Âşıklık Gönül İniltisinden Belli Olur

Âşıklığın belirgin alâmetlerinden biri «gönül iniltisi»dir. Gönülden çıkan inilti, sahte değil hakîkîdir; akıldan değil kalpten gelir. Sıradan insân ağzıyla konuşur; âşık ise gönlüyle iniltir. Bu inilti, dışarıya çıkmasa bile, içte vardır; ve âşığın hâlini değiştirir. Allâh aşkına tutulmuş kalp, hep iniltidedir; çünkü O’ndan ayrı olmanın acısını çeker.

Gönül İniltisi Nedir? — Kalbin İçinden Gelen Yakarış

Gönül iniltisi, kalbin içinden gelen yakarıştır. Bu yakarış kelimeye dökülmeyebilir; sessiz olabilir; hattâ kişinin kendisi bile farkında olmayabilir. Ama Allâh duyar. Çünkü Allâh kalplerin sâhibidir; ve kalplerin iniltisini bilir. Hadîste buyurulmuştur: «Allâh kırık kalplerin yanındadır.» Kırık kalp ne demek? İnilten kalp. Aşkın acısıyla kırılmış kalp.

Ney Sembolü — Mevlânâ’nın İniltinin Mecâzı

Mevlânâ Mesnevî’nin başında ney sembolünü kullanır. Ney, kamış kesilip yapılan üflemeli bir çalgıdır; ve ses çıkarırken iniltili bir ses çıkarır. Mevlânâ der: «Dinle bu ney nasıl şikâyet ediyor; ayrılıklardan nasıl bahsediyor.» Ney, aslından — kamışlıktan — koparılmıştır; ve aslına dönmek ister. Sesini bu özlemden alır. İnsân da rûhunu aslından — Allâh’tan — koparılmıştır; ve aslına dönmek ister. Bu özlem, âşığın gönül iniltisidir.

Sahte Âşık — İnlemeyen

Sahte âşıkın alâmeti, inlememesidir. «Ben âşığım» der; ama gönlünde inilti yok. Ağzıyla konuşur; kalbi sessiz. Bu sahtekârlıktır. Gerçek âşığın yüzünden, sözünden, hareketinden inilti görünür. Konuşurken acıyla konuşur; düşünürken acıyla düşünür; ibâdet ederken acıyla ibâdet eder. Bütün hâli iniltidir. Sahte âşık ise yalnızca sözde âşıktır; hâlinde âşık değildir.

İniltinin Sebebi — Ayrılık Acısı

Âşığın iniltisinin asıl sebebi, ayrılık acısıdır. Maşûktan — Allâh’tan — ayrı olmanın acısı. İnsân rûhu aslında Allâh’a yakındır; ama dünyâ ile, beden ile, nefis ile perdelenmiştir. Bu perdeleri kaldırmak için insân bütün ömrünü harcar; ve âşık olan, bu perdeleri kaldırma yolunda ayrılık acısı çeker. Bu acı, gönül iniltisi olarak görünür.

İniltinin İlacı — Vuslat

İniltinin ilacı vuslatır; yâ’nî Allâh’a kavuşmaktır. Ama bu vuslat, dünyâda tam olarak gerçekleşmez. Tam vuslat âhirettedir. Dünyâda âşık, geçici vuslat lezzetleri yaşar — meselâ zikir esnasında, secdede, sohbette. Bu lezzetler iniltiyi geçici olarak dindirir; ama sonra inilti yine başlar. Çünkü tam vuslat mümkün değil. Ölümle birlikte gerçek vuslat başlar. Bu yüzden gerçek âşık ölümü sevinçle bekler. Allâh muhâfaza eylesin; bizi de gönül iniltisi sâhibi âşıklardan eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Aşk, Vuslat, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü