Fıkhî: Boş Vakitlerde Yapılacaklar
Müslümanların boş zamanlarında en basit yapacakları şey Allah’ı zikretmektir. Bu, Kur’ân-ı Kerîm okumayacak veya namaz kılmayacak anlamına gelmez. Kazâ namazı varsa kazâ kılacak, Kur’ân’a dokunacak, hepsini yerine getirecek. Ama en kolay ve en fazîletli amel Allah’ı zikretmektir.
Kalp ile Yapılan Zikir ve Dil ile Yapılan Zikir
Kalp ile yapılan zikrullah, dil ile yapılan zikrullahtan evlâdır — eğer ihlâs varsa. İhlâs bulunursa zikrullah kalbe iner. Kalp ile yapılan zikrullahı Allah bilir; melekler ancak Allah bildirirse bilir. Cenâb-ı Hak kalp ile yapılan zikri kendisi yazar.
Kibirlenene Karşı Kibir
Peygamber Sallallâhu Aleyhi ve Sellem Hazretleri buyurur: “Kibirlenene kibirleniniz.” Karşıdaki kimse kibirleniyorsa ona kibir göstermek şerîat dâiresinde hakkıdır. Ancak takvâ dâiresinde buna gerek yoktur. Dervişlik açısından bu tür davranışlardan uzak durmakta fayda vardır.
Kendisinden çok zengin insanların etrafında fazla bulunmamaya gayret gösterilmelidir. Zenginle çok vakit geçiren kimse etkilenir, kendi hâline şükretmek yerine onunla yarışmaya başlar, yaşam standartını yükseltmeye çalışır ve belâya düşer.
Sünnetin İhyâsı ve Bidatlerin Tehlikesi
Bir sünneti terk etmenin yerine bidat bir iş giriyorsa bu günah-ı kebâirdir. Her sünneti terk eden kimse muhakkak onun yerine bir bidat işler. Müslümanlara düşen vazîfe sünnetleri icrâ etmektir.
Sabahleyin kalkıştan akşam yatıncaya kadar hayatınızı sünnetlerle yoğurmaya çalışın. Bunun için her gün hadis okumanız lâzımdır. Her gün hadis okursanız belli bir müddet sonra hayatınız sünnete uygun olur. Bu bir günde olacak bir şey değildir — hayatınızı ona göre dizayn etmeniz, yerleştirip oturtmanız gerekir.
İtidat, Tefrit ve İfrat
İtidat orta yol demektir. Tefrit ve ifrat iki uç noktadır. İtidat ikisinin ortasıdır. Müslüman ne ifrata ne tefrite düşmeden orta yolda yürümelidir.
Hadis İnkârının Hükmü
Hadis âlimi olan bir kimse, ilmen bir hadisin zayıf veya uydurma olduğunu tespit ettiyse onu kabul etmemesi onun hakkıdır. Ama avam bir insanın herhangi bir hadisi okumadan, bilmeden, kendi kafasından inkâr etmesi tehlikelidir. Böyle hadis yoktur demek yerine “Bu hadisin kaynağını bilmiyorum” demek daha doğrudur.
Çeşitli Fıkhî Meseleler
Çavuşların Ders İptali
Çavuşlar dersi iptal edemez ama kendileri gelemeyecekse yerine başkasını tayin edebilirler. Ders komple iptal edilmez, başkası yaptırır.
Saç-Sakal Boyama
Gençleşmek amacıyla saç-sakal boyamak hadîs-i şerîfle yasaklanmıştır. Ancak savaşa giden, görevi olan, evlenecek olan kimsenin boyamasında beis yoktur diyenler olmuştur. Hanefîlerden bazıları evlenecek erkeğin saç-sakalını boyamasına cevâz vermiştir.
Boşanan Kadının İddeti
Boşanan kadının iddeti üç aydır (90 gün). Kocası ölen kadının iddeti ise dört ay on gündür. Bu sürede kadın bekleyecek, başka bir şey yapması gerekmez.
Barlarda Müzik Çalmak
Barlarda, pavyonlarda şarkı söylemek, çalgı çalıp geçimini temin etmek haramdır. Hanefîlerin büyük çoğunluğu müziğin dinlenebileceğine dair fetvâ vermişlerdir ama eğlence mekânlarında çalışmak câiz değildir.
Krediyle Alışveriş
Vadeli alışveriş câizdir — adam sana 100 milyarlık arabayı 50 ay taksitle satıyorsa bu vadeli alışveriştir. Ancak sonradan fark eklenmesi (faiz) farklı bir konudur ve ona ayrıca bakılması gerekir.
Asitli İçecekler
Asitli içeceklerin asidin atılıp içilmesi gibi uğraşlara gerek yoktur. İçme, at kenara gitsin. Su iç, ayran iç, şerbet iç, evde meyve suyu yaptır. Bu tür sıkıntılı davranışlar psikolojik dengesizlik alâmetidir.
Kaynakça
Hadîs-i Şerîfler
- “Kibirlenene kibirleniniz” — Beyhakî, Şuabu’l-Îmân; Süyûtî, el-Câmiu’s-Sağîr
- Gençleşmek için saç-sakal boyamayı yasaklayan hadis — Sünen-i Ebû Dâvûd, Kitâbu’t-Tereccül; Sünen-i Nesâî, Kitâbu’z-Zîne
- Kalp ile zikrin fazîleti — Sahîh-i Buhârî, Kitâbu’t-Tevhîd (kudsî hadis: “Kulum beni kalbinde zikrederse…”); Sahîh-i Müslim, Kitâbu’z-Zikr, Hadis No: 2675
- “Sünneti terk eden bidat işler” — İbn Teymiyye, İktidâu’s-Sırâti’l-Müstakîm; Beyhakî, Şuabu’l-Îmân
Fıkhî Kaynaklar
- Boşanan kadının iddeti — Merğînânî, el-Hidâye, Kitâbu’l-İdde; İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr
- Vadeli alışveriş hükmü — el-Kâsânî, Bedâiu’s-Sanâi’, Kitâbu’l-Büyû’; İbn Âbidîn, Bâbu’l-Mürabaha
- Müzik ve çalgı hükmü — İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr, Bâbu’l-İstihsân; Fetâvâ-yı Hindiyye, Bâbu’l-Kerâhiyye
Sohbetin Özeti
Bu sohbet, soru-cevap formatında günlük hayatın fıkhî ve tasavvufî meselelerini ele almıştır. Boş vakitlerde zikrullahın en kolay ve en fazîletli amel olduğu, kalp ile yapılan zikrin dil ile yapılandan üstün olduğu, kibirlenene karşı kibirlenmenin şerîat hakkı ama takvâ için gereksiz olduğu, sünnetlerin ihyâsının zarûreti, hadis inkârının tehlikesi ve çeşitli günlük fıkhî meseleler işlenmiştir. Sohbetin temel mesajı: hayatınızı sünnetlerle yoğurun, her gün hadis okuyun ve boş vakitlerinizi zikrullahla değerlendirin.
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi
İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Tevhîd, Kalb, Sünnet, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı