Nefis Yedi Başlı Ejderha Gibidir — Tasavvufî Bir İmge

Nefis yedi başlı bir ejderha gibidir. Bu, sûfîlerin nefsi anlatmak için kullandıkları güçlü bir imgedir. Yedi başı vardır; her başı bir kötü huya tekâbül eder: Kibir, hased, hırs, şehvet, öfke, ucub, riyâ. Mü’min bu yedi başın hepsiyle savaşmak zorundadır. Bir başı kestiğinde, başkası çıkar. Bu uzun bir mücâdeledir; yıllar süren bir savaş. Ama nefsin tamamı yenildiğinde, mü’min kâmil insan olur.

Yedi Başlı Ejderha — Sembol Olarak

Yedi başlı ejderha sembolü çok eski. Mitolojide birçok kahraman yedi başlı canavarlarla savaşır. Sûfîler bu sembolü nefsi anlatmak için kullanmıştır. Nefsin yedi mertebesi de bu sembolik resme uyar. Her başın ayrı bir karakteri vardır; ayrı bir tehlikesi vardır. Hepsiyle teker teker baş etmek lâzımdır.

Yedi Baş — Yedi Kötü Huy

Sûfîlerin tâbîriyle yedi kötü huy: 1) Kibir (büyüklenme). 2) Hased (kıskançlık). 3) Hırs (aşırı istek). 4) Şehvet (cinsî tutku). 5) Öfke (gazap). 6) Ucub (kendini beğenme). 7) Riyâ (gösteriş). Bu yedisi nefsin ana hastalıklarıdır. Mü’min hepsiyle savaşmalı; ve nefsi disipline etmelidir. Bu, tasavvufun ana mücâdele alanıdır.

Bir Baş Kesince Başkası Çıkar — Sürekli Mücâdele

Bir baş kesince başkası çıkar. Mü’min kibri yenmek için yıllar uğraşır; sonunda yener. Ama tam o anda hased çıkar; ya da ucub çıkar. Çünkü bir hastalığı yenmek, diğerlerine yer açar. «Ben kibri yendim» düşüncesi kendisi bir ucub’dur. Bu yüzden mücâdele süreklidir. Mü’min bir hastalığı yendi diye rahatlamamalı; başka hastalıklar gelir.

Kibir — En Tehlikeli Baş

Kibir, nefsin en tehlikeli başlarındandır. Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem «Hardal tanesi kadar kibri olan cennete giremez» buyurmuştur. İblîs kibri yüzünden mel’ûn oldu. Mü’min kibre asla yer vermemelidir. Tevâzu — kibrin antidotudur. Sürekli «ben hiçbir şeyim, Allâh herşey» düşüncesi mü’mini kibirden korur.

Riyâ — Gizli Şirk

Riyâ — gösteriş için ibâdet — gizli şirktir. Hz. Peygamber «Sizin için en çok korktuğum şey küçük şirkdir, yâ’nî riyâdır» buyurmuştur. Riyâ namazı, orucu, sadakası — hepsini boşa çıkarır. Çünkü ibâdet Allâh için yapılmamış; insanlar görsün diye yapılmıştır. Mü’min ibâdetini gizlice yapmaya çalışmalı; gösterişten kaçınmalıdır.

Mücâhede — Kılıç Olarak

Mücâhede, mü’minin ejderhaya karşı kılıcıdır. Bu kılıç günlük olarak kullanılır. Sabah erken kalkma kararı — nefse karşı bir kılıç darbesi. Az yeme kararı — bir başka darbe. Susup gıybet etmeme kararı — bir başka darbe. Bu darbeler birikince, başlar teker teker düşer. Ama vazgeçmemek gerek; vazgeçen kişiyi ejderha yutar.

Mürşid — Stratejiyi Bilen

Mürşid, ejderhayla savaş stratejisini bilen rehberdir. Mürîde hangi başla önce savaşacağını söyler; hangi yöntemleri kullanacağını öğretir. Tek başına savaşan mürîd ejderhanın bir şaşırtma hareketiyle yenilebilir. Mürşid rehberliğinde savaşan mürîd ise sistemli ilerler; ve teker teker başları keser. Bu yüzden mürşid bulmak hayatî önemdedir.

Niyâz — Ejderhayla Savaşmak İçin

Niyâz: «Yâ Rab, nefsimin yedi başlı ejderha olduğunu bilmemi nasîb et. Mücâhede kılıcıyla bu başları teker teker kesmemi sağla. Mürşid rehberliğinde stratejik savaşmamı nasîb et. Kibirden, hasedten, hırsdan, şehvetten, öfkeden, ucubdan, riyâdan beni koru. Beni nefsini disipline eden bir kul eyle.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi nefsin yedi başlı ejderhasını yenenlerden eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Nefs, Mücâhede, Kibir. → Tasavvuf Sözlüğü