bağlaması ciddi maharet ister. Bu sebeple yardım almak gerekir. Kardeşler bu sünneti öğrenmek için kurban kesim yerlerine gitmeli, orada yardımcı olmalı, hayvanın bacağından tutmayı, yüzmeyi, parçalamayı öğrenmelidir. Bu bir sünnet gereğidir, fakirlikle zenginlikle alakalı değildir.

Kaynak: 621. Dergah Sohbeti – Kurban Bayramı Hadisleri ve Kurban İbadetinin Hükümleri

Kurban hakkındaki önemli hükümler nelerdir?

Dişi Hayvan Kurbanlık Almama Tavsiyesi

Eğer kurbanlık olarak dişi hayvan alacaksanız dikkatli olmalısınız. Dişi hayvan hamile olabilir. Hamile bir hayvanı kurban ederseniz, karnındaki yavru da ölür ve bu hem etik hem de fıkhî açıdan sakıncalıdır. Dişi hayvan alacaksanız, kısır olduğundan veya sütten kesilmiş olduğundan emin olmalısınız. Aksi halde erkek hayvan tercih etmek daha uygun olur.

Kurbanın Hiçbir Parçası Satılmaz

Kurban bir ibadettir ve hiçbir parçası satılmaz. Derisi, bağırsağı, kellesi, eti dahil hiçbir şeyi satışa konu edilemez. Bu konuda Hz. Ali (r.a.) rivayet etmiştir: "Resulullah (s.a.v.) bana, kurbanlıkların başında durmamı, derilerini ve sırtlarındaki çulları sadaka olarak dağıtmamı ve kasap ücretinden hiçbir şey verilmemesini emretti." (Buhârî, Hac, 120; Müslim, Hac, 348)

Bıçağı Hayvanın Önünde Bilememek

Hz. Peygamber (s.a.v.) bıçağın hayvanın göremeyeceği bir yerde bilenmesini emretmiştir. Bir kimse hayvanın önünde bıçak bilerse, bu hayvana eziyet olur ve sünnete aykırıdır. Hadis-i şerifte: "Allah her şeyde ihsanı (güzel davranmayı) farz kılmıştır. Öldürdüğünüzde güzel öldürün, kestiğinizde güzel kesin. Biriniz bıçağını bilesin ve kurbanlığını rahat ettirsin." (Müslim, Sayd ve Zebâih, 57; Ebu Dâvud, Edâhî, 12)

Kaynak: 621. Dergah Sohbeti – Kurban Bayramı Hadisleri ve Kurban İbadetinin Hükümleri

Kurban Adem’den Beri Süregelen Bir İbadettir mi?

İbrâhîm aleyhisselam kurban kesti, İsmâîl aleyhisselam kurban kesti, İbrâhîm’den sonra bütün peygamberler kurban kesti. İbrâhîm’den önce Âdem aleyhisselam kurban kesti, Âdem’in oğulları kurban kesti; zaten kıyamet oradan koptu. Cenâb-ı Hak birinin kurbanını kabul etti, birinin kabul etmedi; kabul edilmeyen diğerini katletti. Âdem’den beri süregelen bu ibadeti kalkacak birisi "vahşet" olarak nitelendiriyor.

Kaynak: 623. Dergah Sohbeti — Kurban İbadeti, Çifte Standart ve Ümmetin Hâli

Kızılay Kurban Skandalı ve Hac’da Kurban nedir?

Kesimsiz kurban bağışı diye bir şey çıktı; hayvan kesilmiyor. Kızılay’a kurban bağışı için elli beş bin tane hayvan bağışlanmış; Kızılay kurbanları kesmedi, nakdî olarak değişik vakıflara para olarak gönderdi. Onlar kesti mi kesmedi mi, vicdanlarına kalmış.

Hac’da özellikle dikkat edilmesi gereken: Hacc-ı temettu’ya niyet eden kimse şeytanı taşlayacak, sonra kurban kesilecek, kurban kesildikten sonra ihramdan çıkacaktır. Kurban kesilmeden ihramdan çıkılamaz. Birinci gün kurbanının kesilip kesilmediğini bilmeyen kimse tehlikeli bir durumda. Şirketle gidenlerin ellerinde kurban parasını yatırdıklarına dair fiş bile yok. Şirketin yatırıp yatırmadığı da belli değil. Cenâb-ı Hakk’a hamdolsun hacıları hep ifrad haccı yaptırdım.

