Mustafa Özbağ Efendi bu çok kısa sohbette vahy ve ilhâm farkını tafsîl eder. Cenâbı Hak insânlara vahyeder; peygamberlere vahy indirir, insânlara ise ilhâm eder. Çünki aslında o da bir vahydir. Ama Ehli Sünnet ulemâsı bu meselenin daha iyi anlaşılması, ve yanlış anlaşılmalara meydân vermemesi için insânlara olan vahyi «ilhâm» olarak adlandırmıştır. Aynı şekilde Cenâbı Hak âlemde her şeye vahyeder. Peygamberlere olan vahy Cebrâîl vâsıtasıyla olan bir vahydir; o özel bir vahydir. Velîlere ve sâlih kullara olan ise ilhâmdır.
Vahy ve İlhâm: Tek Hakîkatin İki Sûreti
Mustafa Özbağ Efendi sohbete temel hakîkati ortaya koyarak başlar: Cenâbı Hak insânlara vahyeder; peygamberlere vahy indirir, insânlara ise ilhâm eder. Çünki aslında o da bir vahydir. Bu hâl Cenâbı Hakk'ın kullarıyla manevî iletişiminin sınırsızlığını ortaya koyar. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Mûsâ'nın annesine vahyettik» (Kasas 28/7) buyurmuştur. Hz. Mûsâ'nın annesi peygamber değildir; lâkin Cenâbı Hakk'ın ona olan bildirimi vahy diye adlandırılmıştır. Bu âyet Cenâbı Hakk'ın peygamberler dışındaki kullarına da vahy yoluyla manevî iletişim kurduğunu kat'î olarak ortaya koyar.
Ehli Sünnet'in Tasnîfi: Vahy ve İlhâm
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir akâidî kâideyi tafsîl eder: Ehli Sünnet ulemâsı bu meselenin daha iyi anlaşılması ve yanlış anlaşılmalara meydân vermemesi için insânlara olan vahyi «ilhâm» olarak adlandırmıştır. Bu tasnîf peygamberlere olan vahyin husûsî mâhiyetini, ve velîlere olan ilhâmın peygamberî vahy ile karıştırılmamasını sağlamak içindir. İmâm Nesefî hazretleri vahyi iki kısma ayırmıştır: özel anlamda vahy peygamberlere mahsûstur; genel anlamda vahy ise evliyâya ve âlimlere mahsûstur — ve buna ilhâm denir.
Peygamberlere Vahy: Cebrâîl Vâsıtasıyla
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir farkı tafsîl eder: peygamberlere olan vahy Cebrâîl vâsıtasıyla olan bir vahydir; o özel bir vahydir. Cebrâîl aleyhisselâm vahy meleğidir; ve Cenâbı Hakk'ın peygamberlerine kitâb ve hükümler getirmekle vazîfelidir. Bu vahy nev'i kıyâmete kadar Hz. Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem ile son bulmuştur; çünki O hâtemü'lenbiyâdır. O'ndan sonra Cebrâîl vâsıtasıyla peygamberî vahy gelmeyecektir.
Velîlere İlhâm: Peygamberlikle Karıştırılmaz
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir tasavvufî hakîkati tafsîl eder: velîlere ve sâlih kullara olan ise ilhâmdır. Bu ilhâm Cenâbı Hakk'ın velî kullarına olan manevî iletişimidir; lâkin peygamberî vahy ile aynı mâhiyette değildir. Velîye gelen ilhâm onu peygamber yapmaz; o velîyâdandır, ve velîliği ile yetinir. İmâm Mâturîdî hazretleri Te'vîlâtü'l-Kur'ân'da bu farkı tafsîlen îzâh etmiş, ve Hz. Mûsâ'nın annesine olan vahyin peygamberî değil ilhâmî olduğunu beyân etmiştir. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesi de mü'mîni Cenâbı Hakk'ın ilhâmına açık olmaya, ve velîlerin ilhâmını peygamberî vahy ile karıştırmamaya yöneltir; ve bu vasıflar onun manevî terakkîsinin temel cüzlerini teşkîl eder.
- Kur'ânı Kerîm: Kasas 28/7; Şûrâ 42/51; Âli İmrân 3/42-45; Mâide 5/111.
- Sahîhi Buhârî, Kitâbü Bed'i'l-Vahy.
- Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-Îmân.
- Süneni Ebû Dâvûd.
- Süneni Tirmizî.
- Süneni Nesâî.
- Süneni İbn Mâce.
- İmâm Mâlik, Muvatta.
- İmâm Ahmed, Müsned.
- İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, ilhâm bahsi.
- İmâm Sühreverdî, Avârifü'l-Ma'ârif.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn.
- İmâm Mâturîdî, Te'vîlâtü'l-Kur'ân.
- İmâm Nesefî, Akâidü'n-Nesefî, vahy ve ilhâm bahsi.
- İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
- İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
- İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
- İbnü'l-Arabî, Fütûhâtı Mekkiyye.
- Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Vahiy Sohbetleri.
Sohbetin Tasnîfi: Bu çok kısa sohbet vahy ve ilhâmın tek hakîkatin iki sûreti oluşunu, Ehli Sünnet'in tasnîfini, peygamberlere vahyin Cebrâîl vâsıtasıyla olduğunu, ve velîlere ilhâmın peygamberlikle karıştırılmamasını tafsîl etmektedir.
Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Vahiy Sohbetleri