Kur’ân: Giriş

Bu sohbette Mustafa Özbağ Efendi, hiçbir sözün Kur’ân ve Sünnet’ten üstün tutulamayacağını, üstadın sözünü Kur’ân’dan üstün tutmanın en büyük vartalardan biri olduğunu, zikrullah halkasının husûsî bir nur halkası olduğunu ve Allah’ın dostlarına sahip çıkmanın önemini vurgulamaktadır.

Kur’ân ve Sünnet Her Şeyin Üstündedir

Büyük insanların hikmetli sözleri kendi zamanlarında ve sonrasında kıymetlidir. Ancak Kur’ân ve Sünnet bir gün sonra kendisini yeniden yeniler. Bu yenilenme, kendisine iman edenin, anlamaya çalışanın üzerinde gerçekleşir. Bediüzzaman Said Nursî Hazretleri “Ben Mevlânâ Hazretlerinin zamanında yaşasaydım Mesnevî’yi yazardım. O da benim zamanımda yaşamış olsaydı Risâle-i Nur’u yazardı” demiştir.

Muhakkak ki büyükler İslâmiyet’in 1400 yıllık kültürü içinde önemli şahsiyetlerdir. Ama onlar bu hâle gelirken kendilerine rehber olarak Kur’ân ve Sünnet’i seçtiler. O hâlde biz de kendimize rehber, kitap, hakikat ve mârifetullah olarak Kur’ân ve Sünnet’i seçmeliyiz. Bol bol Kur’ân-ı Kerim okuyun, bol bol tefsir okuyun, bol bol hadis okuyun, bol bol fıkıh okuyun.

En Büyük Varta — Üstadın Sözünü Kur’ân’dan Üstün Tutmak

Üstad Bediüzzaman Said Nursî Hazretleri Mektûbât’ın 29. Mektup, 8. Kısım, 9. Telvih’te tarîkat ve tasavvuf erbabının düştüğü vartalardan sekiz tanesini anlatır. Bunlardan biri çok önemlidir: “Bir kısım ehl-i tasavvuf ve ehl-i tarîkat, üstadlarının sözlerini Kur’ân ve Sünnet’ten üstün tutarak vartaya düşer.”

Bu varta sadece tarîkat ehli için değil, bütün ümmet için geçerlidir. Risâle-i Nur okuyanlar, Süleymancılar, Kâdirîler, Rufâîler, Bedevîler, Düsûkîler, Mevlevîler, buradaki cemaat — herkes için geçerlidir. Hiçbir üstadın, âlimin, şeyhin, başbakanın, cumhurbaşkanının, kocanın, babanın, dedenin sözü Kur’ân ve Sünnet’in üstünde değildir.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri buyurmuştur: “İtaat mâruftadır.” Yani itaat, Kur’ân ve Sünnet’in içinde olan şeylerdedir. Birisinin sözüne itaat ederken Kur’ân ve Sünnet’in içinde olmasına bakarız. Bu bizim üstadımız da olsa, şeyhimiz de olsa, âlimimiz de olsa geçerlidir.

Ateşe Atlama Kıssası — İtaat Sadece Mârufta

Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri on kişiyi sefere göndermiş, komutan ile sahabeler arasında ihtilaf çıkmıştır. Komutan “Emrediyorum, kendinizi ateşe atın!” demiş; sahabeler “Hayır, asla! Bu haramdır” demişlerdir. Medine’ye dönüp durumu Peygamber Efendimiz’e nakletmişlerdir.

Allah Resûlü’nün verdiği cevap çok önemlidir: “Eğer o ateşe girseydiniz, ebediyen ateşten çıkamazdınız.” Birisi size Kur’ân ve Sünnet’in dışında bir şey söyler, siz de onu yaparsanız, Allah muhafaza eylesin, kendi kendinizi ateşe atmış olursunuz. Bu varta bütün herkes için geçerlidir.

Üstad Dervişin Malına Göz Dikmez

Bir üstadın yapmaması gereken şeylerin başında dervişinin malına, mülküne, parasına göz dikmek gelir. Bir üstad dervişinin arabasına, parasına, çekine, malına mülküne gözünü dikmez. Dikerse dünyaya karşı meyli var demektir, dünya sevgisi var demektir.

Mustafa Özbağ Efendi, geçmişte yaşanmış bir hadiseyi aktarır: Bir kimse üstadının “Bana şu kadar getir, senin maneviyatını bol edeceğim” sözlerine kanarak hamile çek yazmış, senet imzalamış, sonunda iflas etmiş, çoluk çocuğu dağılmıştır. Bunlar Kur’ân ve Sünnet’in içinde uygun olan şeyler değildir. O kimse Allah’ın takdirine razı olmalı, küllî irâdeye bağlanmalıdır.

Zikrullah Halkası — Husûsî Bir Nur Halkası

Bir mürşide tâbi olmak, onun sohbetinde ve zikir meclisinde bulunmak bir ayrıcalıktır. Bu ayrıcalığı herkes kaldıramaz. Bir zikir meclisinde bir kimsenin ömür boyu, son nefesine kadar devam etmesi doğrudan Allah’ın zâtından ayırdığı bir lütuftur.

Zikrullah halkası seçilmişlerin halkasıdır, özel yaratılmışların halkasıdır, herkesin gelip geçeceği bir halka değildir. Gelip geçen olduysa bilin ki öz olarak, damar olarak lâyık değilmiş. Mustafa Özbağ Efendi kendi üzerinde de yirmi üç yıldır kendine eminlik payesi vermediğini, “Mustafa Özbağ kendini sağlam tut” dediğini ifade etmektedir.

İnsanlar Uykudadırlar — Ölmeden Önce Ölmek

“İnsanlar uykudadırlar, öldükleri zaman uyanırlar.” Eğer bir kimse ölmeden önce ölme hâlini yaşamadıysa, o kimse gerçekten uykudadır. Ölmeden önce ölme hâlini yaşamak, tasavvufun temel hedeflerinden biridir. Bu hâli yaşamaya çalışmak, dervişliğin en ince noktalarından biridir.

Kelin Sahibi Var Hikâyesi

Bir kahvede herkesin deli dediği bir kimsenin kafasına közden ateş dökülür. Adam hiç tepki vermez. O gece közü dökenler rüyalarında cehenneme atılacaklarını görürler. Koşa koşa gelip o adamdan özür dilerler. Adamın kelini açarlar — yanık izi yoktur.

Adam der ki: “Kelin sahibi var, sahibine gideceksiniz.” Üstadına giderler; üstadının da kafası yanıktır. Üstad der ki: “Evlâdım, dün gece Muhammed Mustafa’nın kafası da yanıktı. İş bizden çıktı, kelin sahibi var.” Bu kıssa, Allah’ın dostlarını kimsenin sahipsiz görmemesi gerektiğini öğretir.

Cennet Bahçeleri = Zikrullah Halkaları

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri buyurmuştur: “Siz dünyada iken cennet bahçelerine uğrayınız.” “Yâ Resûlallah, dünyada cennet bahçesi var mı?” “Evet, zikrullah halkalarıdır.” Zikrullah meclislerinde bulunmak cennet nimetidir.

Nasıl ki Îsâ aleyhisselâmın havârîlerine gökten sofra indirildiyse, zikrullah halkası da cennet sofrasıdır. Ama sen cennetin içinde gözünü elmaya değil Allah’a dik. Gözünü elmaya dikersen cennetten kovulursun — Âdem gibi. Allah’ın emirlerine sımsıkı yapış, Kur’ân ve Sünnet’ten dışarı çıkma ve gözünü Allah’a dik.

Kaynakça

Hadis-i Şerifler

• İtaat mârufta hadisi: “İtaat ancak mâruf olandadır.” — Buhârî, Ahkâm, 4; Müslim, İmâre, 39
• Ateşe atlama kıssası: Sahabeler komutanın ateşe atılma emrini reddetmiş, Peygamber Efendimiz “Girseydiniz çıkamazdınız” buyurmuştur. — Buhârî, Ahkâm, 4; Müslim, İmâre, 39
• İnsanlar uykudadır hadisi: “İnsanlar uykudadırlar, öldükleri zaman uyanırlar.” — Beyhakî, Şuabü’l-Îmân; Deylemî, Müsned
• Cennet bahçeleri hadisi: “Dünyada cennet bahçelerine uğrayınız. Zikrullah halkalarıdır.” — Tirmizî, Daavât, 82; Ahmed bin Hanbel, Müsned, III/150
• Deniz köpüğü kadar günah hadisi: “Kim günde yüz kez Sübhânallâhi ve bi-hamdihî derse deniz köpükleri kadar günahı olsa da affedilir.” — Buhârî, Daavât, 65; Müslim, Zikir, 28
• İhlâs Sûresi ve anne baba günahı: “Kim günde iki yüz kez İhlâs Sûresi’ni okursa anne babasının günahları da affedilir.” — Tirmizî, Fedâilü’l-Kur’ân, 11
• Allah’ın dostlarına savaş hadisi (hadis-i kudsî): “Kim benim bir velîme düşmanlık ederse ben ona savaş ilân ederim.” — Buhârî, Rikâk, 38

Âyet-i Kerimeler

• Havârîlere sofra indirme: Mâide Sûresi, 5/112-115 — “Hani havârîler ‘Ey Îsâ, Rabbin bize gökten bir sofra indirebilir mi?’ demişlerdi…”
• Bey’at âyeti: Fetih Sûresi, 48/10 — “Sana bey’at edenler ancak Allah’a bey’at etmişlerdir. Allah’ın eli onların ellerinin üstündedir.”
• Tövbe edenlerin günahlarını hayra çevirme: Furkân Sûresi, 25/70 — “Allah onların kötülüklerini iyiliklere çevirir.”

Tasavvufî ve Kelâmî Kaynaklar

• Bediüzzaman’ın varta tespiti: Said Nursî, Mektûbât, 29. Mektup, 8. Kısım, 9. Telvih — Tarîkat erbabının düştüğü sekiz varta
• Ölmeden önce ölmek: Tasavvuf literatüründe yaygın — İmâm Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn, IV. Cilt
• Silsile-i meşâyih: Said Nursî, Mektûbât, 29. Mektup — “Âdî ama samimî ehl-i tarîkat üstadından ümidini kesmez”
• Zikrullah halkasının kutsiyeti: İmâm Nevevî, el-Ezkâr, Zikir Meclisleri Bâbı

Fıkhî Kaynaklar

• İtaat ve isyan sınırı: İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr, VI/420 — Allah’a isyan olan yerde mahlûka itaat yoktur
• Ehl-i Kıble’yi tekfir yasağı: İmâm-ı Âzam Ebû Hanîfe, el-Fıkhü’l-Ekber — “Ehl-i kıbleyi tekfir etmeyiniz”

Sonuç

Bu sohbette hiçbir sözün — üstadın, şeyhin, âlimin, devlet reisinin — Kur’ân ve Sünnet’ten üstün tutulamayacağı kesin bir dille ifade edilmiştir. İtaatin ancak mârufta olduğu, üstadın dervişin malına göz dikmemesi gerektiği, zikrullah halkasının husûsî bir nur halkası olduğu ve Allah’ın dostlarını sahipsiz görmenin büyük tehlike olduğu vurgulanmıştır. Cennet bahçelerinin zikrullah halkaları olduğu hatırlatılarak, gözün Allah’a dikilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Hâl, Tarîkat, Zikir, Sünnet, Şeyh, Silsile, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı