Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette Allâh’ın hicâplı, perdenin arkasından vahyetmesini Hz. Mûsâ aleyhisselâmın Tûri Sînâ’daki tecellîsi misâliyle tafsîl eder. İkinci vahy şekli bir perdenin arkasından vahy alınmasıdır. Bunun delili Hz. Mûsâ aleyhisselâmın Tûri Sînâ’da Cenâbı Hakk’ın vahyine mazhâr olmasıdır. Kasas Sûresi 29-31. âyetlerinde Cenâbı Hak buyurur: «Mûsâ ailesiyle Mısır’a giderken Tûr tarafında bir ateş gördü; ailesine ‘ben bir ateş gördüm, belki size ondan bir haber getiririm’ dedi. Mûsâ ateşin yanına gelince mukaddes yerdeki vâdînin sağ tarafındaki ağaçtan şöyle nidâ edildi: ‘Ey Mûsâ! Ben âlemlerin Rabbi olan Allâh’ım’.» Burada Cebrâîlsiz, rüyâsız, direkt hitâb vardır; ve bir perde — ağaç — vardır. Hz. Pîrin «hicâb ve hicâbsız» dediği işte budur: hicâb perdedir.
İkinci Vahy: Perdenin Arkasından
Mustafa Özbağ Efendi sohbete temel mes’eleyi ortaya koyarak başlar: bizim ikinci vahyimiz neydi? Bir sütrenin, bir perdenin arkasından vahy alınması. Bunun ölçüsüdelîli ne? Mûsâ aleyhisselâmın Tûri Sînâ’da Cenâbı Hakk’ın vahyine mazhâr olması. Bu hâl Şûrâ Sûresi 51. âyetinde belirtilen vahyin ikinci şeklinin tezâhürüdür: «ya bir perdenin arkasından». Cenâbı Hak Hz. Mûsâ’ya ağaç vâsıtasıyla seslenmiştir; ağaç bir perde, bir hicâb teşkîl etmiştir.
Kasas 29: Mûsâ’nın Yolculuğu
Mustafa Özbağ Efendi âyeti kerîmenin tafsîlâtını verir: Kasas 29 — «Mûsâ hizmet süresini doldurunca ailesiyle birlikte Mısır’a doğru yola çıktı. Tûr tarafında bir ateş gördü. Ailesine: Siz burada durun; ben bir ateş gördüm, belki size ondan bir haber getiririm veyâ ateşten bir kor getiririm de ısınırsınız, dedi.» Bu manzara Hz. Mûsâ’nın peygamberlik vazîfesinin başlamak üzere olduğu anı tasvîr eder. Cenâbı Hak Hz. Mûsâ’yı kendi rızâ-ı şerîfine çekmek için bir ateş tezâhürü hazırlamıştır.
Kasas 30: Allâh’ın Hitâbı
Mustafa Özbağ Efendi muazzam âyeti kerîmeyi tafsîl eder: âyet 30 — «Mûsâ ateşin yanına gelince mukaddes yerdeki vâdînin sağ tarafındaki ağaçtan şöyle nidâ edildi: Ey Mûsâ! Ben âlemlerin Rabbi olan Allâh’ım» (Kasas 28/30). Elçi Cebrâîlsiz, rüyâsız direkt hitâb. Burada bir sıfat konuşulmuyor; «Ben Semî olan Allâh’ım» demiyor — «âlemlerin Rabbi olan Allâh’ım» diyor. Bu üslûp Cenâbı Hakk’ın hitâbının ne kadar muazzam bir tecellî olduğunu ortaya koyar.
Asâ ve Bembeyaz El Mucizeleri
Mustafa Özbağ Efendi âyetin devâmını tafsîl eder: âyet 31 — «Asânı bırak.» Mûsâ asâsını yılan gibi hareket ettiğini görünce arkasına bakmadan kaçtı. Tekrâr şöyle nidâ edildi: «Ey Mûsâ, dön! Korkma; çünki sen emniyette olanlardansın. Elini koynuna sok; kusursuz, pırıl pırıl parlayan bembeyaz bir el çıksın. Korkudan dolayı uzattığın ellerini kendine çek. Bu asâ ve elin Firavun ve adamlarına göstermen için Rabbinden sana verilen iki mucizedir.» Bu üslûp Hz. Mûsâ’ya verilen iki mucizenin de aynı tecellîde verildiğini ortaya koyar.
Hicâb ve Hicâbsız Vahy
Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda muazzam bir tasavvufî kâideyi tafsîl eder: o zamân ne yaptı Hz. Allâh celle celâlühu? Rüyâda değil, direkt bir perdenin arkasından konuştu. Hz. Pîrin «hicâb ve hicâbsız» dediği işte budur. Hicâb bu hâlde ne oldu? Hicâb oldu — perdenin arkasından konuştu. Bu üslûp tasavvufun vahy konusundaki ince tasnîfini ortaya koyar; ve Cenâbı Hakk’ın bâzen direkt hicâbsız, bâzen hicâb ile vahyettiğini ifâde eder. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesi de mü’mîni vahyin türlerini bilmeye, hicâbhicâbsız tefrîkına vâkıf olmaya, ve manevî tecellîlere açık kılar; ve bu vasıflar onun manevî terakkîsinin temel cüzlerini teşkîl eder.
- Kur’ânı Kerîm: Kasas 28/29-31; Tâhâ 20/9-14; Şûrâ 42/51; Necm 53/9; Â’râf 7/143.
- Sahîhi Buhârî, Kitâbü’l-Enbiyâ’.
- Sahîhi Müslim, Kitâbü’l-Îmân.
- Süneni Ebû Dâvûd.
- Süneni Tirmizî.
- Süneni Nesâî.
- Süneni İbn Mâce.
- İmâm Mâlik, Muvatta.
- İmâm Ahmed, Müsned.
- İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi’d-Dîn.
- İmâm Sühreverdî, Avârifü’l-Ma’ârif.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü’s-Sâlikîn.
- İmâm Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb, Kasas 29-31 tefsîri.
- İmâm Kurtubî, el-Câmi’u li-Ahkâmi’l-Kur’ân.
- İbn Kesîr, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm.
- Hz. Mevlânâ, Mesnevî-i Şerîf.
- İbnü’l-Arabî, Fütûhâtı Mekkiyye.
- Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Vahiy Sohbetleri.
Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet ikinci vahyin perdenin arkasından olmasını, Kasas 29 ile Mûsâ’nın yolculuğunu, Kasas 30 ile Allâh’ın hitâbını, asâ ve bembeyaz el mucizelerini, ve hicâb ile hicâbsız vahy tasnîfini tafsîl etmektedir.
Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Vahiy Sohbetleri
Kaynakça
- Kasas 28/30
- Tâhâ 20/9-14
- Kasas 28/29-31
- Şûrâ 42/51
- Necm 53/9
- Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi’d-Dîn
- Mevlânâ, Mesnevî-i Şerîf
- İbn Kesîr, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm
- Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
- Buhari, İman ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
- Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeşlik rivayetleri.
- Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
- İbn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin şerhi.
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.