Üstâd: Üstâd Arayışı: Kafadaki İdol mu, Gerçek Muhabbet mi?
Herkesin kafasında kendi çizdiği bir üstâd idolü vardır — sakalı şöyle olmalı, cübbesi böyle olmalı, konuşması şu şekilde olmalı. İnsanlar kendi tahayyül ettikleri bir üstâd arıyorlar, gerçek bir mürşid değil. Siz kafanızda yaratmış olduğunuz, hayal ettiğiniz bir üstâd arıyorsunuz; real, gerçek bir mürşid aramıyorsunuz.
“Üstâd şöyle olmalı” diyorsanız, aslında üstâd kadar bilgiye sahip olduğunuzu gösteriyorsunuz. Ve “şöyle olmalı” derken aslında üstâdı biçiyorsunuz. Hâlbuki üstâdın hiçbir çizgisi yoktur — çizgisiz olduğundan üstâddır. İnsanlar mevcut olan üstâda hep kuşkuyla bakarlar: “Bu üstâd mı değil mi?” diye. Çünkü kendi kafalarındaki idole uymaz.
Bağlılık Sevgiyle Başlar
Bağlılık, itâat ve teslimiyet insanların kendi iç güvenleriyle alâkalıdır. Güven dediğinde güvenemez, bağlan dediğinde bağlanamaz — sevgi yoksa. Muhabbetin, sevginin, aşkın bulunduğu yerde bağlılık, itâat ve gerekli olan bütün çizgiler kendiliğinden toplanır. Muhabbet yoksa her şey itekleyerek, zorlayarak verilir.
İnsan sevdiğine bağlanır, güvendiğini sever, sevdiğine güvenir. Ancak güven istismara açıktır. Toplumda güvenin istismar edildiğini gören insanlar, güvenmeleri gereken yerlere kuşkuyla bakarlar. Kuşku bir kurdun ağacı kemirmesi gibi insanın içini kemirir.
Ben-i Sayfayla Gelmek
Üstâd, kendisine ben-i sayfayla — boş sayfa olarak — gelenlerin üzerine yazmak ister. Daha önce üzerine mektup yazılmış bir kâğıda tekrar mektup yazılmaz, okunmaz. Siz gerçekten gönlünüzü beyaz bir sayfa açıp üstâd arayın. Kafanızdaki idolü, perspektifi, dâireyi kaldırın.
Bir üstâdı bulduğunuza inanıyorsanız kuşku duymayın. O “Düz duvara tırman” derse tırmanın. Aklınızla değil kalbinizle sevin, kalbinizle bağlanın, kalbinizle itâat edin. Çünkü gerçek buluşma kalpten kalbe bir yol oluştuğunda gerçekleşir. O zaman üstâd müridinin gördüğü rüyayı görür, kalbinden geçeni bilir, içine vâkıf olur — Allah’ın izniyle.
Kuşkunun Tehlikesi
Kuşkunun pozitif noktasını yakalayan hep doğruya gider. Kuşkunun negatif noktasında duran bataklığa sürüklenir. İnsanlar kuşkularının üzerine hayatlarını kurarlar; kendi örmüş oldukları koruma duvarlarını — kartondan duvarları — aşılmaz zanneettiklerinde çıkmaza girerler.
Müridinin kuşku duvarını örmemiş, kendini kapatmamış, kuşku vâdisine atmamış olması gerekir. Koruma duvarlarını kaldıran, gönlünü açan, sevgiyi kabul eden kimse gerçek teslimiyete ulaşır. “Nefes alışverişimde hata yaparsam yanlış olur” diye düşünen — işte o gerçek sevgidir.
Üstâd: Mânevî Eşkıya
Ben üstâdı hep eşkıyaya benzettim. Dünyevî eşkıya, dünyevî irâdeyi elinde tutanların hukukuna uymayan kimsedir. Uhrevî eşkıya ise Kur’ân ve sünnetin dışında hiçbir şeyi tanımayan kimsedir. O sadece Kur’ân ve sünneti dinler, geri kalanını atar kenara. “Doğru, Kur’ân ve sünnettir” der. Bu 1400 yıllık kültürü reddetmek değil — ölçüyü Kur’ân ve sünnette tutmaktır.
Kaynakça
Tasavvufî Kaynaklar
- Mürşid-mürid ilişkisi ve teslimiyet — Kuşeyrî, er-Risâle, Bâbu’s-Suhbe; İbn Atâullah el-İskenderî, el-Hikemü’l-Atâiyye
- Ben-i sayfa ve kalbin arınması — İmam Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn, Kitâbu Riyâzeti’n-Nefs
- Üstâdın kalp gözüyle müride bakması — Abdülkâdir Geylânî, el-Gunye li-Tâlibî Tarîki’l-Hak; Kuşeyrî, Bâbu’l-Firâse
- “Âşıklar ârif olan cevherini boş yere saçmam diye” — Yûnus Emre Dîvânı
Sohbetin Özeti
Bu sohbet, üstâd arayışının insanların kafalarındaki idollerden kurtulmasıyla başlaması gerektiğini, bağlılığın sevgiyle geldiğini, ben-i sayfayla — boş kalple — üstâda yaklaşmanın önemini ve kuşkunun tehlikesini ele almıştır. Üstâdı mânevî eşkıya olarak tanımlayan yaklaşımda Kur’ân ve sünnet dışında hiçbir ölçü kabul etmeme vurgulanmıştır. Sohbetin temel mesajı: kafanızdaki üstâd idolünü kaldırın, gönlünüzü boş sayfa açın, gerçek sevgiyle ve kuşkusuz kalple bir mürşid bulduğunuzda kalpten kalbe yol oluşur — gerisi kendiliğinden gelir.
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi
İlgili Sözlük Terimleri: Mürşid, Nefs, Sünnet, Muhabbet, Aşk, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı