Kısa Cevap
Râbıta, tasavvufta kalbi bir bağ kurmaktır. Mustafa Özbağ Efendi râbıtayı sevgiyle açıklar: «Rabıta sevmektir.» Ona göre râbıta, birini düşünmeye kendini zorlamak değildir; «Bizdeki rabıta muhabbetten geçer.» Mustafa Özbağ Efendi râbıtayı tarikatların koyduğu bir disiplin olarak görür ve «Bu disiplini reddetme noktasında da değiliz» der. Bir mürşide râbıta bunun yalnız bir yoludur; râbıtanın en geniş hâli, bütün ümmete açık olan Hz. Peygamber’e râbıtadır: akılla, kalple ve fiille onunla beraber olmak.
Râbıta Nedir?
Râbıta sözlükte bağ, bağlanmak demektir. Mustafa Özbağ Efendi bu bağın kaynağını sevgide görür; sevmeyen birine râbıta yaptırılamayacağını söyler:
Bir kimse muhabbet ediyorsa, seviyorsa rabıta kurmak demek sevmek demek. Benim anladığım rabıta, eğer sen seviyorsan sevdiğini düşünürsün. Seviyorsan sevdiğinle aranda bir yol oluşur, bağ oluşur. […] Evet, kendi gönlüne rabıta eder. Aslında o kendi gönlüne rabıta etmesi kendi kendisini hesaba çekmesidir […] kendi kalbinde ne olup ne olmadığına bakmasıdır […] Asıl önemli olan rabıta bu. Sen kendine rabıta et, kendi kalbine rabıta et. Kendi kalbindeki muhabbetleri bir gör, kendi kalbindeki sevgileri bir tanı, kendi kalbindeki putları bir tanı.
Mustafa Özbağ Efendi — 124. Dergâh Sohbeti — Râbıta, Namaz, Aşk ve Edep
Bu söz, râbıtayı iki yönde açar: seven kişi sevdiğini zaten düşünür; ayrıca kişi önce kendi kalbine, orada kimin sevgisinin bulunduğuna bakar.
Rabıta bir kimsenin bir şeye muhabbet etmesidir. Bizdeki rabıta muhabbetten geçer. Biz kendi kendimizi böyle, işte şeyhimizi düşüneceğiz […] diye kendi kendimizi zorlamayız. Böyle kendini zorlayanların psişik psikolojik sakıncaları ve sıkıntıları çıkıyor. […] Biz illaki kardeşler bu noktada böyle rabıta kursunlar derdimizde değiliz. O kimse zaten mesela seven sevdiğini aklından çıkarmaz
Mustafa Özbağ Efendi — 395. Dergâh Sohbeti
Kur’ân’daki Dayanağı
Sûfîler râbıtayı Kur’ân’daki üç kavramla ilişkilendirir: vesîle aramak (Mâide 5/35), sâdıklarla beraber olmak (Tevbe 9/119) ve Allah’ı seviyorsanız Peygamber’e uymak (Âl-i İmrân 3/31). Bu âyetlerin meali bu sayfada verilmemiştir; Mustafa Özbağ Efendi’nin kendi tarifi ise sevmek ve uymak üzerinedir: Kur’ân ve sünnetin çizgisi râbıtanın da ölçüsüdür.
Râbıta Nasıl Yapılır?
Mustafa Özbağ Efendi, beraber olmayı üç basamakta anlatır. Râbıta yalnız zihinde bir tasavvur değildir; düşünce, kalp ve fiil birlikte olur:
Bir düşüncede, akılda beraber olmak. İki, kalpte beraber olmak. Üç, fiiliyatta olmak. […] Yani bir kimse üstadını seviyorsa üstadla akılda beraber olacak, kalpte beraber olacak, fiiliyatta beraber olacak. Rabıta kuruyor.
Mustafa Özbağ Efendi — 201. Dergâh Sohbeti
Hz. Peygamber’e Râbıta
Mustafa Özbağ Efendi’ye göre râbıta, herkesin yapabileceği en geniş şekliyle Hz. Peygamber’e yapılır:
Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem Hazretlerine rabıta edebilir mi? Evet, bütün ümmete açık. Akılda beraber ol, yani iman et onun peygamberliğine ve sünnetlerine. Kalpte beraber ol, onu sev. Fiiliyatta beraber ol. Onun abdesti aldığın gibi, onun abdesti aldığı gibi al, onun oruç tuttuğu gibi tut, onun yürüdüğü gibi yürü, onun tebessüm ettiği gibi tebessüm et. […] Asıl rabıta bu. Asıl rabıta bu. […] Evet, Muhammedi Mustafa’ya rabıta kurulur, sallallahu aleyhi ve sellem Hazretlerine.
Mustafa Özbağ Efendi — 201. Dergâh Sohbeti
Râbıta Şirk mi?
Râbıta tartışmalı bir konudur. Mustafa Özbağ Efendi’ye bir sohbette «bazıları rabıta şirke girer diyorlar» diye sorulmuş; bir başka sohbette «bazı kişilere göre rabıta açıkça şirktir diyorlar» diye sorulmuştur. İki cevabında da râbıtanın ne olduğunu kendi tarifiyle anlatır:
Benim anladığım rabıta, insanın namazı sevmesi, orucu sevmesi, zikri sevmesi. […] Allah’ı sevmesi. Rabıta sevmektir.
Mustafa Özbağ Efendi — 118. Dergâh Sohbeti
Bir kimsenin bir şeyi sevmesi ve kendini ona teslim etmesi. Ben rabıtayı bu açıdan bakıyorum. Bir kimse Kur’an ve sünneti sevdi, kendini ona teslim etti. O hep bu noktada ribat halinde, yani […] hareketlerine, tavır ve davranışlarına Kur’an ve sünnetin çizgisini aşmayacak. […] Üstadını seviyorsa üstadının adap ve erkanını aşmayacak.
Mustafa Özbağ Efendi — 505. Dergâh Sohbeti
Mürşid ve Râbıta
Mustafa Özbağ Efendi, râbıtanın zorla yaptırılmasını doğru bulmaz; sevginin bir sonucu olarak kalpte oluşmasını ister:
Bir adama dedim ki otur şeyhinin rabıta 15 dakika 20 dakika. Ya sevmiyorsa? Adama zulmetme ya. […] Bunu ben onu bir zulüm olarak görüyorum. […] Seviyorsa zaten düşünecektir
Mustafa Özbağ Efendi — 118. Dergâh Sohbeti
Bu disiplini reddetme noktasında da değiliz. […] Üstadını hiç görmemiş, üstadının yüzünü dahi görmemiş, ona rabıta edeceğim diye uğraşıyor.
Mustafa Özbağ Efendi — 124. Dergâh Sohbeti — Râbıta, Namaz, Aşk ve Edep
Velâyet ve Nübüvvet Yolunda Râbıta
Mustafa Özbağ Efendi, mürşide yapılan râbıtayı velâyet yolundan, Hz. Peygamber’e yapılan râbıtayı nübüvvet yolundan ayırarak anlatır:
Şu kadarını mesela, bir şeyh iki alnının ortasına rabıta verdiği zaman o şeyh velayetten gelmedir, nübüvvetten değildir. […] Her cevap kendi içerisinde doğrudur ama eksiktir. […] nübüvvetten gelenlerin iki nuru vardır. Bir nuru alınların ortasındadır, velayet nurudur. Bir nuru da sırtındadır, nübüvvet mührünün olduğu yerde.
Mustafa Özbağ Efendi — 321. Dergâh Sohbeti
Oysa sufilik böyle değildir. […] O rabıta bu manada bir kimseyi sevmek […] rabıta bu manada onun yolundan gitmek, bu manada onun hizmet düsturunu, onun İslam düsturunu, onun tasavvuf düsturunu benimsemek. […] Bunu reddetme noktasında değilim ben.
Mustafa Özbağ Efendi — 321. Dergâh Sohbeti
Nereden Başlamalı? Okuma Sırası
- 118. Dergâh Sohbeti. «Râbıta şirke girer diyorlar» sorusuna cevap; râbıta sevmektir.
- 124. Dergâh Sohbeti — Râbıta, Namaz, Aşk ve Edep. Râbıtanın tarifi ve kişinin kendi kalbine râbıtası.
- 395. Dergâh Sohbeti. Râbıtanın zorlanmaması, muhabbetten geçmesi.
- 201. Dergâh Sohbeti. Akılla, kalple ve fiille beraber olmak; Hz. Peygamber’e râbıta.
- 321. Dergâh Sohbeti. Velâyet ve nübüvvet yolunda râbıta.
- 505. Dergâh Sohbeti. Râbıtayı Kur’ân ve sünnet çizgisinde anlamak.
- 2021 Soru-Cevap #11 — Bi’at, Râbıta ve Resme Secde Yasağı. Bi’at ve râbıta âdâbı üzerine soru-cevap.
Sıkça Sorulan Sorular
Râbıta nedir?
Râbıta, kalbi bir bağ kurmaktır. Mustafa Özbağ Efendi’ye göre «Rabıta sevmektir.» ve «Bizdeki rabıta muhabbetten geçer.»
Râbıta şirk midir?
Râbıta tartışmalı bir konudur. Mustafa Özbağ Efendi bu soruya râbıtanın mahiyetini açıklayarak cevap verir: «Bir kimsenin bir şeyi sevmesi ve kendini ona teslim etmesi. Ben rabıtayı bu açıdan bakıyorum.» Kur’ân ve sünnetin çizgisini aşmamayı râbıtanın ölçüsü sayar.
Râbıta nasıl yapılır?
Mustafa Özbağ Efendi’ye göre beraberlik üç basamaktadır: akılda, kalpte ve fiiliyatta. «Üstadla akılda beraber olacak, kalpte beraber olacak, fiiliyatta beraber olacak. Rabıta kuruyor.»
Râbıta kendini zorlayarak yapılır mı?
Hayır. Mustafa Özbağ Efendi şöyle der: «[…] kendi kendimizi zorlamayız.» Sevgi varsa düşünce kendiliğinden gelir; «seven sevdiğini aklından çıkarmaz.»
Hz. Peygamber’e râbıta yapılabilir mi?
Evet. Mustafa Özbağ Efendi’ye göre «bütün ümmete açık»tır: akılda iman, kalpte sevgi, fiiliyatta sünnete uyma ile.
Velâyet ve nübüvvet râbıtası arasında fark var mı?
Mustafa Özbağ Efendi, mürşide verilen râbıtanın velâyetten, Hz. Peygamber’e olanın nübüvvetten geldiğini söyler: «Her cevap kendi içerisinde doğrudur ama eksiktir.»
Kendi kalbine râbıta ne demektir?
Mustafa Özbağ Efendi’ye göre kişinin kendini hesaba çekmesidir: «Sen kendine rabıta et, kendi kalbine rabıta et.»
İlgili Sayfalar
- Üveysîlik Nedir? Veysel Karânî ve Şeyhsiz Yol
- Silsile ve İntisâb Nedir? Tasavvufta Bağlanmak
- İlâhî Aşk Nedir? Muhabbetullah
- Mürşid-i Kâmil Nedir?
- Râbıta — etiketli sohbetler
- Sorular: Mürşid-i Kâmil · Günlük Vird
- Tasavvuf Nedir? · Mesnevî Şerhi Nedir?
- Mustafa Özbağ Efendi kimdir?
- Tüm konular
Kaynaklar
- Âyet künyeleri: Mâide 5/35; Tevbe 9/119; Âl-i İmrân 3/31 (meal verilmemiştir).
- Mustafa Özbağ Efendi, 118, 124, 201, 321, 395 ve 505. Dergâh Sohbetleri, mustafaozbag.com. Her alıntı, sohbetin video kaydının YouTube altyazısıyla karşılaştırılarak doğrulanmıştır.