Bizim Yolumuz İbâdet Yolu Değil — Sevgi Yoludur
35 yıldır bu iddiâdayım: «Bizim yolumuz sevgi yoludur.» Hiç ağzımdan duydunuz mu «bu yol ibâdet yoludur» dediğimi? Değil mi? Benim böyle bir iddiâm yok. Bizim yolumuz sevgi yoludur. Ciğerinizi yaka yaka sevin. Bu yol, ibâdetlere lâkâyıd değil; ibâdetler yapılır, hattâ daha çok yapılır. Ama bütün ibâdetlerin temeli ve maksadı sevgidir.
Sevgi Yolu — Tasavvufun Mahiyeti
Tasavvuf bir sevgi yoludur. Çünkü Allâh ile kul arasındaki ilişkinin temeli sevgidir. Hadîs-i kudsîde Allâh buyurmuştur: «Ben gizli bir hazîneydim; bilinmek istedim; bu yüzden insânları ve kâinâtı yarattım.» Bu «bilinmek» aslında «sevilmek»tir. Allâh sevilmek istiyor; ve karşılıkta seven kullarını seviyor. Bu sevgi alış-verişi, tasavvufun özüdür.
İbâdet — Sevginin İfâdesi
İbâdet sevginin ifâdesidir. Sevdiğin için ibâdet edersin; sevmediğin için değil. Bir kimseyi seven, onun sözünü dinler; sevmediği için değil. Allâh’ı seven, namaz kılar; oruç tutar; sadaka verir. Sevmeyen ise zorla ibâdet eder; ve o ibâdetin değeri azdır. Bu sebeple ibâdetin temeli sevgidir; ve sevginin tezâhürü ibâdettir.
Ciğerini Yaka Yaka Sevmek — Aşk Mertebesi
«Ciğerinizi yaka yaka sevin» nedir? Aşk mertebesidir. Aşk, sevginin en yoğun şeklidir; ve kalbi yakar. Allâh’a aşk ile bağlı olan, dünyâdan kendini sıyırır; her şeyi Allâh için yapar; Allâh için yaşar; Allâh için ölmeyi diler. Bu aşk, sıradan ibâdetin çok ötesinde bir hâldir. Mevlânâ, Yûnus Emre, Râbiâ-i Adeviyye — hepsi aşk ehli idiler. Onların yaşamına bakıldığında, ibâdetlerinden çok aşkları göze çarpar.
Râbiâ-i Adeviyye — Saf Aşkın Sembolü
Râbiâ-i Adeviyye hazretleri, saf aşkın sembolüdür. Bir gün eline bir meşale, bir kova su almış. «Ne yapıyorsun?» diye sormuşlar. Cevap: «Meşaleyle Cennet’i yakacağım; suyla Cehennem’i söndüreceğim. Tâ ki insânlar Allâh’a sırf O’nun için ibâdet etsinler; Cennet için değil; Cehennem’den kaçmak için değil.» Bu söz, saf aşkın tarîfidir. Râbiâ Cennet’i istemiyor, Cehennem’den kaçmıyor; sâdece Allâh’ı istiyor.
Dervîşin Vazîfesi — Sevgi Yolunu Yürümek
Dervîşin vazîfesi, sevgi yolunu yürümektir. Bu yol önce Allâh sevgisidir; sonra Resûlullâh sevgisi; sonra Ehl-i Beyt sevgisi; sonra mürşid sevgisi; sonra dervîş kardeş sevgisi; sonra bütün mü’minler sevgisi; sonra bütün insânlık sevgisi; sonra bütün varlık sevgisi. Bu sevgi katlanır; ve katlandıkça dervîş yükselir. Sevgisi en geniş olan, en yüksek dervîştir.
Dergâh — Sevginin Mektebi
Dergâh, sevginin mektebidir. Burada dervîşler sevmeyi öğrenirler. Allâh’ı sevmeyi, mürşidi sevmeyi, kardeşlerini sevmeyi, insânlığı sevmeyi. Bu sevgi okula benzer: Yıllarca devâm eder; ve her yıl yeni bir sevgi katmanı kazanılır. Dergâhtan çıkan dervîş, sevgi dolu bir insân olur; ve etrâfındaki herkese sevgi yayar. Allâh muhâfaza eylesin; bizi sevgi mektebinin talebelerinden eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Aşk, Dervîş, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü