Sadık: Tarikat Sisteminde Manevi Makamlar ve Rüyalar

Tarikat sisteminde zakir, nakib, halife gibi makamlar vardır. Tasavvufta da bunların hepsi mevcuttur, ancak hepsi manevidir. Zahiren verilen ve söylenenlerin fazla bir hükmü yoktur. İnsanlar rüyalarında gördüklerini ciddiye almalıdırlar; çünkü rüyalar önemlidir.

Ayet-i kerimede ‘Veliler için dünyada da ahirette de müjdeler vardır’ buyurulmuştur. Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem Efendimiz’e dünyadaki müjdenin ne olduğu sorulduğunda, ‘Hem o velinin kendisinin gördüğü salih rüyalar, hem de başkalarının onlar hakkında gördüğü rüyalar dünyadaki müjdedir’ buyurmuştur. Nübüvvet kapısı kapanmıştır ama nübüşarat kapısı kapanmamıştır; o kapı ümmetin göreceği salih rüyalardır.

Hiçlik Makamı

En güzel makam hiçlik makamıdır. Bir insanın kendini makamsızlık noktasında tutmasıdır. Bir makamınız olduğu anda, kendinizi bir makamda gördüğünüz anda, bilin ki nefsiniz sizi yürütmüştür, şeytan sizi aldatmıştır. Yolumuz hiçlik yoludur, makamsızlık yoludur. Burada hiç kimsenin birbirine üstünlüğü ve alçaklığı yoktur; ancak işlerin yönetilmesi ve idare edilmesi için bazı kardeşlere görevler verilmiştir. Önemli olan maneviyattır.

Sohbet ve Cemaat Adabı

Bir kimse herhangi bir topluluğa giderse; usulünce oturur, köşeye çekilir. Sohbet varsa sohbeti dinler, soru sorulacak vakit geldiğinde sorusunu sorar, zikrullah varsa zikrullahını yapar, sonra kalkar gider. Kendiliğinden öne geçip sohbet etmek istemek, bir şey anlatmak istemek — bunların hepsi nefistir.

Hadis-i şerifte buyurulmuştur: ‘İstenmediğiniz yerde imamlık yapmayın.’ Kendiliğinden insanlara bir şey anlatmaya kalkan, bir şey okuyan kimse nefsine uymuştur. Hele tasavvuf adabında böyle bir hak hiç yoktur. Bir şey anlatacak, öğretecek olan kimse kendisi toplasın, kendisi gayret etsin, orada okusun.

Affetme ve Görevden Alma Meselesi

Hazreti Peygamber Efendimiz, amcası Hazreti Hamza’yı katleden Vahşi’yi affetmiştir. O, alemlere rahmet olarak gönderilmiş rahmet peygamberidir. Eğer siz Peygamber Efendimiz’in hidayetiyle hidayetlendiyseniz, ‘asla affetmiyorum’ dediğiniz hiç kimse olmamalıdır. Affetmeyeceğiniz süreçte kimse olmamalıdır.

Ancak affetmekle görevden almak farklı şeylerdir. Resulullah, Vahşi’yi affetti ama ‘Sen biraz uzak dur, cemaatin arkasında dur’ buyurdu. Bir derviş hata yapar, kusur işlerse, üstad onu geriye atabilir. Bu affetmemek değildir; bu işin kuralıdır, erkanıdır. Bazı insanların bazı şeyleri yapmaya hakkı yoktur; yaptıysa bir daha geri dönmeye de hakkı yoktur. Cihada gitmeyen sahabelerle Allah, ayet ininceye kadar konuşma yasağı koymuştur; bu da sistemin korunması içindir.

Zekat Meseleleri: Arsa ve Bal

Arsa eğer alınıp satılan bir gayrimenkul ise ve nisab miktarına ulaşıyorsa zekata girer. Ancak ev yapmak veya yatırım için alınıp satılmayan arsa zekata girmez. Balın zekatı ise onda birdir; bal üretimi yapılıp satılıyorsa ve nisab miktarını geçiyorsa zekat verilir.

Anne-Baba Hakkı ve İlişkiler

Anne-baba hakkı hiçbir noktada vazgeçilecek bir şey değildir. Ne kadar haklı olursanız olun, annenizin babanızın yanında en haklı olduğunuz noktada haksız olmaya başlarsınız. Annelerinizi babalarınızı üzmeyin, onlarla aranızı bozmayın. Gidin gönlünü alın; beddua etseler bile, soğuk davransalar bile onlarla problemi çözmeye çalışın.

Ayet-i kerimede buyurulmuştur: ‘Onlara üf bile demeyin.’ Annelerinizin babalarınızın duasını alın; annenizin babanızın duası, Peygamber Efendimiz’in ümmetine duası gibidir.

Zikrullah: En Büyük İbadet

Münafikun Suresi 9. ayette Cenab-ı Hak buyurmuştur: ‘Ey iman edenler! Mallarınız ve çocuklarınız sizi Allah’ın zikriden alıkoymasın. Kim bunu yaparsa, işte onlar aşırı ziyana uğrayanlardır.’ Ne kadar zengin olursanız olun, çoluğunuz çocuğunuz ne kadar kalabalık olursa olsun, sizi Allah’ı zikretmekten geri bırakmamalıdır.

Ankebut Suresi’nde ‘Allah’ı zikretmek en büyük iştir’ buyurulmuştur. Cennet mekan Hacı Müstaheddin Hazretleri buyurmuştur: ‘Rabbim zikrullahta, özellikle toplu zikirde öyle bir mükafat veriyor ki, hiçbir yerde o mükafatı vermez.’ Cemaatle yapılan zikrullahın önüne kendi başına yapılan ders asla geçmez; cemaat olan zikrullah kat kat üstündür.

Sadık Kullarla Beraber Olmak ve Mürşid-i Kamil

Tevbe Suresi 119. ayette Cenab-ı Hak buyurmuştur: ‘Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve sadık kullarla beraber olun.’ Bu sadık kulları nasıl tanıyacağız? Onlar asla yalan söylemezler, yemin etmezler, cemaatleri açıktır, gelene gelir. Onların huzurunda otururken dünya sevgisi kalpten çıkar, hiç kalkmak istemezsiniz.

Mürşid-i kamile ihtiyaç vardır. Nefis insana bahane getirirse, gelip üstadına danışacak; üstad ona bir esma tarif eder veya bir yol gösterir. Tek kanatla kuş uçmaz; çift kanatla uçar. Şeriat bir kanat, tarikat bir kanat — ikisini birden tutmak lazımdır. Tarikat Allah’a ve Habibine kavuşan yoldur.

Şeriat ve Tarikat Yolunda Sebat

Şeriat Allah’ın emri ve nehyidir: yap dediklerini yapmak, yapma dediklerini yapmamak. Yalan söylemeyin, yemin etmeyin, haram yemeyin, zina etmeyin, faiz yemeyin. Beş vakit namazı dosdoğru kılın, zekatınızı verin, hacca gidin, oruç tutun.

Tuttuğunuz tarikat dalını sımsıkı tutun. Gavaklanın dallarını kesmeye adamlar çıkar; o dal biraz sallanır ama yapışan düşmez. Aynen öyle, şeriat ve tarikata sımsıkı yapışmak lazımdır. Damdan düşen insanın parçası vurulur ama tarikattan düşen insanın parçası vurulmaz — bunun telafisi çok zordur. Allah cümlemize son nefese kadar bu yolda yürümeyi nasip eylesin.

Kaynakça

• Kur’an: Yunus Suresi, 10/62-64 — ‘Haberiniz olsun ki, Allah’ın velileri için korku yoktur; onlar üzülmezler de. Onlar için dünyada da ahirette de müjde vardır.’
• Hadis: ‘Nübüvvetten geriye sadece mübeşşirat kalmıştır: Salih rüyalar.’ (Buhari, Tabir, No: 6990; Müslim, Salat, No: 479)
• Hadis-i Kutsi: ‘Allah bir kulu sevdiğinde Cebrail’e emreder: Ben filancayı sevdim, sen de sev.’ (Buhari, Edeb, No: 6040; Müslim, Birr, No: 2637)
• Kur’an: Münafikun Suresi, 63/9 — ‘Ey iman edenler! Mallarınız ve çocuklarınız sizi Allah’ın zikriden alıkoymasın.’
• Kur’an: Tevbe Suresi, 9/119 — ‘Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve sadıklarla beraber olun.’
• Kur’an: Ankebut Suresi, 29/45 — ‘Allah’ı zikretmek elbette en büyük iştir.’
• Kur’an: Enbiya Suresi, 21/107 — ‘Biz seni ancak alemlere rahmet olarak gönderdik.’
• Kur’an: İsra Suresi, 17/23 — ‘Onlara üf bile demeyin ve onları azarlamayın.’
• Hadis: ‘İstenmediğiniz yerde imamlık yapmayın.’ (İbn-i Mace, İkamet, No: 980; Ebu Davud, Salat, No: 580)
• Hadis: Resulullah’ın Vahşi’yi affetmesi ve ‘Yüzünü bana gösterme’ buyurması (Buhari, Megazi, No: 4072; İbn-i Hişam, es-Sire, III/287)
• Hadis: Cihaddan kaçan üç sahabeye 50 gün konuşma yasağı konulması — Ka’b b. Malik kıssası (Buhari, Megazi, No: 4418; Müslim, Tevbe, No: 2769)
• Kur’an: Ra’d Suresi, 13/28 — ‘Haberiniz olsun ki, kalpler ancak Allah’ın zikriyle mutmain olur.’
• İmam Serahsi, el-Mebsut — Arsa ve bal zekatının hükümleri, nisab miktarları ve ticaret malı zekatı

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Mürşid, Zikir, Dervîş, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı