Mecaz Alemi Bir Hayaldir: Mesnevi, Tovbe ve Mursid-i Kamil

Mustafa Ozbag Efendi bu sohbetinde, Musluman dunyanin siyasi aldatmacasini, Islam devleti kavraminin gercekligini, tovbenin sinir tanimazligini, Mesnevi’nin ‘dunya hayal uzerine yurur’ ogretisini ve mursid-i kamil ile murid iliskisinin derinligini ele almaktadir.

Islam Devleti Yanilsamasi

Efendi Hazretleri, Osmanli’nin birakmak zorunda kaldigi butun topraklarda hicbir yerde Islam devleti kurulmadigini acikca ifade eder: Fas, Tunus, Cezayir, Misir, Urdun, Lubnan, Irak, Iran, Suriye, Turkiye, Azerbaycan… Suan dunya uzerinde Islam devleti statusunde hicbir devlet yoktur.

Halklar Musluman olabilir ama yonetimlerin hicbiri Islam degildir. Hatta bazi yerlerde devlet baskanlarinin kendileri bile Islam degildir. Buna ragmen dunya Muslumanlari icinde bir aldatmaca ve kandirmaca surdurulmektedir. Turkiye’deki Muslumanlarin uyanisi ve mucadelesi bu manada diger ulkelerdeki Muslumanlara nefes olmustur — ama bu kolay gelmemistir: karakollar, savcıliklar, mahkemeler, irtica paranoyasi, 28 Subat baskilari…

Kadinin Seyahati: Fıkhi Olcu

Hanefi mezhebine gore bir kadinin yaninda mahremi olmadan 86 kilometreden oteye gitmesi caiz degildir. Ancak Safii, Maliki ve Hanbeli ulemaisi, eger yaninda mumin insanlar var ise ve yol guvenligi soz konusu ise seyahat etmesine musaade etmistir. Efendi Hazretleri, bugunun sartlarinda yol guvenligi ve yaninda mumin insanlar oldukca bu fetvaya uyulabilecegini belirtir.

Tovbe: Umutsizlik Dergahi Degildir

Bir kimse gunah isledi, Allah’a yalvardi, “Ya Rabbi beni affet” dedi. Allah: “Kulum kendisini affedecek olan Rabbini hatirladi — affettim.” Kul yine gunah isledi, yine tovbe etti. Allah yine: “Kulum Rabbini hatirladi — affettim.” Kul ucuncu kez gunah isledi, yine tovbe etti. Allah yine affetti. Bu hadis-i kudsi, tovbenin sinir tanimaz oldugunu gosterir.

Hz. Mevlana’nin dedigi gibi: “Bin kere tovbe sisesini kirsan da yine gel. Bu dergah umutsizlik dergahi degildir.” Bir daha yapsaniz da tovbe edin — Allah’in rahmeti kulun gunahinin daima otesindedir.

Dunya Hayal Uzerine Yurur: Mesnevi’nin Sirrı

Mesnevi’nin yetmisinci beytinde Hz. Mevlana “Hatiritaki hayal de yoka bedel. Sen dunyayi bir hayalle yurup gider mi gor” buyurur. Efendi Hazretleri bu beyti kozmolojik bir derinlikte acar: Hz. Mevlana mecaz alemini komple hayal olarak gormustur.

Ayni yuzyillarda yasayan Ibn Arabi de bu alemi — mecaz alemini — hayal olarak gormestur. Efendi Hazretleri, ileride insanoglu bu gorunen alemin gercekten hayalden ibaret oldugunu bulacak der. Dunyadakilerin barislari da hayale dayalı, savaslari da, ovunmeleri de, yerinmeleri de. Butun fizikcilar, astrofizikcilar bu soz uzerinde durmalıdır.

Dua Etmenin Adabi

Duanin adabi: guzel abdest almak, kibleye donmek, namazdan sonra etmek, cuma saatinde etmek, pazartesi-persembe orucu tutup etmek, farz namazlardan once veya sonra etmek, tevazu icinde olmak. Ama Efendi Hazretleri vurgular: “Dostlar dua edin de varsın adabiniz biraz eksik olsun.” Asil olan dua etmektir — dua, Allah’in varligini ve vericiligini kabul etmektir.

Muminlerin birbirinden dua istemesi mustehavdir. Hz. Peygamber “Birbirinize guhansiz agizlarla dua edin” buyurmustur. “Ya Resulallah, gunahsiz agiz var mi?” denildiginde, “Birbirinize yaptiginiz dualar gunahsiz agizlarla yapilmis dualardır” buyurmustur.

Mursid-i Kamil ve Murid Iliskisi

Sohbetin son bolumunde Efendi Hazretleri, mursid-i kamilin murid icin ne oldugunu anlatir: Mursid, muridinin safa sebebi, hidayet sebebi, cennet sebebi, muslar sebebidir. Bunu ancak yasayan bilir — ustadi olan bilir, olmayan icin bu sozler sivri sinek sazidir.

“Bir mursidi olmayanin mursidi seytandir” hadis-i serifi, daha once bir mursida baglanan icin gecerlidir. Efendi Hazretleri, ustadinin vefatindan sonra intisap konusunda sunlari aktarir: “Herkes istihare yapsin. Istiharesinde kimi gorurse ona gidip intisap etsin.” Bu, tasavvuf yolunda rehbersiz kalmamanin onemidir.

Kaynakca

Ayet-i Kerimeler

• Nisa Suresi 110 — “Kim bir kotuluk yapar yahut kendine zulmeder de sonra Allah’tan bagislanma dilerse, Allah’i cok bagislayici ve merhametli bulur.”
• Zumer Suresi 53 — “De ki: Ey kendi nefisleri aleyhine asiri giden kullarim! Allah’in rahmetinden umit kesmeyin.”
• Ahzab Suresi 21 — “Andolsun ki Resulullah’ta sizin icin guzel bir ornek vardir.”

Hadis-i Serifler

• “Kulum gunah isledi ve ‘Ya Rabbi beni affet’ dedi. Ben de onu affettim…” (Buhari, Tevhid, 35; Muslim, Tevbe, 29 — Hadis-i Kudsi)
• “Birbirinize gunahsiz agizlarla dua edin.” (Ebu Davud, Vitr, 29; Ibn Mace, Menasik, 5)
• “Bir mursidi olmayanin mursidi seytandir.” (Bayezid-i Bistami’ye atfedilen meshur soz)

Tasavvufi Kaynaklar

• Mevlana Celaleddin-i Rumi — Mesnevi-i Serif, 70. beyit (Dunya hayal uzerine yurur)
• Muhyiddin Ibn Arabi — Fususal-Hikem (Mecaz aleminin hayal oldugu, hayal mertebesi)
• Mevlana Celaleddin-i Rumi — “Bin kere tovbe sisesini kirsan da yine gel” (Mesneviden)
• Abdulkadir Geylani — Futuhul-Gayb (Mursid-murid iliskisi ve intisap)

Fıkhi Kaynaklar

• Imam-i Azam Ebu Hanife — Kadinin mahremsiz seyahati (86 km siniri), el-Mebsut referansi
• Imam Safii — el-Umm (Kadinin guvenli ortamda seyahati)
• Ibn Kudame — el-Mugni (Hanbeli gorusu: mumin toplulukla seyahat)

Sohbetin Ozu

Dunya uzerinde Islam devleti yoktur — halklar Musluman olabilir ama yonetimler degildir. Osmanlı’nin birakilmak zorunda kalindigi her yerde bu boyle olmustur. Tovbe kapisi daima aciktir; bin kere tovbe sisesini kirsan da yine gel — umutsizlige yer yoktur. Hz. Mevlana ve Ibn Arabi mecaz alemini hayal olarak gormus, dunyanin hayal uzerine yurdugunu soylemistir — ilerde insanoglu bunu kesfedecektir. Mursid-i kamil, muridin safa, hidayet ve cennet sebebidir; bu hakikati ancak yasayan bilir. Ustadi olmayanin ustadi seytandir — rehbersiz yolculuk tehlikelidir.

Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi için tıklayınız.

İlgili Sözlük Terimleri: Tevhîd, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı