Kalbin: Kalbi Zikir Halinde Tutmanın Zorluğu
Kalbi zikir halinde tutmaya çalışırken, hiç anlamadan bir anda zikir kayıveriyor. Gün içerisinde binlerce olayla karşılaşıyoruz: iş, alışveriş, insanlar, fikirler… Bu sapma nasıl engellenebilir?
Zikre oturduğunda, namaz kılarken, Kuran-ı Kerim okurken veya salatü selam getirirken kalp sapar. Bir anda o kimsenin kalbine, aklına başka şeyler gelir. Bu başka şeylerin gelmesi sufi için bir taraftan zahmet, bir taraftan gaflettir. Ama aynı zamanda bir mücadele kapısıdır ve her mücadele kapısı sufi için bir eğitimdir.
Her sapışta o kimse tekrar kendini toplayıp yeniden zikreder. Bu, o kimseyi mücadeleci bir kimliğe koyar. O kimse kendisini eğitmeye, dikkatini bir odak üzerinde toplamaya çalışır. Kendisini başka şeylerden çekip bir noktaya götürmesi manevi bir hicrettir. Her mücadele rahmet, bereket ve kurtuluştur.
Bu kimse Allah’ı zikrettiği için şeytan ve nefis onunla uğraşıyor. Her zikrullah anında onu mücadele edecek bir şeytan vardır. Bu hal, onun zikrini ve mücadelesini daha kıymetli hale getirir. Elinizi kolunuzu salladığınız bir kaleyi fethetmenin kıymeti olmaz. Ama İstanbul gibi bir kaleyi fethetmek önemlidir.
İstanbul Metaforu: Kalbin Fethi
‘Ne güzel komutandır o, Konstantiniyye’yi fetheden komutan. Ne güzel askerdir o asker.’ Bu hadis-i şerifin manevi boyutunu düşünün. Bir İstanbul var, bütün padişahların, sultanların gözü orada. Hazreti Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretlerinin dahi gözü orada.
Siz bu İstanbul’u zahiri bir mekan olarak görürseniz, orayı fetheden komutan zahiri manada Fatih Sultan Mehmed’dir. Ama herkesin gönlünde bir İstanbul var. İstanbul mu kıymetlidir, senin kalbin mi kıymetlidir? O zaman o kalbi fetheden komutan ne büyük komutandır.
Konstantiniyye’de ne vardı? Her türlü fitne, her türlü eksiklik, yalan dolan vardı. Küfrün payitahtıydı, nefsaniyetin, şeytaniyetin, deccaliyetin payitahtıydı. Senin vücut aleminde, senin mana aleminde senin İstanbul’un neresi? Kalp. O zaman kalbini fethedecek olan komutan sen olacaksın.
Yedi Tepe: Kalbin Fetih Planı
Her sabah ordularını düzenleyeceksin. Sabah namazından önce kalkıp askerlerini uyandırıp meydana salacaksın. Sabah namazından sonra askerlerine rızkını verip, kuvvetlendirip, ‘Allah Allah’ nidalarıyla kaleye doğru yürüyeceksin. Bu mücadele her gün yapılacak.
Namazın komutanı, abdestin komutanı, orucun komutanı, dilin komutanı, gözün komutanı, kulağın komutanı, elin komutanı, ayağın komutanı… Hepsini sabahleyin donatacaksın, eksiklerini tamamlayacaksın. Göz komutanı bozulmuş, harama bakmış -akşam terbiyesini vereceksin, göz yaşı dökeceksin. Dil komutanı bozulmuş, laf söylemiş -yarın gereksiz konuşmak yasak, susacaksın.
İstanbul yedi tepedir. Kalbin içerisinde de yedi tepe vardır. Birinci tepeyi fethedince oradaki hakimiyetini tam kuracaksın, arkadan vurmalarına fırsat vermeyeceksin. Sonra ikinci tepeye, üçüncü tepeye… Her birinin hakimiyetini kurarak yedinci tepeye ulaşacaksın. Yedinci tepe sultanın tepesidir.
Padişah oraya gelince şehrin bütün tepelerinde asayiş ve kemal yerinde olacak. Caddeler düzgün, temiz. Evlerde mutlu insanlar. Hiç kimsenin şikayetli olmadığı, eksiğin noksanın bulunmadığı bir ahali. O şehre Sultanlar Sultanı gelecek. Şehrin her şeyini O’nun teşrifi için hazır edeceksin.
Kaynakça ve Referanslar
Hadis-i Şerif Kaynakları
- Konstantiniyye’yi fetheden komutan ne güzel komutandır hadisi: Ahmed b. Hanbel, Müsned, IV/335; Hâkim, Müstedrek, IV/422
- Kalp sağlamsa vücut sağlamdır hadisi: Buhârî, Îmân, 39; Müslim, Müsâkât, 1599
- Cihad-ı ekber (nefisle mücadele): Beyhakî, ez-Zühdü’l-Kebîr, 373
- Zikrullahın fazileti: Buhârî, Deavât, 6407; Müslim, Zikir, 2675
Tasavvuf Kaynakları
- Kalbin yedi mertebesi ve nefis mertebeleri: Necmeddîn-i Kübrâ, Fevâihu’l-Cemâl; Semerkandî, Letâifü’l-İşârât
- Kalbin fethi ve zikir mücadelesi: Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn, III (Kitâbu Riyâzeti’n-Nefs)
- Kuşeyrî, er-Risâle — Zikir, murakabe ve kalp ahvali bahisleri
- Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Mesnevî-i Şerîf — Nefisle savaş ve kalbin fethi temsilleri
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi
İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Nefs, Kalb, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı