Sohbetlerden Derlenen Sorular
Kategorilere göre düzenlenmiş tam arşiv
Tasavvuf(5877) — Sayfa 39/60
Hayret Makami nedir?
Hayret Makami Marifet nuruyla nurlanan kimse hayretten hayrete gecer; hicbir makamda, hicbir perdede durmaz. Her gelen ilhamdan, her tecelliyattan hayrete duser. Kalbi hep hayrette oldugundan disaridan bakanlar onu deli zanneder.
Kaynak: 204. Dergah Sohbeti – Imanin Tadi, Marifet Yolunun Merhaleleri ve Kalbe Zikrulla
Acziyet, Mahviyet ve Edep nedir?
Acziyet, Mahviyet ve Edep Marifet nuruna ducar olan kimse acziyetini ve mahviyetini gorur. Allah’in onunde devamlı boynu bukuk, edep noktasinda durur. Kendini devamlı gunahkar, kusurlu, hatali ve yetersiz gorur; affa, tovbeye, zikrullaha muhtac gorur. Satahatten ve satafattan uzak durur.
Kaynak: 204. Dergah Sohbeti – Imanin Tadi, Marifet Yolunun Merhaleleri ve Kalbe Zikrulla
Imanin Tadi nedir?
Imanin Tadi Marifet: Imanin Tadini Almak: Marifet Yolunun Temeli Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri hadis-i seriflerinde buyurmustur ki: Kim Allah’i yaratici olarak bildi, Muhammed Mustafa’yi peygamber olarak bildi ve iman ettiyse kalbinde imanin tadini ve lezzetini alir.
Kaynak: 204. Dergah Sohbeti – Imanin Tadi, Marifet Yolunun Merhaleleri ve Kalbe Zikrulla
Marifet Kapisinin Calinmasi nedir?
Kalbe Zikrullahın Yerlesmesi: Marifet Kapisinin Calinmasi Kalbe Allah sevgisinin yerlesmesi marifet kapisinin calinmasidir. Kalbe Muhammed Mustafa sevgisinin yerlesmesi marifet kapisinin calinmasidir. Kalbe Allah nidalarinin yukselmesi ve bu nidalarin akılla mantikla degil fitri hale gelmesi marifet kapisinin acilmasidir.
Kaynak: 204. Dergah Sohbeti – Imanin Tadi, Marifet Yolunun Merhaleleri ve Kalbe Zikrulla
Nefsinin bilinmesi Rabbini bilmeyle ilgilidir mi?
Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri ‘Nefsini bilen Rabbini bilir’ buyurmustur. Eger bir kimse bu hadisi kendi nefsinin karsisina kendini koyarak anlarsa ilahligini gorur, nefisini yuceltir. Ama nefis aynasına Allah’i koymus olsalar acizliklerini, fakirligini, zavallıığını goreceklerdi.
Kaynak: 204. Dergah Sohbeti – Imanin Tadi, Marifet Yolunun Merhaleleri ve Kalbe Zikrulla
Allah’in takdiriyle her sey olur mu?
Her Sey Allah’in Takdiriyledir Marifet yolunda yuruyen kardesler uzerlerine bir iyilik isabet ettiginde bunu Allah’in lutfu, ikrami ve ihsani olarak gorecekler; nefislerini aradan cikaracaklar. Baslarına bir musibet isabet ettiginde ise bunu Allah’in takdiriyle bilecekler. Hastalik, olum, kaza — hepsi Allah’in takdirindedir.
Kaynak: 204. Dergah Sohbeti – Imanin Tadi, Marifet Yolunun Merhaleleri ve Kalbe Zikrulla
Kalbe Allah sevgisinin yerlesmesi nedir?
Kalbe Zikrullahın Yerlesmesi: Marifet Kapisinin Calinmasi Kalbe Allah sevgisinin yerlesmesi marifet kapisinin calinmasidir. Kalbe Muhammed Mustafa sevgisinin yerlesmesi marifet kapisinin calinmasidir. Kalbe Allah nidalarinin yukselmesi ve bu nidalarin akılla mantikla degil fitri hale gelmesi marifet kapisinin acilmasidir.
Kaynak: 204. Dergah Sohbeti – Imanin Tadi, Marifet Yolunun Merhaleleri ve Kalbe Zikrulla
Takva elbisesi nedir?
Takva elbisesi ve Marifetullah Yolu. Takva bir kimsenin Allah ile olan munasebetindeki durus noktasidir. Takvaya degisik yollardan ulasilir: az yemek, az uyumak, az konusmak, cok hayir hasenat etmek, cok zikretmek, cok namaz kilmak, haramlardan uzak durmak, supheli seylerden uzak durmak. Butun bu tariflerin hepsinde takvanin kokusunu aliriz ve takva insani Allah’a yaklastirir, kulu Allah’a dost eder.
Kaynak: 206. Dergah Sohbeti – Islam, Iman ve Takva Elbisesi: Marifetullah Yolunda Ic-Dis
Takva elbisesiyle elbiselenmek ne anlama gelir?
Ehli marifetullah takva susuyle suslenirler, takva elbisesiyle elbiselenirler. Takva elbisesiyle elbiselenmek, Allah’a yaklaşıp dost olma sürecini ifade eder. Takva elbisesiyle elbiselenmek, Allah’a yaklaşıp dost olma sürecini ifade eder.
Kaynak: 206. Dergah Sohbeti – Islam, Iman ve Takva Elbisesi: Marifetullah Yolunda Ic-Dis
Takva elbisesini giymek ne anlama gelir?
Takva elbisesini giymek, Allah’a yaklaşıp dost olma sürecini ifade eder. Takva elbisesiyle elbiselenmek, Allah’a yaklaşıp dost olma sürecini ifade eder.
Kaynak: 206. Dergah Sohbeti – Islam, Iman ve Takva Elbisesi: Marifetullah Yolunda Ic-Dis
Rabb’e Donusun Dort Yolu nedir?
Rabb’e Donusun Dort Yolu Bir kisim arifler Rabb’e donusu tovbede bulmuslardir. Allah tovbe edenlerin tovbelerini kabul eder, onlari sever. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri "Ben gunde en az yuz kez Allah’a tovbe ederim" buyurmuslardir. Bu her ayetle ve sunnetle sabit olan guzel bir ameldir.
Kaynak: 207. Dergah Sohbeti – Marifetullah Yolu, Kur’an-Sunnet Bagliligi ve Arefe Gecesi
Kalp Gozunun Acilmasi ve Ruhani Rehberlik nedir?
Kalp Gozunun Acilmasi ve Ruhani Rehberlik Insanlarin bu mertebede degisik halleri vardir. Bazi insanlarin kalp gozleri olurken acilir; bunlar aramizda dolasirlar ama gozleri ancak olecekleri zaman acilir. Bu tehlikeli bir haldir, cunku her an ayaklari kayabilir.
Kaynak: 207. Dergah Sohbeti – Marifetullah Yolu, Kur’an-Sunnet Bagliligi ve Arefe Gecesi
Secilmislik ve Marifetullah Elbisesi nedir?
Secilmislik ve Marifetullah Elbisesi Allah kendi mumin kullarinin icinden secer. Allah sectiginden ve yaptigindan sorumlu degildir. Kimi sectiyse onu bu sekilde kendi yoluna dondurur. Bu elbise marifetullah elbisesidir; ancak secilmislere giydirilir. Secilmeyen kimse bu elbiseyi giyemez; calısır, cabalar ama calismasinin karsiligi verilir, fakat bu karsilik ona marifetullah elbisesi giydirilmesi manasina gelmez.
Kaynak: 207. Dergah Sohbeti – Marifetullah Yolu, Kur’an-Sunnet Bagliligi ve Arefe Gecesi
Yakub ve Bunyamin Kissasindan Ibretler nedir?
Yakub ve Bunyamin Kissasindan Ibretler Delillere dayananlar Yakub aleyhisselam misali gibidir. Yakub’a Yusuf’un olduruldugu soylendiginde o deliline sarildi: ‘Hayir, o oldurulmedi, o yasıyor’ diyemedi ama ‘Bana sabretmek duser’ dedi ve deliline sarildi.
Kaynak: 207. Dergah Sohbeti – Marifetullah Yolu, Kur’an-Sunnet Bagliligi ve Arefe Gecesi
Marifetullah Ehlinin Yolu: Korku Degil Ask nedir?
Marifetullah Ehlinin Yolu: Korku Degil Ask Marifetullah ehli asla yollarini korkunun uzerine kurmaz. Bir kisim arifler vardir ki Allah onlara azametini ve kudretini gostermistir; onlar insanlari hep korkuturlar. Bir kismi kendileri de korkarlar ve Allah’i korkulacak bir sey olarak gorurler. Bir kismi Allah’in degisik sifatlarinin tecelliyatinda gorurler ve o sifatlariyla insanlari Allah’a yonlendirmeye calisirlar.
Kaynak: 207. Dergah Sohbeti – Marifetullah Yolu, Kur’an-Sunnet Bagliligi ve Arefe Gecesi
Kur’an ve Sunnet’ten Sapmanin Tehlikesi nedir?
Kur’an ve Sunnet’ten Sapmanin Tehlikesi Tevhid dusuncesinin ve felsefesinin zahiri noktada delmeye ve cozmeye calisanlar gercek Islam alimleri veya gercek tasavvufcular degildir; onlar sapik ve zindiktir. Muhammed Mustafa’nin sallallahu aleyhi ve sellem Hazretlerinin getirmis oldugu dairenin disina cikmak buyuk kustahliktir, buyuk bir sapiklik ve buyuk bir zindikliktir.
Kaynak: 207. Dergah Sohbeti – Marifetullah Yolu, Kur’an-Sunnet Bagliligi ve Arefe Gecesi
Peygamber Efendimiz’in Uyarisi nedir?
Peygamber Efendimiz’in Uyarisi Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri hadis-i serifle buyurur ki: ‘Eger Musa aranizda olsaydi, benimle ayni zamanda yasamis olsaydi ve sizler onun pesine takilip gitseydiniz hepiniz de sapiklardan olurdunuz.’ Bunu Hazreti Omer Efendimize soylemistir. Ikisi de peygamberdir ama Muhammed Mustafa’nin getirdigi son seriat herkesin uyması gereken yoldur.
Kaynak: 207. Dergah Sohbeti – Marifetullah Yolu, Kur’an-Sunnet Bagliligi ve Arefe Gecesi
Marifetullah Ehlinin Ozellikleri nedir?
Marifyettullah Ehlinin Ozellikleri Marifetullah ehli Allah’i her seyinden fazla sever, her seyden ustun Allah’i tutar. Canini, kanini, damarini, varini, yolunu Allah’a dondumustur. Allah’i cok sevdigi icin Allah da onu sever. Aslında gercek manada once Allah onu sevmistir; cunku O, musriklerin, kafirlerin, sapiklarin icinde mumin kullarini secer, onlari nurdan kaleler gibi diker ki iyilikleri onlarin eliyle gayret ettirir.
Kaynak: 207. Dergah Sohbeti – Marifetullah Yolu, Kur’an-Sunnet Bagliligi ve Arefe Gecesi
Arefe Gunu ve Gecesi Ibadeti nedir?
Arefe Gunu ve Gecesi Ibadeti Allah’i seviyorsaniz Allah’i zikredin. Allah’i zikrediyorsaniz Allah’i seviyorsunuz demektir. Seven sevdigini zikreder, hic unutmaz, hic hatirini kirmaz, pesinden gider, yolundan gider, haliyle hallenir, nuruyla nurlanir, onun gibi olmaya calisir.
Kaynak: 207. Dergah Sohbeti – Marifetullah Yolu, Kur’an-Sunnet Bagliligi ve Arefe Gecesi
Allah’ın nazargâh-ı ilâhîsi nedir?
Allah’ın nazargâh-ı ilâhîsi kalbdir. Kalbinizi zikrullah ile nurlandırın, iyi niyetle temizleyin. Birilerine eksiklik düşünmeyin, suizan beslemeyin, birilerinin kaşıyla gözüyle ilgilenmeyin. Kendinizi Allah’a teslim edin. Ehl-i tasavvuf içeriden dışa doğru temizlik yapar; kalbi temiz olan kimsenin dışı da temiz olacaktır.
Kaynak: 213. Dergah Sohbeti – Cûd Ehli Olmak, Kalbin Temizliği, Haram-Helâl Hassasiyeti
Haram-helâl hassasiyeti nedir?
Halka göre davranan, haram ve helâl noktasında taviz veren, insanları kırmamak için hükümleri gizleyen kimse münafıktır, bozguncudur, fitnecidir, Allah’ın ilmini saklayanlardandır. Hakka göre davranın. Bir şey haramsa uzak durun ve sorana haram olduğunu söyleyin. Helâli yaşamaktan utanmayın, haramdan uzaklaşmaktan çekinmeyin.
Kaynak: 213. Dergah Sohbeti – Cûd Ehli Olmak, Kalbin Temizliği, Haram-Helâl Hassasiyeti
Ehl-i tasavvuf nasıl davranır?
Ehl-i tasavvuf içeriden dışa doğru temizlik yapar; kalbi temiz olan kimsenin dışı da temiz olacaktır.
Kaynak: 213. Dergah Sohbeti – Cûd Ehli Olmak, Kalbin Temizliği, Haram-Helâl Hassasiyeti
Aşk ve edep arasında nasıl bir ilişki vardır?
Aşk edeptir. Edepsizlik asla ve asla aşk değildir. İnsanlar onu aşk derler ama öyle değildir. Hiç namaz kılarken birinin debelendiği görülmemiştir. Ama nedense zikrullahta insanlar sayfalar atarlar, kendi kafalarına bir şeyler yaparlar ve herkes ‘Cezbe geldi, aşk geldi’ der. Bu nefis ve şeytanın işidir. Semazen aşka geldiyse, aşk ona gerçekten vurduysa, o zaten edep içindedir.
Kaynak: 213. Dergah Sohbeti – Cûd Ehli Olmak, Kalbin Temizliği, Haram-Helâl Hassasiyeti
Cûd ehli olmak ne anlama gelir?
Cûd ehli olmak, bir yerde bir ihtiyaç olduğunu hissettiğin anda gidip o ihtiyacı gidermektir; senden istemelerini bekleme. El açana vermek herkesin işidir; birisi size el açtıysa zaten onu vermekle hükümlüsünüz. Ehl-i tasavvuf ise istenmeden verir; isteyene vermek cömertliktir, istetmeden vermek cûd ehli olmaktır, yani Allah’ın ahlâkıyla ahlâklanmaktır.
Kaynak: 213. Dergah Sohbeti – Cûd Ehli Olmak, Kalbin Temizliği, Haram-Helâl Hassasiyeti
Allah’ın kalplerine bakmasının nedeni nedir?
Allah sizin ne bedenlerinize, ne biçimlerinize, ne görünüşlerinize bakar. Kalplerinize ve niyetlerinize bakar. Bir kimse nasıl namaz kılınacağını bilmese bile amacı namaz kılmaksa, Allah onun halini namazmış gibi kabul eder. Önemli olan niyettir. Kalbinizde Allah olsun; yürürken, bir iş tutarken, bir amel işlerken kalbinizde Allah olsun.
Kaynak: 213. Dergah Sohbeti – Cûd Ehli Olmak, Kalbin Temizliği, Haram-Helâl Hassasiyeti
Haram ve helâl arasındaki fark nedir?
Halka göre davranan, haram ve helâl noktasında taviz veren, insanları kırmamak için hükümleri gizleyen kimse münafıktır, bozguncudur, fitnecidir, Allah’ın ilmini saklayanlardandır. Hakka göre davranın. Bir şey haramsa uzak durun ve sorana haram olduğunu söyleyin. Helâli yaşamaktan utanmayın, haramdan uzaklaşmaktan çekinmeyin.
Kaynak: 213. Dergah Sohbeti – Cûd Ehli Olmak, Kalbin Temizliği, Haram-Helâl Hassasiyeti
Soru sorma adabı nedir?
Soru Sorma Adabı ve Tasavvufta Edeb. Derviş sorusunu kısa ve öz sorar, geçer. Bir şey anlatabilir miyim demez, edebiyat yapmaz, bilgi taslamaz, büyüklüğünü ortaya koymaz. Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem’e nasıl kısa ve öz soruluyorsa, üstada da öyle sorulur. Tasavvuf menzile en kısa noktadan varabilmektir; ehli tasavvuf uzun yollardan gitmez, en kestirme yolu arar.
Kaynak: 219. Dergah Sohbeti – Zikrullahta Rabıta, Dervişlikte Eylem, Allah Sevgisi ve Se
Dile ve yürü ne demektir?
Dile ve Yürü. Sen bir adım at. Hadis-i kutsede buyurulmuştur: ‘Kim bana bir adım gelirse ben ona on adım gelirim. Kim bana on adım gelirse ben ona yüz adım gelirim. Kim bana yüz adım gelirse ben ona koşarım.’ Dervişlik yol yürümektir, gitmektir, Kur’an ve Sünnet’i yaşamaktır, bunu kendi üzerinde tecelli ettirmektir. Dileyip de yürümezsen kuru kuru niyet etmiş olursun kalırsın.
Kaynak: 219. Dergah Sohbeti – Zikrullahta Rabıta, Dervişlikte Eylem, Allah Sevgisi ve Se
Haramlarla irtibatını kesmek ne demektir?
Haramlarla irtibatını kes; haramlarla arana set çekmek Allah’ın dostuna hazırsın demektir. Allah’ın yardımı ve vaadi gelecektir. Kim bana bir adım gelirse diye buyuran Cenab-ı Hak, senin gayretinin karşılıksız kalmayacağını vaad etmiştir.
Kaynak: 219. Dergah Sohbeti – Zikrullahta Rabıta, Dervişlikte Eylem, Allah Sevgisi ve Se
Oruç aşıklara nimettir mi?
Oruç aşıklara nimettir, namaz aşıklara uslattır, zikrullah aşıkların sohbetidir. Peygamber Efendimiz gece namazından sonra yattığında melekler ‘Onun uykusu da ibadettir’ dediler. Sen de gece Allah’ı zikredip namaz kılıp yattıysan, senin o yatışın da ibadettir. Ama saçma sapan gece sabaha kadar uyuyup sabah dokuzda kalkarsan, o ibadetle bir ilgisi yoktur.
Kaynak: 219. Dergah Sohbeti – Zikrullahta Rabıta, Dervişlikte Eylem, Allah Sevgisi ve Se
Tarikat sisteminde ne tür manevi makamlar vardır?
Tarikat sisteminde zakir, nakib, halife gibi makamlar vardır. Tasavvufta da bunların hepsi mevcuttur, ancak hepsi manevidir. Zahiren verilen ve söylenenlerin fazla bir hükmü yoktur.
Kaynak: 220. Dergah Sohbeti – Manevi Makamlar, Affetme Ölçüsü, Zikrullahta Sebat ve Sadı
Rüyaların manevi hayatımızda ne kadar önemi vardır?
İnsanlar rüyalarında gördüklerini ciddiye almalıdırlar; çünkü rüyalar önemlidir. Ayet-i kerimede ‘Veliler için dünyada da ahirette de müjdeler vardır’ buyurulmuştur.
Kaynak: 220. Dergah Sohbeti – Manevi Makamlar, Affetme Ölçüsü, Zikrullahta Sebat ve Sadı
Nübüvvet kapısı kapanmışsa nübüşarat kapısı ne şekilde devam etmektedir?
Nübüvvet kapısı kapanmıştır ama nübüşarat kapısı kapanmamıştır; o kapı ümmetin göreceği salih rüyalardır. Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem Efendimiz’e dünyadaki müjdenin ne olduğu sorulduğunda, ‘Hem o velinin kendisinin gördüğü salih rüyalar, hem de başkalarının onlar hakkında gördüğü rüyalar dünyadaki müjdedir’ buyurmuştur.
Kaynak: 220. Dergah Sohbeti – Manevi Makamlar, Affetme Ölçüsü, Zikrullahta Sebat ve Sadı
Affetme ve görevden alma meselesi arasında nasıl bir fark vardır?
Affetmekle görevden almak farklı şeylerdir. Resulullah, Vahşi’yi affetti ama ‘Sen biraz uzak dur, cemaatin arkasında dur’ buyurdu. Bir derviş hata yapar, kusur işlerse, üstad onu geriye atabilir. Bu affetmemek değildir; bu işin kuralıdır, erkanıdır.
Kaynak: 220. Dergah Sohbeti – Manevi Makamlar, Affetme Ölçüsü, Zikrullahta Sebat ve Sadı
Mürşid-i Kamilin ne kadar önemli olduğu?
Mürşid-i kamile ihtiyaç vardır. Nefis insana bahane getirirse, gelip üstadına danışacak; üstad ona bir esma tarif eder veya bir yol gösterir. Tek kanatla kuş uçmaz; çift kanatla uçar. Şeriat bir kanat, tarikat bir kanat — ikisini birden tutmak lazımdır. Tarikat Allah’a ve Habibine kavuşan yoldur.
Kaynak: 220. Dergah Sohbeti – Manevi Makamlar, Affetme Ölçüsü, Zikrullahta Sebat ve Sadı
İslam’ın ılımlısı, radikali, ortası, yumuşağı, serti yok mudur?
İslam Kur’an ve Sünnet’tir. İslam’ın ılımlısı, radikali, ortası, yumuşağı, serti yoktur. Kur’an ve Sünnet neyse İslam odur; bunun dışındaki her şey sapıklıktır, deccaliyettir.
Kaynak: 224. Dergah Sohbeti – İslam’ın Ilımlısı Yoktur, Tarikat-Tasavvuf Ayrımı ve Kadın
Müminler kâfirlere karşı nasıl davranmalıdır?
Müminler birbirlerine karşı dost, kardeş, mülayim ve yumuşaktır; kâfirlere karşı ise şedittir. Dinimizle, imanımızla mücadele eden kâfirlerle biz de mücadele edeceğiz — bu emirdir.
Kaynak: 224. Dergah Sohbeti – İslam’ın Ilımlısı Yoktur, Tarikat-Tasavvuf Ayrımı ve Kadın
Sömürünün gerçek yüzü nedir?
Tarih boyunca kâfirler Müslümanları kılıçtan geçirip yok etmek istememişlerdir; onları yönlendirmek ve yönetmek, sömürmek istemişlerdir. Savaşın şekli değişmiştir: IMF ile, dünya bankasıyla, uluslararası ekonomik oyunlarla, kültür planlarıyla sömürürler. Amaç 1,5 milyar Müslüman toplumunu boyun eğdirip sömürülmeye müsait hale getirmektir.
Kaynak: 224. Dergah Sohbeti – İslam’ın Ilımlısı Yoktur, Tarikat-Tasavvuf Ayrımı ve Kadın
Ahir zamanda öyle insanlar neden çıkar?
Hadis-i şerifte var: ‘Ahir zamanda öyle insanlar, öyle âlimler çıkar ki sizin dilinizden konuşurlar, sizin gibi namaz kılarlar, sizin gibi oruç tutarlar, sizin gibi mücadele ederler. Ama sizi deccaliyete, şeytaniyete, Kur’an ve Sünnet’in dışına yönlendirirler.’
Kaynak: 224. Dergah Sohbeti – İslam’ın Ilımlısı Yoktur, Tarikat-Tasavvuf Ayrımı ve Kadın
Tarikat ve tasavvuf arasında temel fark nedir?
Tarikat, tasavvufun resmî tarafıdır. Özel mekânları, kıyafetleri, ritüelleri, kuralları vardır. Tarikata giren kimse malını mülkünü dergâha teslim eder; dergâh onun çoluk çocuğuna bakar, ihtiyaçlarını sağlar. Cumhuriyetle birlikte tekke ve zaviyeler kapatıldığından aslında Türkiye’de ve dünyada tarikat kalmamıştır; isim olarak devam edegelmektedir.
Kaynak: 224. Dergah Sohbeti – İslam’ın Ilımlısı Yoktur, Tarikat-Tasavvuf Ayrımı ve Kadın
Tasavvufun temel ilkesi nedir?
Tasavvuf ise mekâna, kıyafete, özel takılara ihtiyaç duymaz. Bütün dünya mescittir. Ehl-i tasavvuf halkın içinde tanınmamaya gayret eder; özel nişanlık istemez, sırmalı sarıklar giymez. ‘Allah sizin suretinize değil siretinize bakar’ düsturunu esas alır.
Kaynak: 224. Dergah Sohbeti – İslam’ın Ilımlısı Yoktur, Tarikat-Tasavvuf Ayrımı ve Kadın
Tarikat ve tasavvuf arasındaki temel fark nedir?
Tarikat nefisle mücadele üzerine, tasavvuf ise kalb üzerine oturtulmuştur. Tasavvufta ihlas, samimiyet, sevgi, muhabbet, Allah’a yakınlık önemlidir. Tarikat şeyhin koyduğu kurallarla yürür; tasavvufta ise üstad kolay kolay kural koymaz — kural sünnetten alınır, herkes kendi ihtiyacında kendi kuralını Kur’an ve Sünnet dairesinde oluşturur.
Kaynak: 224. Dergah Sohbeti – İslam’ın Ilımlısı Yoktur, Tarikat-Tasavvuf Ayrımı ve Kadın
Seyyidlik, şeriflik ve mürşidlik arasında nasıl bir ilişki vardır?
Sahabeden birisi: ‘Ya Resûlallah, senden sonra ehl-i beyti nasıl tanıyacağız?’ diye sorar. Hz. Peygamber: ‘Kim Kur’an ve Sünnete sımsıkı yapışırsa onu ehl-i beytimden biliniz’ buyurur. Ne seyyid ve şerifler mutlaka mürşid-i kâmildir, ne de her mürşid-i kâmil seyyid ve şeriftir.
Kaynak: 224. Dergah Sohbeti – İslam’ın Ilımlısı Yoktur, Tarikat-Tasavvuf Ayrımı ve Kadın
Sülale olarak Hz. Peygamber’e dayanmak ne anlama gelir?
Sahabeden birisi: ‘Ya Resûlallah, senden sonra ehl-i beyti nasıl tanıyacağız?’ diye sorar. Hz. Peygamber: ‘Kim Kur’an ve Sünnete sımsıkı yapışırsa onu ehl-i beytimden biliniz’ buyurur. Ne seyyid ve şerifler mutlaka mürşid-i kâmildir, ne de her mürşid-i kâmil seyyid ve şeriftir.
Kaynak: 224. Dergah Sohbeti – İslam’ın Ilımlısı Yoktur, Tarikat-Tasavvuf Ayrımı ve Kadın
Şatafat ve gösteriş neden eleştirilmelidir?
Tarihin her döneminde şatafata, gösterişe düşen âlimler, şeyhler, dervişler olmuştur. Birisi ayakkabısını giydirir, birisi pantolonunu giydirir — bunlar Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretlerinin sünnetinden uzak şeylerdir. Birisinin maddî imkânlarının iyi olması şatafata düşmesini gerektirmez.
Kaynak: 224. Dergah Sohbeti – İslam’ın Ilımlısı Yoktur, Tarikat-Tasavvuf Ayrımı ve Kadın
Birisine gönüllü yardım etmek ile özel hizmet vermek arasında fark nedir?
Bizim yolumuzda hiç kimse hiç kimsenin özel hizmetlerini yapmayacaktır. Birisine gönüllü yardım etmek farklıdır; ama hiyerarşik konumdan veya sosyal konumdan kendisine özel hizmet sağlatmak doğru değildir.
Kaynak: 224. Dergah Sohbeti – İslam’ın Ilımlısı Yoktur, Tarikat-Tasavvuf Ayrımı ve Kadın
Kadınların zikir yapması caiz midir?
Kadınların toplanıp zikir yapmaları, ilahi söylemeleri caizdir. Bunu yasaklayan bir ayet yoktur, hadis yoktur. İmam Azam’ın el-İhtiyar’ını açın, el-Hidaye’yi açın, İbn Âbidin’i açın — böyle bir yasak rücu yoktur. Allah’ı zikretmek sadece erkeklere mahsus değildir; nasıl namaz ve oruç erkeklere mahsus değilse zikir de öyledir.
Kaynak: 224. Dergah Sohbeti – İslam’ın Ilımlısı Yoktur, Tarikat-Tasavvuf Ayrımı ve Kadın
Bir kimsenin delilsiz olarak ibadetle alakalı bir şeyi yasaklaması ne sonucu doğar?
Bir insanın bir şeyi ‘haramdır, caiz değildir’ demesi için Kur’an’dan, Sünnet’ten ve imamların içtihatlarından delil getirmesi gerekir. Bir kimsenin delilsiz olarak ibadetle alakalı bir şeyi yasaklaması onu manevî sorumluluğa götürür.
Kaynak: 224. Dergah Sohbeti – İslam’ın Ilımlısı Yoktur, Tarikat-Tasavvuf Ayrımı ve Kadın
Ruh, can ve nefis ayrımı nedir?
Ruhla can aynı şey değildir. Bazıları ruh, nefis ve canı aynı kategoride değerlendirmiş olsa da bunları ayırt etmek gerekir. Nefsin bir kötülükleri emreden kategorisi var — bu farklı bir şeydir. Aynı nefis kategorisinin içerisinde iyilikleri emreden, ilham eden taraf var — buna ruh diyenler olmuş ama biz ruhu ayrı bir kategoriden değerlendiririz.
Kaynak: 225. Dergah Sohbeti – Ruh-Can-Nefis Ayrımı, Şeytanın Dört Kapısı ve Zikrullah İl
Can nedir?
Can, vücudun fiziksel yaşamını devam ettiren unsurdur. Mide, karaciğer, böbrekler, akciğer gibi organların çalışması canla alakalıdır. Uyku için ‘yarım ölüm’ tabir edilir — insan uyuduğunda ruh alınır ama vücutta can vardır, vücudu çalıştırmaya devam eder.
Kaynak: 225. Dergah Sohbeti – Ruh-Can-Nefis Ayrımı, Şeytanın Dört Kapısı ve Zikrullah İl
Allah’tan parça olmak nedir?
‘Cenab-ı Hak Âdem’i kendi suretinde yarattı’ hadis-i kudsîsini ben sahih olduğuna inanıyorum. Ama burada Âdem’i kendinden bir parça olarak yaratmadı. İnsan ne kadar faziletli, ne kadar hikmetli, ne kadar irfan ehli olursa olsun Allah değildir. Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem dahil Allah’tan bir parça değildir. Melekler, Cebrail dahil Allah’tan bir parça değildir.
Kaynak: 225. Dergah Sohbeti – Ruh-Can-Nefis Ayrımı, Şeytanın Dört Kapısı ve Zikrullah İl
Allah’tan parça olmak neden küfürdür?
Kendilerini tasavvuf ehliymiş gibi gösterip Allah’tan bir parçaymış gibi görenleri ben küfür ehli, cehalet ehli olarak görüyorum. Bir yaratan var, bir de yaratılan var. Yaratılan hiçbir zaman yaratan değildir, yaratandan bir parça da değildir, yaratana ortak da değildir. Bu şirktir, müşrikliktir, küfürdür.
Kaynak: 225. Dergah Sohbeti – Ruh-Can-Nefis Ayrımı, Şeytanın Dört Kapısı ve Zikrullah İl
Şeytanın dört kapısı nedir?
Ayet-i kerimede şeytan der ki: ‘Sizi sağınızdan, solunuzdan, önünüzden, ardınızdan aldatmaya çalışacağım’ (A’râf 7/17). Kalbinizde bu dört kapıdan vesvese vermeye çalışır.
Kaynak: 225. Dergah Sohbeti – Ruh-Can-Nefis Ayrımı, Şeytanın Dört Kapısı ve Zikrullah İl
Şeytanın ön kapıdan girişi nedir?
Önden Giriş: Hayırları Geciktirmek Yapacak olduğun her hayırlı işi geciktirir. Cömertlik yapacaksın: ‘İflas edersin.’ Zikre gideceksin: ‘Kafayı bozarsın.’ Oruç tutacaksın: ‘Yarın tutarsın.’ Sadaka vereceksin: ‘Daha fakir olursun.’ Ezan okunuyor: namazı geciktirir. Ne hayır hasenat edeceksen geleceğe ertelemek ister. Oysa sana namaz kıl diyen ses Allah’ın lütfudur, ikramıdır.
Kaynak: 225. Dergah Sohbeti – Ruh-Can-Nefis Ayrımı, Şeytanın Dört Kapısı ve Zikrullah İl
Şeytanın soldan giriş nedir?
Soldan Giriş: Kötülüklere İtmek Kötülüklere ve yanlışlıklara doğru seni itmeye çalışır. Burada korku hâkim olur. Şeriat ehlini harama düşme korkusu sarar; marifet ehlini ise bir an Allah’ı unutma, gaflete dalma korkusu sarar. Eğer irfan sahibi olacaksan asla gaflet yoktur. Yahya aleyhisselam İsa aleyhisselama dedi ki: ‘Kalbim bir an olsun Allah’tan başka bir yerde oyalanacak olsa onu gaflet bilirim.’
Kaynak: 225. Dergah Sohbeti – Ruh-Can-Nefis Ayrımı, Şeytanın Dört Kapısı ve Zikrullah İl
Şeytanın sağdan giriş nedir?
Sağdan Giriş: İbadetlerle Aldatmak En tehlikeli giriştir. ‘Senin gibi namaz kılan yok, senin gibi zikrullah yapan yok, senin gibi üstadını seven yok’ der. Tatlı ve gizli bir kurt gibi ağacın içini yer bitirir; koca çınar küçük bir üflenmeyle yıkılır. İçkiden tövbe edersin, tanırsın — ama burası böyle fark edilmez. Sakın yaptığın ibadetleri çok görme, gözünün önünde bulundurma. Âbitleri aldatan ibadetlerini görmeleridir — o yüzden âbid yolda kalır. Zühdünü görme, kerametine güvenme. Nice çınarların yıkıldığını, nice yıllık dervişlerin düştüğünü gördük.
Kaynak: 225. Dergah Sohbeti – Ruh-Can-Nefis Ayrımı, Şeytanın Dört Kapısı ve Zikrullah İl
Şeytanın arkadan giriş nedir?
Arkadan Giriş: Geçmişi Karanlık Göstermek ‘Senin günahların affolmaz, senin kusurların affolmaz’ der. Onu tövbe tokmayla vur, ümit zincirine bağla. Hz. Peygamber günde yüz kez tövbe tokmayla o melanet şeytanın kafasına vururdu. Sen de onun ümmetisin — günde yüz kez tövbe tokmayla vur. ‘Kim günde yüz sefer Subhanallahi ve bihamdihi derse, deniz köpükleri kadar günahı olsa Allah affeder.’
Kaynak: 225. Dergah Sohbeti – Ruh-Can-Nefis Ayrımı, Şeytanın Dört Kapısı ve Zikrullah İl
Marifet ehlinin üç türü nedir?
Birincisi: Allah onu insanların içinde tebliğ ile vazifeli kılar. Kur’an ve sünneti, Allah’ın ahlakını, hikmeti öğretmeye ve yaşatmaya çalışır. Bu, marifet ehlinin en zirve noktasıdır. İkincisi: Allah onun dilini bağlar. Hiç kimseye konuşamaz, tebliğ edemez. Hayrette kalır sadece. Üçüncüsü: Gizlidir. Onu Allah bilir sadece. Kullarına göstermez, anlatmaz. Cenab-ı Hakk’ın gizli dostu, gizli sevgilisidir.
Kaynak: 225. Dergah Sohbeti – Ruh-Can-Nefis Ayrımı, Şeytanın Dört Kapısı ve Zikrullah İl
Zikrullah nasıl dört kapının ilacıdır?
Seven zikreder, zikreden sever. Ne kadar zikredersen zikret az zikretmişsindir. Ne kadar seversen sev az sevmişsindir. Ne kadar tövbe edersen et az tövbe etmişsindir. Sakın yaptığın ibadetleri çok görme.
Kaynak: 225. Dergah Sohbeti – Ruh-Can-Nefis Ayrımı, Şeytanın Dört Kapısı ve Zikrullah İl
Dünyadan ayrılık nedir?
Neyi severseniz sevin bu dünyada, ayrılacaksınız. Eşlerinizden, çocuklarınızdan, arabalarınızdan, evlerinizden ayrılacaksınız. En çok sevdikleriniz hızla dönecekler sizi gömdükten sonra. Ayrılacak olduğu bir şeyi insan aşırı derecede sevmez — onun aşırı olarak sevdiği Allah’tır.
Kaynak: 225. Dergah Sohbeti – Ruh-Can-Nefis Ayrımı, Şeytanın Dört Kapısı ve Zikrullah İl
Dünyadan ayrılık hakikati nedir?
Dokunacaksınız, tat almayacaksınız ondan — çünkü benim değil ki diyeceksiniz. Öldüğünde o kadın, o adam senin için kötü düşünmesin — tatlı bir anı bırak arkanda. Biriktirdiğin paraları çocuğuna harcayamadıktan, yaptığın dairelerde evladını oturtamadıktan sonra — ayrılacaksınız.
Kaynak: 225. Dergah Sohbeti – Ruh-Can-Nefis Ayrımı, Şeytanın Dört Kapısı ve Zikrullah İl
Tasavvuf anlayışımızın temel unsurları nelerdir?
Bizim tasavvuf anlayışımız: İnsanlara hizmetten geçer, güzel ahlaktan geçer, Kur’an ve Sünnet’e tabi olmaktan geçer, ashabın içtihatlarına uymaktan geçer. Kutsal metin olarak sadece Kur’an’ı biliriz. İkinci kaynağımız hadislerdir. Üçüncü kaynağımız sahabenin yaşamı, dördüncüsü mezhep imamlarının içtihatlarıdır.
Kaynak: 226. Dergah Sohbeti – Nefis Terbiyesi, Tarikat-Tasavvuf Ayrımı ve İlahi Aşkın Ka
Kulluk yolunda gitmek nedir?
Kulluk yolunda gitmek kadar büyük keramet, kulluk yolunda gitmek kadar büyük bir lütuf, kulluk yolunda gitmek kadar büyük bir ikram yoktur. Bir anlık kulluk binlerce hale, binlerce rüyaya, binlerce astral seyahate bedeldir.
Kaynak: 230. Dergah Sohbeti – Kulluk Makamı, Dini Nikâh ve Sufi’nin Hüzün Deryası
Sufi’nin hüzün deryası nedir?
Dervişe hüzün gereklidir. Hüzün, Sufi’nin ekmeği suyu gibidir. Üzüntü, Sufi’yi kemale erdirmek için kalbinin bir köşesinde olması gereken bir duygudur. İnsanlar üzüntüden ve hüzünden uzaklaşmaya çalışırlar; Sufi ise kendisini hüzün deryasına daldırması gerekir.
Kaynak: 230. Dergah Sohbeti – Kulluk Makamı, Dini Nikâh ve Sufi’nin Hüzün Deryası
Sufi’nin hüzün deryasının üç mertebe nedir?
Birinci Mertebe: Eksik İbadetlerin Hüznü. Yolun başında Müslümanlar, eksik namazları, eksik oruçları, gafletle geçirmiş oldukları günler için üzüntü ve hüzün duyarlar. Sufi, daha önce kılmamış olduğu namazları, tutmamış olduğu oruçları tamamlamak için nafilelerle gayret eder. Eğer bir sufinin kaza namaz borcu varsa muhakkak kılmalıdır. Biz ‘kaza namazı olmaz’ diyenlerden değiliz; nasıl orucun kazası caizse namazın da kazası vardır. Hz. Resûlullah Uhud’da da Hendek’te de günün içerisinde kılamadığı namazları gece sırasıyla iade etmiştir. İkinci Mertebe: Gaflet Vakitlerinin Hüznü. Sufi bir müddet sonra ibadet eksikliği problemini bitirir. Artık vaktin çocuğudur: Vakit namazı geldiğinde kılar, vaktin orucu geldiğinde tutar, vaktin virdini çeker. Ve bu mertebede gafletle geçirdiği zamanların hüznünü yaşamaya başlar. Hangi vakitte Allah’ı zikretmediyse, hangi vakitte tecelliyata mazhar olamadıysa, hangi vaktini abdetsiz, zikirsiz, ibadetsiz geçirdiyse bunun hüznüne dalar. Üçüncü Mertebe: Ümmetin Hüznü ve Vuslat Özlemi. Ve bir an gelir, artık o kimse ayrı bir hüzün deryasına dalar. Onun hüznü Hz. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem hazretlerinin hüznü gibidir. Artık daha fazla faydalı olma, daha fazla insanlara kelime-i şehadeti götürme, Kur’an ve sünneti tebliğ etmenin götürememesinin hüznünü yaşar. Ümmetin kurtuluşunu görememenin, ümmetin felaha eremeyişinin hüznünü yaşar. Bir tarafta da vatan-ı aslîsini özler, onun için hüzün duyar. Artık onun bir tarafı sevdiğine kavuşmak, bir tarafı sevdiğiyle halleşmek, bir tarafı sevdiğine olmaktır ki bu olamamanın hüznüyle yaşar.
Kaynak: 230. Dergah Sohbeti – Kulluk Makamı, Dini Nikâh ve Sufi’nin Hüzün Deryası
Kulluk makamı nedir?
Artık onun bir tarafı sevdiğine kavuşmak, bir tarafı sevdiğiyle halleşmek, bir tarafı sevdiğine olmaktır ki bu olamamanın hüznüyle yaşar.
Kaynak: 230. Dergah Sohbeti – Kulluk Makamı, Dini Nikâh ve Sufi’nin Hüzün Deryası
Çorum müftüsü rahatsızlanmış, dervişler ‘Hacı Mustafa Efendi’ye gidin’ demişler?
Üç gün okuma yapılmış, üç ihlâs bir Fâtiha ile Allah şifa vermiş. Müftü Efendi şifa bulduktan sonra demiş ki: ‘Siz Fâtiha’yı düzgün okumadınız, ben size doğru okumayı öğreteyim.’ Mübarek tebessüm etmiş: ‘İnşallah Müftü Efendi, sen de bize Fâtiha’yı öğret.’
Kaynak: 232. Dergah Sohbeti — Soru Edebi, Cennet Kapıları ve Dervişlikte Dinlemek
Rüya ile hal olmaz; üstada gidip anlatacaksın, tasavvuf bu mudur?
Hal ve rüya insanın kendisini bağlar. Muhakkak üstadına anlatması gerekir. Üstad bir yol çizerse ona göre davranılır. Rüyasını üstadına anlatmadan başkasına anlatan, kendi gördüğünü sahih nitelendirip peşine düşen kimse aldanır. Rüya ile hal olmaz; üstada gidip anlatacaksın, tasavvuf budur.
Kaynak: 232. Dergah Sohbeti — Soru Edebi, Cennet Kapıları ve Dervişlikte Dinlemek
Sorarlarsa fikrini söyler, sormazlarsa susar ve dinler mi?
Derviş susmak demektir. Sorarlarsa fikrini söyler, sormazlarsa susar ve dinler. Susmasını öğrenemeyen öğrenemez. Bu sadece dergâhta değil: evinde de dinleyecek — çocuğunu dinle, eşini dinle, müşterini dinle, arkadaşını dinle. Göğü dinle, denizi dinle, geceyi dinle, güneşi dinle. Can kulağıyla, bütün vücuduyla dinle.
Kaynak: 232. Dergah Sohbeti — Soru Edebi, Cennet Kapıları ve Dervişlikte Dinlemek
Tasavvufun yolu nedir?
Bizim yolumuz muhabbetullahın üzerine kuruludur. Bizim riyâzatımız iyi ahlâktır. Vurana elsiz gerek, sövene dilsiz gerek, derviş gönülsüz gerek. Bizim yolumuzda kibir yoktur, enâniyet yoktur, şatafat yoktur, gösteriş yoktur. Biz çok ibadet edenlerden değiliz; kimseye açlık riyâzatı emretmedim bugüne kadar.
Kaynak: 233. Dergah Sohbeti — Haya ve Ahlak, Tasavvufta Kıdem, Sabır ve Teslim
Zünnûn-ı Mısrî’nin kıssası ne anlatır?
Zünnûn-ı Mısrî gemiye bindi; birinin fırlantası çalındı, herkes onu suçladı. Fakir diye, üstü başı perişan diye gelen geçen dövdü. Ölüm noktasına gelince ‘Yâ Rabbi, hâlimi sana arz ediyorum’ dedi. Bütün balıklar ağzında birer mücevherle geminin yanına geldi. Gemidekiler anladılar ki içlerinde bir velî var. Ona özür dilemeye gittiler; o ise meşhur olmaktan kaçınıp bir rivâyete göre kendini denize attı. İşte bu, şikâyet etmemek, insanların ezâ ve cefalarına katlanmaktır.
Kaynak: 233. Dergah Sohbeti — Haya ve Ahlak, Tasavvufta Kıdem, Sabır ve Teslim
Hz. Nûh Aleyhisselam’ın sabır ve tebliğ hikayesi nedir?
Hz. Nûh Aleyhisselâm’ın yediği dayak hiçbir peygamberin yemediği kadardır. Allah’ın emri gelinceye kadar hep güzel güzel öğüt verdi. Öylesine dövdüler ki keçeye sarıp attılar; öldü diye bıraktılar. Dokuz yüz elli yıl o insanlara tebliğ etti; bir gün bile şikâyet etmedi (Ankebût, 29/14). İnsanlar kulaklarını tıkıyorlar, elbiselerini başlarına geçiriyorlardı; onu dinlemek, onunla konuşmak, aynı sofraya oturmak istemiyorlardı.
Kaynak: 233. Dergah Sohbeti — Haya ve Ahlak, Tasavvufta Kıdem, Sabır ve Teslim
Tasavvufta kıdem ve edep neden önemlidir?
Büyüklere Saygı, Küçüklere Şefkat ‘Büyüklerine saygı göstermeyen, küçüklerine şefkat ve merhametle davranmayan bizden değildir’ (Tirmizî, Birr, 15). Ehl-i tasavvufta kıdemin önemi büyüktür. Bir kardeş bizden bir gün önce üstadın dizinin dibinde durmuşsa, o bir gün önceki o emek, o çile kıymetlidir. Eskiler yolun cefasını, ezâsını çekmiştir; fırtınalar, dedikodular, 28 Şubat baskıları, soruşturmalar… Hepsinden dimdik çıkmışlardır. Sonradan gelenler önceki abilere terbiyeyle, edeple, hayâyla muamele edecek; yolun âdâbını ve erkânını onlardan öğrenecek. Büyükler ise nefislerine uymadan, sonradan gelenlere iyilikle, rahmetle, bereketli muamele edecek; onları saksı çiçeği gibi büyütecek. Hz. Pîr-i Geylânî’nin sözü: ‘Bir edebime binlerce dervişi feda ederim.’
Kaynak: 233. Dergah Sohbeti — Haya ve Ahlak, Tasavvufta Kıdem, Sabır ve Teslim
Aşk ve tecelliyat meselesi nedir?
Aşıkların hepsinde aşkın bir yönünün tecelliyatı görülebilir; ancak aşıklar aşk değildir. Eğer aşıklar aşk olsaydı, aşık ilâh olurdu. Bir üstada gittiğinde üstad onun ilâhı olurdu. Aşıklardan aşka giden yol alınabilir, aşıklık öğrenilir; ama hiçbir aşık aşkın kendisi değildir. Büyükler söylemiş: ‘Allah’ın yarattığı adedince O’na giden yol vardır.’ Her nefeste Allah denildiğinde O’na doğru yol alınır. Ama bu, her nefesin Allah olduğu anlamına gelmez. Zâtullah noktasında bunu algılamak yanlıştır; her tecelliyat O’nun sıfatlarının yansımasıdır ama O’nun kendisi değildir.
Kaynak: 233. Dergah Sohbeti — Haya ve Ahlak, Tasavvufta Kıdem, Sabır ve Teslim
Tövbe ve nedâmet arasındaki fark nedir?
Hadîs-i şerîfte Resûlullah (s.a.v.) ‘Tövbe nedâmet getirmektir’ buyurmuştur (İbn Mâce, Zühd, 30; Ahmed b. Hanbel, Müsned, I/376). Nedâmet pişman olmaktır. Bir yanlış yaptıysanız pişman olun. Birinin kalbini kırdıysanız pişman olun. İşiniz kullarla ilgiliyse kullarla helâlleşin, haklarını ödeyin. Kullarla ilgili probleminizi halletmeden Allah ile o konuda barışamazsınız.
Kaynak: 236. Dergah Sohbeti — Osmanlı Harem Gerçeği, 28 Şubat Tecrübesi ve Tövbe Kapısı
Nefisle mücadele etmek ne anlama gelir?
Nefisle mücadele noktasında bir üstada gitmiş, bir dergâha bağlanmış, oradan geri dönen kişi, topuklarının üzerinde geri dönenlerden olur. Bir el tuttuysan bırakma, bir yola girdiysen sonuna git — Kur’ân ve Sünnet çizgisinde olduğu sürece. Yanlıştan geri dönülür; doğrudan geri dönen ise nankör, zâlim ve vefasız olur.
Kaynak: 236. Dergah Sohbeti — Osmanlı Harem Gerçeği, 28 Şubat Tecrübesi ve Tövbe Kapısı
Dini kullanarak zulmetmek ne demektir?
Adam gece namazına kalkıyor diye nafile hükmünde oluyor; ertesi gün sabah kadının gözünü çiziyor. Kadın gece namazına kalktı diye kendini evliya gördü, kocasını hiç dinlemedi. Tüccar tüccarı din adına perişan etti; komşu komşuyu din adına perişan etti. Nafilelerle Allah’a yaklaşmak güzel ahlaktır: etrafındaki mümin insanlarla iyi davranmak, eşine, çocuklarına merhametli ve şefkatli olmaktır.
Kaynak: 236. Dergah Sohbeti — Osmanlı Harem Gerçeği, 28 Şubat Tecrübesi ve Tövbe Kapısı
Merhamet, şefkat ve vicdan ne anlama gelir?
Hz. Mevlânâ’nın buyurduğu gibi ‘Merhamette güneş gibi ol.’ Etrafına merhamet dallarını koy, merhamet meyvelerini ver. Sana merhamet etmeyene de merhamet et ki o da merhametle tanışsın. Sana acımayana sen acı. Seni incitmek isteyene sen incitme. Sana iftira atana sen iftira atma, dua et ona. Birisi senin kötülüğünü konuşuyor, sen onun kötülüğünü konuşma. Tevâzu ile davran.
Kaynak: 236. Dergah Sohbeti — Osmanlı Harem Gerçeği, 28 Şubat Tecrübesi ve Tövbe Kapısı
Mümin kardeşliği ne demektir?
‘Sizin en hayırlınız etrafına zarar vermeyeninizdir’ (Buhârî, Îmân, 4-5; Müslim, Îmân, 64-65). Eliniz, diliniz, gözünüz, ayağınız etrafa zarar vermesin. Ticaretiniz, komşuluğunuz, arkadaşlığınız zarar vermesin. Mümin müminin arkasından dedikodu eder mi, iftira atar mı? Mümin müminin parasını ütmeye, işini baltalamaya çalışır mı? Mümin mümini aldatmaya çalışır mı?
Kaynak: 236. Dergah Sohbeti — Osmanlı Harem Gerçeği, 28 Şubat Tecrübesi ve Tövbe Kapısı
Tövbe direğine bağlanmak ne anlama gelir?
Kendi kalbinin örtülü olduğunu gördüğün hâlde kendini direğe bağla. Direğe bağla, çözme. Sana ilham gelecek, sana vahiy gelecek; senin kalbine ilham gelecek. Burada direk dediğim Seyyid’dir. Kendini tövbe direğine bağla, zikir direğine bağla, pişmanlık direğine bağla, Allah’ın direğine bağla. O’nun kapısında ümitsizlik yoktur. O affı sever; O Gafûr-u Rahîm’dir, O Tevvâb’dır, tövbe edenleri sever.
Kaynak: 236. Dergah Sohbeti — Osmanlı Harem Gerçeği, 28 Şubat Tecrübesi ve Tövbe Kapısı
Halaka-i zikrullah ne demektir?
Kıymetli kardeşler, halaka-i zikrullahı terk etmeyeceksiniz. Hangi tarikata, hangi şeyhe, hangi cemaate giderseniz gidin; muhakkak haftanın en az bir günü halaka-i zikrullahta bulunun. Muhakkak tövbe edenlerden olun. Muhakkak dua edin; duasız kalmayın. Bir şeye ihtiyacınız olup olmaması önemli değil; Allah’a dua edin, Allah’tan isteyin, Allah’a yalvarın. Dua, tövbe ve zikir sizi felâha kavuşturacaktır.
Kaynak: 236. Dergah Sohbeti — Osmanlı Harem Gerçeği, 28 Şubat Tecrübesi ve Tövbe Kapısı
Ders almak ne anlama gelir?
Ders almak Allah’ı zikretmeye söz vermektir. Ders almak, o ders aldığınız yerin ziyaretine, hukukuna, âdâbına, erkânına, edebine uymaya söz vermektir. Ders almak, Allah’a sevme yolunda yürümeye söz vermektir. Bütün ehl-i tasavvuf tarafından bu husus şart görülmüştür. Bir yerde ders almak nasip meselesidir, sevgi meselesidir. Nasibi varsa sever, severse nasibi vardır zaten.
Kaynak: 236. Dergah Sohbeti — Osmanlı Harem Gerçeği, 28 Şubat Tecrübesi ve Tövbe Kapısı
Esnaf analojisi ne demektir?
Esnaf dükkânında bekler; malını, çeşidini düzeltir ama dükkânında bekler. Kapının önünden geçen adamın kafasına silah dayayıp dükkâna çekemezsiniz. O kimse oradan geçerken görecek, duyacak veya girecek. Size düşen sebepler dâiresinde dükkânınızın çeşidini bol tutmak, insanlara iyi davranmak, iyi hizmet etmektir. Sanatkârsan sanatını iyi icrâ etmelisin. Adam araba götürdü, yamuk yumuk yaptıysa bir daha gitmez.
Kaynak: 236. Dergah Sohbeti — Osmanlı Harem Gerçeği, 28 Şubat Tecrübesi ve Tövbe Kapısı
Allah’a tövbe etmek ne demektir?
Allah tövbe edenleri ve çokça temizlenenleri sever
Kaynak: 236. Dergah Sohbeti — Osmanlı Harem Gerçeği, 28 Şubat Tecrübesi ve Tövbe Kapısı
Tövbe edenlerin Allah’a ne gibi bir durumu vardır?
Müslüman, elinden ve dilinden Müslümanların selâmette olduğu kimsedir
Kaynak: 236. Dergah Sohbeti — Osmanlı Harem Gerçeği, 28 Şubat Tecrübesi ve Tövbe Kapısı
Takvâ sahibi kimdir?
Takvâ sahibi, Allah’ın haramlarından uzak durabilen, Allah’ın nehyettiklerinden sakınan, Allah’ın emirlerini yerine getirendir. Eğer Allah’ın sevgisini talep ediyorsak, Allah’ın sevdiği hâl ile hallenmeliyiz.
Kaynak: 237. Dergâh Sohbeti — Takvâ, Ahde Vefâ, Kibir ve Allah Sevgisi
Ahde vefâ ne demektir?
Allah, kıyâmet gününde ahitlerini yerine getirmeyenlerin yüzlerine bakmaz. Biz ahd ettik: Namaz kılmaya, oruç tutmaya, iman üzere durmaya, haramlara girmemeye, takvâ noktasında olmaya söz verdik. Bir dergâha gidip boynumuzu büktük, ‘Yâ Rabbî, biz seni sevmek için yola çıktık’ dedik.
Kaynak: 237. Dergâh Sohbeti — Takvâ, Ahde Vefâ, Kibir ve Allah Sevgisi
Allah’ın yüzüne bakmaması ne anlama gelir?
Allah’ın yüzüne bakmaması, cehenneme atılmaktan bile büyük bir ızdıraptır. Seven, sevgilisinin kendisine bakmasını ister. Sevgilinin kızması dahi onunla ilgilenmesidir. Ama yüzüne bakmaması, tamamen ilgiyi kesmesidir.
Kaynak: 237. Dergâh Sohbeti — Takvâ, Ahde Vefâ, Kibir ve Allah Sevgisi
Sevgi, kızma ve ilgi ilişkisi nedir?
Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’i rüyada gören bir kimseye darılmış olması bile büyük müjdedir; çünkü sevgiler sevgilisi o kimseyle ilgileniyor. Üstâdın bir kimseye darılması, gücenmesi, kızması da aslında bir lütuftur; çünkü onunla bir ilişkisi, bir muhabbeti var.
Kaynak: 237. Dergâh Sohbeti — Takvâ, Ahde Vefâ, Kibir ve Allah Sevgisi
Ahde vefâsızlığın sonuçları nelerdir?
İnsan ahdiyle insandır, sözüyle insandır. Bu söz birinci derecede Allah’a, sonra Resûlullâh’a, dervîş için sonra mürşidine, sonra insanların arasındadır. Sözünü kırma, sözünden korkma, sözünden geri dönme.
Kaynak: 237. Dergâh Sohbeti — Takvâ, Ahde Vefâ, Kibir ve Allah Sevgisi
Allah sevgisi ve buğzu nedir?
Allah bir kimseyi severse Cebrâîl’e nidâ eder: ‘Ey Cebrâîl, filancayı sevdim, sen de sev.’ Gök halkına nidâ eder, onlar da sever. Melekler mü’min kulların kalbine ilham eder, mü’minler de onu severler. Allah bir kimseyi sevmezse Cebrâîl’e nidâ eder: ‘Filancayı sevmedim, sen de sevme.’ Gök halkı da sevmez. O kimse Allah’ı sevenleri sevmez, namaz kılanları sevmez, oruç tutanları sevmez, ahdine vefâ gösterenleri sevmez.
Kaynak: 237. Dergâh Sohbeti — Takvâ, Ahde Vefâ, Kibir ve Allah Sevgisi
Takvânın pratik boyutları nelerdir?
Takvâ çok namaz kılmak değil, çok oruç tutmak değil. Takvâ dengeli hayat yaşamak, haramlardan uzak durmak, israftan, gösterişten, şatâfattan uzak durmak, kibirlenmekten uzak durmaktır. Beş yüz lira maaşın varsa bir milyar lira harcama. İsraf etme. Erkekler eşlerinize merhametli olun; yediğinizden yedirin, giydiğinizden giydirin. Dışarıda kebap yerken evdekiler lahana yemesin.
Kaynak: 237. Dergâh Sohbeti — Takvâ, Ahde Vefâ, Kibir ve Allah Sevgisi
Aşık ve mâşuk arasında kavuşma mümkün mü?
Aşık asla mâşukuna kavuşamaz. Aşık mâşukuna hep kavuşmayı diler. Aşığın işi hep mâşukun peşinden gitmektir, onun başka bir işi yoktur. Ve aşık hiçbir zaman mâşuka kavuşamayacağını bilmez, ama hep ümit içindedir. O ümitle hep mâşukunun peşindedir, ona kavuşmayı diler.
Kaynak: 239. Dergâh Sohbeti — Aşk ve Kavuşma, Hastalıkta Allah Dostluğu, Sabır ve İhsân
Allah’a kavuşmayı dilemek ne anlama gelir?
Allah’a kavuşmayı dilemek, o kavuşmayı istediği için kendi üzerinde bir tecelliyât olduğu için aşıktır. Eğer kavuşmayı dilemezse aşıklığı kalmaz. Dervîş, sûfî hep aşıktır, hep kavuşmayı diler.
Kaynak: 239. Dergâh Sohbeti — Aşk ve Kavuşma, Hastalıkta Allah Dostluğu, Sabır ve İhsân
Vuslatın gerçek olup olmadığını nasıl anlayabiliriz?
Vuslatın gerçek olduğunu söyleyen kimse aldanmıştır. Vuslata erdiğini söyleyen kendi kendine erdiğini zannetmiştir; bir zan’dan ibarettir. Bir kimse bir şeyi sevmeye başladığı anda aşıklığı başlamıştır. Cenâb-ı Hak sevgisinin çok cüz’ünü mahlûkata saçmıştır; bütün herkesin gönlünde sevgiden numûne vardır. Herkes bir şekilde bir şeyin aşığıdır; kimisinde dünyaya, kimisinde âhirete mütealliktir.
Kaynak: 239. Dergâh Sohbeti — Aşk ve Kavuşma, Hastalıkta Allah Dostluğu, Sabır ve İhsân
Murâkabe nedir?
Murâkabe, insanın günahlarını düşünüp tövbe etmesidir. ‘Hakkıyla kulluk edemedim yâ Rabb’ diyen bir peygamberin ümmeti olarak haramdan uzak durmaktır. Namazın vaktinde kılınmasıdır. Sünnetini yerine getirmek, onun ahlâkıyla ahlâklanmaktır. Dîn odur, murâkabe odur, tasavvuf da odur.
Kaynak: 241. Dergâh Sohbeti — Cehennemde Ebedî Kalma, Belâ ve Musîbet Hikmeti, Fedâkârlı
Belâ, musîbet ve tasavvufta çile nedir?
Sakın kimseye ‘Bizim dergâha gel, hiçbir sıkıntın kalmasın’ demeyin. Bizim dergâha gel, sıkıntıyı gör kardeş. O güne kadar hiçbir şey görmemişsin, göreceksin. Bir kimse Allah’ı sevme yoluna girdi mi ona sıkıntı da başlar; koşarak gelir, yürüyerek değil. Bu yirmi beş yıldır tasavvufun içinde söylediğim şeydir. Ahmed er-Rufâî Hazretleri’nin ‘Onların Âlemi’ kitabında da böyledir. Hiçbirisinde ‘Sen Allah’ı sevdin, belâdan musîbetten kurtuldun’ demez. Koşarak gelir.
Kaynak: 241. Dergâh Sohbeti — Cehennemde Ebedî Kalma, Belâ ve Musîbet Hikmeti, Fedâkârlı
Allah Dostluğunun iki yönü nedir?
Allah seni temizliyor. Senin vücudundaki kir akacak, malındaki kir akacak, evindeki kir akacak. Mal gidecek, kirliymiş. Sağlık gidecek, vücudun kirliymiş. Ağlama gidenin arkasından, temizliyor. İkinci yön: Allah senin dereceni arttırmak için veriyor. ‘Gel dostum gel, senin belâlarla, musîbetlerle, sıkıntılarla, hastalıklarlarla dereceni arttırıyorum. Seni kendime dost seçtim. Seni uhrevî âlemde dost seçtim. Mîzânına çıkarmayacağım. Herkes hesap kitap beklerken seni hesapsız kitapsız alacağım yanıma. Sana o yüzden dert verdim, belâ verdim.’
Kaynak: 241. Dergâh Sohbeti — Cehennemde Ebedî Kalma, Belâ ve Musîbet Hikmeti, Fedâkârlı
Takva gösteriş için yapılmaz mı?
Takvâ gösteriş için yapılmaz. Takvâ gösteriş için yavaş yavaş yürümek değildir. Gösteriş için olmadığın bir hâlde kendini öyleymiş gibi göstermek takvâ değil, tasavvuf değildir.
Kaynak: 242. Dergâh Sohbeti – Dünya Nimeti ile Ahiret Azığı, Takvanın Hakîkati ve Allah
Sûfîlik neye dayanır?
Sûfîlik iyiliğin üzerine kurulur. Sûizan yok, fühtan yok, bilmediğin bir şeye kızmak yok. Gözünle görmediğin, kulağınla işitmediğin bir şeye hükmetme; sana yalan olarak, kıymet olarak, iftira olarak yeter. İyi insanlardan ol ve insanlara iyilik yapmaya çalış.
Kaynak: 242. Dergâh Sohbeti – Dünya Nimeti ile Ahiret Azığı, Takvanın Hakîkati ve Allah