Âşıklık Define Gibidir
Âşıklık, define gibidir. Âşıklık kadar büyük bir define yoktur. Her neye âşık olursan ol; bunu ayırt etmek bize düşmez. Hz. Pîr Mevlânâ buyurur ki: «Âşıklık, o taraftan da olsa bu taraftan da olsa, deryâdır.» Peygamber efendimiz sallallâhu aleyhi ve sellem de buyurmuştur: «Sevdiğinizi açıkça söyleyin.» Aşk gizli kaldıkça eksiktir; ama âşıklığın definesi, bulan için tasavvur edilmez bir hazînedir.
Define Mecâzı — Gizli Hazîne
Define, toprak altında saklı bir hazînedir. Görünmez; ama gerçektir. Bulunması zordur; ama bulan zengin olur. Âşıklık da böyle bir definedir. Sıradan insânlar göremezler; çünkü mânevî gözleri yoktur. Ama mânevî gözleri olanlar bu defineyi görürler; ve ona ulaşmak için çabalarlar. Ulaştıklarında, ömür boyu yetecek bir mânevî zenginliğe sâhip olurlar.
Hangi Aşk? — Ayırt Etmek Bize Düşmez
«Her neye âşık olursan ol; ayırt etmek bize düşmez.» Bu söz tartışmalı görünebilir. Ama içeriği şudur: Hangi aşkın gerçek, hangi aşkın geçici olduğunu söylemek mü’minin işi değildir. Hangi aşkın hangi sonuca götüreceği Allâh’ın işidir. Mecnûn Leyla’ya âşıktı; sonunda Allâh’a vardı. Bu yüzden bütün aşklar, doğru yönetildiğinde, Allâh’a götürür. Mecâzî aşk hakîkî aşkın köprüsüdür.
Mevlânâ’nın Beyti — Aşk Her Taraftan
Hz. Pîr Mevlânâ buyurmuştur: «Âşıklık, o taraftan da olsa bu taraftan da olsa, deryâdır.» Yâ’nî aşkın yönü ne olursa olsun, derinliği değişmez. Bir kadına aşk da derinleşebilir; bir manzaraya aşk da derinleşebilir; Allâh’a aşk da derinleşebilir. Hepsi bir deryâdır. Asıl olan, deryânın derinliğine girmek. Yön ikincildir; derinlik birincildir.
Sevgini Açıkça Söyle — Peygamber Tavsiyesi
Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem buyurmuştur: «Birinizi sevdiğinde, ona sevdiğini söylesin.» Bu sünnet, sevginin açıklanmasının önemini gösterir. Gizli sevgi eksiktir; çünkü karşılığını alamaz. Söylenen sevgi karşılıklılığa açılır; ve büyür. Aynı şekilde âşıklığını söyleyen, etrâfındaki insânlardan ilham alır; ve aşkı pekişir. Bu yüzden velîler aşklarını şiirlerle, ilâhîlerle, sözlerle açıkça anlatmışlardır.
Âşıklığın Defineyi Açmak — Çaba Gerek
Define toprağın altındadır; kazılarak çıkarılır. Âşıklık definesi de aynı: Çabayla, sebâtla, ibâdetle, zikirle çıkarılır. Kim çabalarsa bulur; çabalamayan bulamaz. «Beni arayan bulur» kuralı burada da çalışır. Allâh muhâfaza eylesin; bizi de âşıklık definesinin peşinden kazıyan ve bulan kullardan eylesin. Bulduğumuzda bunun şükrünü edâ edenlerden eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Aşk, Define, Mevlânâ. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
- Buhari, İman ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
- Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeşlik rivayetleri.
- Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
- İbn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin şerhi.
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.