Kaynak: 623. Dergah Sohbeti — Kurban İbadeti, Çifte Standart ve Ümmetin Hâli

Farz İbadetlerin Açıkça Yapılması nedir?

Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretleri farz ibadetlerin hepsini cemaatle beraber eda ederdi. Farz namazı cemaatle kılınır, cemaatle kılınması teşvik edilirdi. Oruç farzdır; bir kimsenin farz orucunu açıkça tutmasında sakınca yoktur. Hatta birine satasonında "Ben oruçluyum" demek sünnet-i seniyyedendir. Hac zaten zâhir olarak ibadet edilir. Zekâtı göstererek dağıtmakta da bir beis yoktur. Zikrullah da bir açıdan farzdır; "Allah’ı zikredin" âyet-i kerîmesiyle emrolununca Allah’ı zikretmek farz olmuştur. O yüzden farz ibadetlerin hepsi gösterilerek icra edilir, bunda bir sıkıntı yoktur.

Kaynak: 624. Dergah Sohbeti — Teşbih-Tenzîh, Borç Hukuku ve Sünnet-i Seniyye’nin Şifası

Borç Ödeme Hukuku nedir?

Net bir şekilde söyleyeyim, çünkü bu tecrübeyle sabittir. Bir kimse TL borçlandıysa TL olarak öder, dolar borçlandıysa dolar olarak öder, altın borçlandıysa altın olarak öder, hurma borçlandıysa hurma olarak öder, buğday borçlandıysa buğday olarak öder. Bunların tüm fazlalıkları faizdir. Değiştirse, TL’yi dolara çevirse yine faiz olur; hem ödeyene hem alana faiz olur.

Kaynak: 624. Dergah Sohbeti — Teşbih-Tenzîh, Borç Hukuku ve Sünnet-i Seniyye’nin Şifası

Kurban Kesiminde Vekâlet nedir?

Yedi ortağa girilen kurbanda vekâlet verilmişse, kesilirken başında bulunmak gerekmez. Hadîs-i şerîf mucibince başında durmak sünnettir; ancak ani rahatsızlık, hastalık gibi bir durum olursa vekil tayin edilmiş olması yeterlidir. Bunda bir sıkıntı yoktur.

Kaynak: 624. Dergah Sohbeti — Teşbih-Tenzîh, Borç Hukuku ve Sünnet-i Seniyye’nin Şifası

İslâm Ekonomisi Nedir?

İslâm ekonomisi denildiğinde: fâize dayanmayan, cihâda, ticârete ve üretime dayalı, haksızlık olmayan, ölçüde tartıda noksanlık olmayan bir ekonomik sistem kastedilir. Zulme dayanmayan, bugünkü dille "serbest ekonomi" diyorlar ama normalde asıl serbest ekonomi İslâm’dadır.

Kaynak: 630. Dergah Sohbeti — İslâm Ekonomisi, Dergâhta Para Adâbı ve Tövbe

Mîhr bağışlama ve kadın malı nedir?

Mîhr bağışlama ve kadın malı: en-Nisâ 4/4 — "Kadınlara mehirlerini gönül hoşluğuyla verin. Eğer onlar kendi istekleriyle size bir kısmını bağışlarlarsa onu afiyetle yiyin.".

Kaynak: 636. Dergah Sohbeti — Vesvese, Silsile-İcâzet ve Kadir Gecesi

Kız çocuklarına Osmanlı uygulaması nedir?

Kız çocuklarına Osmanlı uygulaması: Osmanlı şer’iyye sicilleri, İstanbul Kadı Sicilleri; bkz. Ekrem Buğra Ekinci, Osmanlı Hukuku — sağlığında yapılan taksimin geçerli kabul edilmesi

Kaynak: 636. Dergah Sohbeti — Vesvese, Silsile-İcâzet ve Kadir Gecesi

Sigara İslam’da nasıl değerlendirilir?

Sigara ehli tasavvuf için haramdır. Fıkıh kitaplarında mekruh yazsa da mekruhun devamı günâh-ı kebâirdir. Mekruh olan bir şeyi bir kez yapmak mekruhtur; ama devam etmek büyük günahtır. Diyanet de otuz yıl sonra sigaranın haram olduğuna fetva vermiştir.

Kaynak: 643. Dergah Sohbeti — Kur’ân Dinlemenin Farziyeti, Cezbe ve Hayal Kurmak

Gece ibadeti sırasında dil dolaşması ne zaman olur ve ne yapılmalıdır?

Ebû Hureyre radıyallâhu anh Hazretleri naklediyor: Hazret-i Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki: "Sizden birisi geceleyin kalktığında Kur’ân dili dolaşır ve ne dediğini bilemezse hemen yatsın." Bu hadîs-i şerîf Müslim, Ebû Dâvûd ve İbn Mâce’de rivâyet edilmiştir. Uyku basan, yorgunluk basan kimse ne okuduğunun farkında değilse ibadeti bırakıp yatmalıdır.

Kaynak: 644. Dergah Sohbeti — Dervişlikte Disiplin, Necâset Hükmü ve Gece İbadeti

Necâset üzerinde namaz kılınmışsa namazın hükmü nedir?

Gece konusunun ele alındığı bu dergah sohbetinde Bir kimse haberi olmadan üzerinde bulunan bir necâsetle namaz kılsa ve vakit geçtikten sonra necâsetin farkına varsa, namazını iade etmesi gerekir. Çünkü namazın dışındaki farzlardan birisi necâsetten tahârettir, yani pislikten temizlenmektir. Hanefîler bu konuda üç dirhem miktarını ölçü almışlardır. Eğer bir kimsenin üzerinde üç dirhemi aşan miktarda necâset varsa ve bu hâlde namaz kıldıysa, farzı terk ettiği için namazını iade edecektir.

Kaynak: 644. Dergah Sohbeti — Dervişlikte Disiplin, Necâset Hükmü ve Gece İbadeti

Gece virdini yapamayan ne yapmalıdır?

Bir kimse gece hizmini veya cüzünü okumadan uyursa, onu sabah namazı ile öğle namazı arasında okursa, kendisine gece okumuş gibi sevap yazılır. Gece dersini yapamayan, virdi çekemeyen, her gece kıldığı nafile namazları kılamayan kimse, bunu sabah namazı ile öğle namazı arasında yerine getirirse vaktinde yapmış gibi sevabını alır.

Kaynak: 644. Dergah Sohbeti — Dervişlikte Disiplin, Necâset Hükmü ve Gece İbadeti

Gece ibadeti sırasında uykuya dönmek ne zaman olur?

Uykunuz geldiğinde burnunuza üç kez su verin; bu uykunuzu açar. Mümkünse abdest alın. Şeytan insanın burnundan girerek uykusunu getirir. Ne zaman uykunuz gelirse hemen kalkın, burnunuza üç kez su verin.

Kaynak: 644. Dergah Sohbeti — Dervişlikte Disiplin, Necâset Hükmü ve Gece İbadeti

Necâsetten temizlenmenin farzı nedir?

Namazın dışındaki farzlardan birisi necâsetten tahârettir, yani pislikten temizlenmektir.

Kaynak: 644. Dergah Sohbeti — Dervişlikte Disiplin, Necâset Hükmü ve Gece İbadeti

Gece ibadeti sırasında dil dolaşması ne zaman olur?

Sizden birisi geceleyin kalktığında Kur’ân dili dolaşır ve ne dediğini bilemezse hemen yatsın.

Kaynak: 644. Dergah Sohbeti — Dervişlikte Disiplin, Necâset Hükmü ve Gece İbadeti

Necâset miktarı ne kadar olursa namaz iade edilmelidir?

Hanefîler bu konuda üç dirhem miktarını ölçü almışlardır. Eğer bir kimsenin üzerinde üç dirhemi aşan miktarda necâset varsa ve bu hâlde namaz kıldıysa, farzı terk ettiği için namazını iade edecektir.

Kaynak: 644. Dergah Sohbeti — Dervişlikte Disiplin, Necâset Hükmü ve Gece İbadeti

Dârül-Harb fetvası nedir?

Hanefîler Hz. Mekkul hadisinden hareketle fetva vermişler: İslâm hukukunun olmadığı yerde Müslüman ile harbinin arasında faiz olmaz. İbn Âbidîn’de fetvası var, Fetâvâ-yı Hindiyye’de var, Dürer-Gürer’de var, el-Hidâye’de var, İmâm-ı Âzam’ın bu noktada fetvası var. Şu anda dünya üzerinde İslâm hukukunun tam olarak tecellî ettiği bir ülke yok; dünyanın hangi ülkesinde yaşarsanız yaşayın, oradaki sistem sizin harbiniz.

Kaynak: 645. Dergah Sohbeti — Faiz ve Dârül-Harb, Tövbenin Fazileti ve Şatahat

Müslümanlar arası alışverişte faiz nedir?

Müslüman, Müslümanlarla alışveriş ederken dikkatli davranacak. Ama gayrimüslim bir kurum, kuruluş veya sistemle olan ilişkisinde Hanefî fetvasına göre faiz olmaz.

Kaynak: 645. Dergah Sohbeti — Faiz ve Dârül-Harb, Tövbenin Fazileti ve Şatahat

Diş dolgusu caiz midir?

Diş dolgusu tüm mezheplere göre caizdir. İmam Muhammed ve İmam Yusuf’un bu noktada ortak fetvası vardır. Şâfiî, Mâlikî, Hanbelî’de de caizdir. Diş taktırmak ve kaplama yaptırmak da caizdir. Dolgu yapılınca dişin üst yüzeyi hükmünde olur; onun içine su değecek diye bir kaydı yoktur, gusül şartı da yoktur.

Kaynak: 646. Dergah Sohbeti — Rüyada Görmek, Fitne Zamanı, Kıyafet ve İman Mücadelesi

Zamm-ı Sûre Unutulursa konusunu ele aldığınız metnin nedir?

Namazda kıyamdayken Fâtiha’yı okuduktan sonra zamm-ı sûreyi okumayı unutan kimse, rükûya eğilmek için ellerini aşağı saldıktan sonra zamm-ı sûreyi okurken tekrar ellerini bağlayıp ayaklarının arasını sünnet miktarı açar.

Kaynak: 647. Dergah Sohbeti — Şerle Mücadele, Nefis, 28 Şubat ve Zikir Meclisinin Fazile

Bereket ve helal kazanç nedir?

Bazıları asgarî ücretle geçinebilir, bazılarına yüksek gelir yetmez. İnsanın hak ettiği para bereket hükmüne girer mi? Helalinden olursa bereketli olur. Bereket azda veya çokta değildir. Hz. Peygamber sallallâhü aleyhi ve sellem buyurdular: "Bereket tabaktan düşen bir pirinç tanesinde veya buğday tanesindedir." O yüzden bereket önemlidir; Cenâb-ı Hak’tan bereket niyaz edin.

Kaynak: 648. Dergah Sohbeti — Suriye Meselesi, Misâk-ı Millî, Real Ekonomi ve Ölümü Teme

İslâm’da real ekonomi ve zekat nedir?

İslâm’da real alışverişe bakar, üretime bakar. Sen bir şeyi ya üretirsin satarsın, ya da üreticiden alır ihtiyacı olana satarsın. Real ekonomi budur. İster tarım, ister hayvancılık, ister sanayi olarak üretici olun. Faizin ve üç kâğıdın üzerine kurulu değildir bu ekonomi.

Kaynak: 648. Dergah Sohbeti — Suriye Meselesi, Misâk-ı Millî, Real Ekonomi ve Ölümü Teme

Kapitalizm ile İslâm ekonomisi farkı nedir?

Kapitalist sistem üretir, satar, insanların refahını düşünmez; hâlâ sömüreyim, hâlâ kâr edeyim diye bakar. İslâm üretir, kâr eder, kârıyla insanların refahını yükseltir. Kâr eden firmanın zekat dağıtması fukaralığı ortadan kaldırır. Zekat sırasıyla önce fakirlere, sonra miskinlere, sonra Allah yolunda cihat edenlere verilir; böylece etrafındaki Müslümanların refah seviyesi yükselir.

Kaynak: 648. Dergah Sohbeti — Suriye Meselesi, Misâk-ı Millî, Real Ekonomi ve Ölümü Teme

Birikim ve yatırım nedir?

İslâm’da bir kimse üretir, çalışır, bunun üzerinde birikim de yapar. Birikim yapmak zekat vermemek demek değildir. Adam birikim yapar, yatırım yapar; şeriaten bir sıkıntı yoktur bunda.

Kaynak: 648. Dergah Sohbeti — Suriye Meselesi, Misâk-ı Millî, Real Ekonomi ve Ölümü Teme

Çürük elma meselesi nedir?

Bediüzzaman Said Nursî Hazretleri diyor: "Bir sepet elmadan bir tane çürük olabilir, ama bütün sepet çürük denilemez." Bir topluluktan bir çürük çıkabilir — o topluluk komple çürük demek değildir. Ama biz o çürüğü savunmayalım. Yanlışlık yanlışlıktır — reddedelim, "burada yanlış yaptılar" diyelim. Ama otomatik olarak komple silip atmak da doğru değil.

Kaynak: 651. Dergah Sohbeti — İşgal Gerçeği, Çocuk Yetiştirme, Aile Mirası ve Nesil Mese

Zekât hesaplaması nasıl yapılır?

Nisap miktarı altını olan biri zekâtını altın olarak verebileceği gibi, TL cinsinden de verebilir. Hesaplayarak karşılığını verir. Aynı sistem bütün zekât verilecek ticaret malları için geçerlidir.

Kaynak: 652. Dergah Sohbeti — Yaşayarak Tebliğ, Cemaatlerin Sınavı, Fitne Meselesi ve Mü

Çoklu evlilik ve nikah hukuku nedir?

Nikah kıyılırken kadınların ve erkeklerin özel hukuklarını istemeli, bunu nikah kıyılırken söylemelidir. Mesela kadın nikah kıyılırken şunu diyebilir: "Benim üzerime bir hanım alırsan ben boş olurum." Erkek bunu kabul ettiyse, başka bir kadının nikâhını aldığı anda birinci nikâh otomatikman boş olmuş olur. Böyle bir özel hukuk yoksa Kur’ân-Sünnet neyi emrediyorsa o icra edilir.

Kaynak: 655. Dergah Sohbeti — Radikal Kararlar, Nefis Mücadelesi, Gönül Birlikteliği ve

Kısas nedir?

"Kısasta sizin için hayat vardır." Bakara Sûresi 179: "Kısas, göze göz, cana candır. Bir kimse öldürüleceğini bilse masum bir insanı öldürmez. Bileğinin kesileceğini bilse birisinin canını yakmaya dikkat eder. Ama kısas olmadığı için herkes herkesin canını istediği gibi yakıyor."

Kaynak: 658. Dergah Sohbeti — Tövbe, Kısas, İstikamet-İstikrar ve Bosna Misafirleri

Günümüzde kısas uygulanabilir mi?

İslam’ın şeriatı hukuk olarak uygulanmış olması gerekir. İslam hukuku uygulanıyorsa o beldede kısas olur. Uygulanmıyorsa orası dârü’l-harp hükmündedir. Dârü’l-harpta kısas uygulanmaz — hadis-i şerif nettir. Bazen cemaatler veya bir topluluk kendince İslam hukuku uyguluyormuş gibi davranıyorlar; bu doğru değildir.

Kaynak: 658. Dergah Sohbeti — Tövbe, Kısas, İstikamet-İstikrar ve Bosna Misafirleri

Hanefî Fıkhına göre evlilik şartları nelerdir?

Hanefî fukahâsı, evliliğin yükümlülüklerini karşılayabilecek olanların evlenmesini farz kılmıştır. Bir erkeğin evlenmesinin farz olması için şu şartlar aranır: Barınacak bir evi olması, Aileyi geçindirebilecek ekonomik gücü bulunması, Eşine fiziksel olarak yetebilecek durumda olması, Hadîs-i şerîfte belirtilen ‘salih bir binek’ — bugünkü karşılığıyla bir aracının olması.

Kaynak: Takva, Evlilik Hukuku ve Toplumsal Öz Eleştiri — 676. Dergâh Sohbeti

Vakitli zikirler nelerdir?

Vakitli Zikirler

Beş vakit namaz: Sabah, öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazları

Namaz sonrası tesbihât: 33 Sübhânallah, 33 Elhamdülillah, 33 Allahu Ekber ve yüzüncüde Lâ ilâhe illallah kelime-i tevhidi

Ramazan orucu: 30 gün farz oruç

Pazartesi-Perşembe orucu: Sünnet olan vakitli zikir

Zekât: Nisap miktarına ulaşan malın üzerinden bir yıl geçince verilmesi

Hac: Mali durumu yerinde olanın ömründe en az bir kere gitmesi

Kaynak: Artan Azap, Dar Hayat ve Kalbin Tecellîsi — 677. Dergâh Sohbeti

Zikrullahtan yüz çevirmenin çeşitleri nelerdir?

Zikrullahtan yüz çevirmek pek çok şekilde tezahür eder:

Bir mürşid-i kâmile intisap edip sonra hevâ ve hevesine uyarak dersi, üstadı ve zikri bırakmak

Namaz kılmaya başlayıp sonra namazı terk etmek

Hiç namaz kılmamak, hiç oruç tutmamak

Kur’ân-ı Kerîm’in herhangi bir âyetiyle alay etmek

Kur’ân’ın bir kısmını ‘bunlar kabul edilemez, işlenemez’ deyip reddetmek

Küçük bahanelerle zikir halkalarını terk etmek: ‘Şeyh bana yan baktı’, ‘selamımı almadılar’, ‘beni ön saftan arka safa aldılar’ gibi nefsânî gerekçelerle yoldan çıkmak

Kaynak: Artan Azap, Dar Hayat ve Kalbin Tecellîsi — 677. Dergâh Sohbeti

Zinâ Yapan Kadının Nikâhı nedir?

Evli bir kadın zinâ etse bile resmî ve dinî nikâhı düşmez; Diyanet İşleri Başkanlığı ve çeşitli fetva kurulları bu yönde görüş bildirmiştir. Ancak İslâm hukuku açısından mesele daha derindir: Miras hukuku devreye girer, çocuğun babası meselesi gündeme gelir. İbn-i Âbidîn, Serahsî’nin el-Mebsût’u, el-Hidâye, Dürerü’l-Hükkâm, Fetâvâ-yı Hindiyye ve Cezîrî’nin dört mezhep fıkhı gibi temel Hanefî kaynaklarında bu konuya dair doğrudan bir fetva bulunamamıştır — çünkü İslâm toplumu tarihte gayri İslâmî bir hukuk altında yaşamamıştır.

Kaynak: Artan Azap, Dar Hayat ve Kalbin Tecellîsi — 677. Dergâh Sohbeti

Beş Yıl Ayrı Kalmanın Nikâha Etkisi nedir?

Yıllardır ayrı yaşayan eşlerin nikâhı, erkek talâk hakkını veya kadın boşanma hakkını kullanmadığı sürece düşmez — isterse on yıl görüşmeseler de. Ancak ölüm nikâhı düşürür. Hanefî mezhebinde kırk yıl haber alınmazsa, Şâfiî mezhebinde beş yıl haber alınmazsa kişinin öldüğüne hükmedilir. Osmanlı ulemâsı sonradan Şâfiîlerin beş yıl hükmüne uyum sağlamıştır.

Kaynak: Artan Azap, Dar Hayat ve Kalbin Tecellîsi — 677. Dergâh Sohbeti

Bitkisel Hayattaki Hastanın Fişinin Çekilmesi nedir?

Bu fetvayı hiç kimse veremez. Sosyal devlet ve İslâm devleti, tebaasını yaşatmakla mükelleftir. Makineye bağlı da olsa yaşıyor ise tedaviye devam edilmeli, ümit kesilmemelidir. Ümidi kesmek şeytandandır.

Kaynak: Artan Azap, Dar Hayat ve Kalbin Tecellîsi — 677. Dergâh Sohbeti

Tutulmayan Orucun Kazâsı ve Kefâreti nedir?

Gücü yeten kişi tutamadığı oruçların kazâsını tutar. Kronik hastalık sebebiyle (şeker, tansiyon gibi) oruç tutamayan kişi kefâretini öder. İslâm’da bir suçtan iki ceza yoktur; dolayısıyla hem kaza hem kefâret birlikte gerekmez. Kefâret miktarı kişinin günlük beslenme standardına göre belirlenir, en düşük hesapla geçiştirilmemelidir.

Kaynak: Artan Azap, Dar Hayat ve Kalbin Tecellîsi — 677. Dergâh Sohbeti

İslam’da sınıf kavramı var mıdır? Toplumun içerisinde toplumsal sınıflar var mıdır?

Kur’ân-ı Kerîm ve hadis-i şeriflerde sınıfsal bir ayrım yoktur. Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem), Hz. Ebû Bekir, Ömer, Osman, Ali dönemlerinde ve Hz. Hasan’ın kısa döneminde böyle bir şey görülmemiş, yaşanmamıştır. Allah Resûlü sahabeyle beraber yaşar, onlarla beraber yer-içerdi. Ekonomik olarak sahabelerden daha az bir özgürlüğe sahipti. Bu dönemden sonra, bilhassa Emevîlerde sınıfsal ayrılıklar baş göstermeye başlamış — eski insanlığın hastalığı zuhur etmiştir.

Kaynak: 679. Dergâh Sohbeti — İslam’da Sınıf Kavramı, Faiz Fetvası, Sûfîler ve Siyaset