Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette vahyin yolunda olduğu müddetçe yasa hazırlamanın dînen bir sakıncası olmadığını tafsîl eder. İnsânların faydasına olan ve zararına olmayan bir yasa hazırlamak, vahyin yolunu terk etmediği müddetçe dînen herhangi bir sakınca taşımaz. Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem «Kim güzel bir çığır açarsa, onun ecri ve kendisinden sonra o çığırda yürüyenlerin ecri ona verilir» (Sahîhi Müslim, İlim 1017) buyurmuştur. Bu hadîsi şerîf insânlığa faydalı uygulamalar ortaya koymanın dînen teşvik edildiğini açıkça göstermektedir. İslâm târih boyunca toplumların yasa çıkarma hakkını kabûl etmiştir. İslâm'ın meseleye bakışında asıl ölçüt, çıkarılan yasaların vahye uygun olup olmadığıdır. Eğer bir yasa vahye uygunsa, insânın ve varlığın fıtratına muvâfıksa, dîn bunda bir sakınca görmemiş, aksine bunu desteklemiştir.
Vahyin Yolunda Yasa Hazırlamanın Meşrûiyeti
Mustafa Özbağ Efendi sohbete temel hakîkati ortaya koyarak başlar: insânların faydasına olan ve zararına olmayan bir yasa hazırlamak, vahyin yolunu terk etmediği müddetçe dînen herhangi bir sakınca taşımaz. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Allâh size kolaylık diler, zorluk dilemez» (Bakara 2/185) buyurmuştur. İslâm zorluğu kaldırmak ve insânlığa fayda getirmek için gönderilmiştir. Vahyin sınırları içinde kalmak şartıyla insânlığa fayda sağlayan her uygulama dînin teşvîki kapsamına girer.
Hz. Peygamber'in Hadîsi Şerîfi
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir hadîsi şerîfi tafsîl eder: Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem buyurmuştur: «Kim güzel bir çığır açarsa, onun ecri ve kendisinden sonra o çığırda yürüyenlerin ecri ona verilir» (Sahîhi Müslim, İlim 1017). Bu hadîsi şerîf insânlığa faydalı uygulamalar ortaya koymanın dînen teşvik edildiğini açıkça göstermektedir. İslâm yenilenmeye, ictihâda, ve faydalı düzenlemelere kapalı bir dîn değildir; bilakis vahyin sınırları içinde insânlığın hayrına olan her gayreti destekler.
İslâm Târihinde Yasa Çıkarma
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir târihî hakîkati tafsîl eder: İslâm târih boyunca toplumların yasa çıkarma hakkını kabûl etmiştir. Bu kabûl İmâm Gazzâlî öncesinde de sonrasında da geçerliliğini korumuştur. Hz. Ömer radıyallâhu anh'ın divân teşkîlâtı, Emevî ve Abbâsî dönemlerinde gelişen kanûnnâmeler, Osmanlı'da tedvîn edilen örfî hukûk tatbîkâtları — bütün bunlar İslâm'ın yasa çıkarmaya açık bir medeniyet olduğunun şâhididir. Şartı vardır: bütün bu yasalar vahyin sınırları içinde kalmalıdır.
Vahye Uygunluk Ölçütü
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir kâideyi tafsîl eder: İslâm'ın meseleye bakışında asıl ölçüt, çıkarılan yasaların vahye uygun olup olmadığıdır. Eğer bir yasa vahye uygunsa, insânın ve varlığın fıtratına muvâfıksa, dîn bunda bir sakınca görmemiş, aksine bunu desteklemiştir. Vahyi delerek, ve vahyin açık nasslarına aykırı düşerek hazırlanan yasalar ise dîn nazarında bâtıldır. Bu üslûp İslâm'ın yasa hukûkunda vahyi merkeze alan bir medeniyet olduğunu ortaya koyar.
Mü'mîn ve Yasa Düzeni
Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda mü'mînin görevini tafsîl eder: mü'mîn yaşadığı toplumda vahye uygun yasaların hâkim olmasını ister, ve bunun için gayret eder. Vahye aykırı yasalara ise sabreder, ve vahyin yolunu terk etmez. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesi de mü'mîni vahye uygun yaşamaya, vahyin sınırlarını gözetmeye, ve toplumda hayrı yaymaya yöneltir; ve bu vasıflar onun manevî terakkîsinin temel cüzlerini teşkîl eder. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «İyilik ve takvâda yardımlaşın, kötülük ve düşmanlıkta yardımlaşmayın» (Mâide 5/2) buyurmuştur.
- Kur'ânı Kerîm: Bakara 2/185; Mâide 5/2; Nahl 16/90; Şûrâ 42/13.
- Sahîhi Buhârî, Kitâbü'l-İlim.
- Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-İlim 1017, Kim güzel bir çığır açarsa hadîsi.
- Süneni Ebû Dâvûd.
- Süneni Tirmizî.
- Süneni Nesâî.
- Süneni İbn Mâce.
- İmâm Mâlik, Muvatta.
- İmâm Ahmed, Müsned.
- İmâm Gazzâlî, el-Mustasfâ, ictihâd ve maslahat bahsi.
- İmâm Şâtıbî, el-Muvâfakât.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, İ'lâmü'l-Muvakkıîn.
- İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
- İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
- İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
- İmâm Sühreverdî, Avârifü'l-Ma'ârif.
- Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Vahiy Sohbetleri.
Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet vahyin yolunda yasa hazırlamanın meşrûiyetini, Hz. Peygamber'in «Kim güzel bir çığır açarsa» hadîsini, İslâm târihinde yasa çıkarma geleneğini, vahye uygunluk ölçütünü, ve mü'mîn ile yasa düzeni münâsebetini tafsîl etmektedir.
Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Vahiy Sohbetleri