Âlem Baştan Başa Edeptir

Hz. Mevlânâ, dost yolundan Allâh’a dost olmayı kasdeder. Mesnevî-i Şerîf baştan başa Allâh’a dost olmanın yolunu anlatır. Kur’ânı Kerîm de — Hz. Mevlânâ’nın deyimiyle — baştan başa bize Allâh’a dost olmanın yolunu gösterir. Peygamberlerin hepsi de bize Allâh’ı bilmenin yolunu anlatır; peygamberlerin vârisleri olan velîler de bizlere Allâh’ın yolunu öğretir.

Dost Yolu ve Edep

Allâh’a dost olmanın yolu nedir? Bugün için o dostluk yolu nasıl yürünür? O dostluk yolunda neler yapılması gerekir? Velîler bunları anlatırlar. Kim bu yola girip de edebi aşarsa, haddini aşmış olur. Dost yolunda giderken o yolun edebini, statüsünü ve ölçüsünü aşan kimse yoldan çıkar.

Her Yolun, Her Hayâtın Kendi Edebi Vardır

Her yolun kendi içerisinde edebi vardır; her hayât kendi içerisinde bir edep taşır. Allâh’ın yeryüzüne, varlık âlemine indirdiği her nizâmın bir edebi vardır. Her varlığın kendi içerisinde bir sınırı, kendi içerisinde bir edebi vardır.

Bu çayın bir edebi vardır; bu kekik suyunun bir edebi vardır; bu suyun bir edebi vardır. Bunların kendi içerisindeki hukuku vardır. Âlemin neresine bakarsanız bakın, varlığın hangi zerresine bakarsanız, edep görürsünüz. «Âlem baştan başa edeptir» sözü, varlığın bu edep dâiresinde tertîb edildiğinin nev’î bir ifâdesidir.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Edep, Velî, Silsile. → Tasavvuf Sözlüğü