Perşembe, 14 Mayıs 2026
YOLUMUZ NÜBÜVVET YOLUDUR

Mustafa Özbağ

İrşad & Tasavvuf · Resmî Site
Dergah Sohbetleri Serisi ·

176. Dergah Sohbeti — Deccal Meselesi, Arkadaş Seçimi ve Kibrin Tedavisi

Mustafa Özbağ Efendi'nin dergah sohbeti: 176. Dergah Sohbeti — Deccal Meselesi, Arkadaş Seçimi ve…. Tasavvuf, ahlâk ve mânevî yol üzerine kapsamlı açıklamalar.


Deccal: Kötülükle Mücadele ve Müminlere Şefkat

Bir kötülük gördüğümüzde elimizle, dilimizle veya kalbimizle düzelteceğiz. Ancak kötülüklerle mücadele etmek farklı bir şeydir, şahıslarla mücadele etmek farklı bir şeydir. Biz kendi etrafımızda şahıslarla mücadele ediyoruz; oysa kötülüklere karşı mücadele etmemiz gerekiyor.

Müslümanların birbirlerine karşı konuşurken, tavsiye ederken, tebliğ ederken dikkatli olmaları gerekir. Onu kırmamak, üzmemek, incitmemek, nefret ettirmemek için mücadele edecekler. Müminlere karşı şefkatli ve merhametli olmamız lazımdır. Ama biz müminlere karşı aşırı derecede gıybetçi, dedikoducu, kırıcı konuşan insanlarız. Allah bizi affetsin.


Kibrin Tedavisi

Peygamber Efendimiz buyuruyor: ‘Kalbinde kibir olan cennetin kokusunu alamaz.’ Bir kimsenin kibrini yenmesinin en güzel yolu karşısındaki insanın kendisinden faziletli olduğunu görmesidir. Sen kim olursan ol, karşındaki bir kimseyi kendinden faziletli görüyorsan mesele bitmiştir, gurur kökünden sökülmüştür.

Eğer derviş kardeşlerinden birini beğenmiyorsan, birinden kendini daha faziletli görüyorsan, etrafındaki insanlardan kendini üstün görüyorsan, sende kibir var demektir. Allah muhafaza eylesin.


Anne-Babaya Bakma Sorumluluğu

Bir erkek evlat anne-babasına bakmak zorundadır; makul dairede bakmak zorundadır. Ama babasına borç vermek zorunda değildir. Babasının etrafıyla olan mali ilişkileri için borç bulma yükümlülüğü yoktur. Baba evladının yiyeceğinden, içeceğinden yiyip içebilir; evladının parasına sorgusuz sualsiz tasarruf edebilir. Ama normalde evladının parasını bir başkasına vermez.


Üstadın Dervişi İmtihan Etmesi Meselesi

Üstad kalkıp da dervişine olmayacak bir şey söyleyip ‘ben seni imtihan ettim’ demenin tasavvufta yeri yoktur. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem de ashabını böyle şeylerle imtihan etmemiştir. İmtihan eden Allah’tır. Düşman geldi, yokluk geldi; bunlarla imtihan oldular.

Derviş elbette imtihan olur: annesinden olur, babasından olur, ailesinden olur, işinden olur, dergahtan olur. Bir vazife verilir, o vazifede zorlanır. Vazifeyi yerine getirmezse imtihanı kaybeder. Ama bu üstadın kasıtlı olarak imtihan etmesi değil, normal hayatın gereğidir. Her vazifeyi yerine getiren derviş yol alır.


Arkadaş Seçimi ve Yozlaşma Tehlikesi

Hazreti Ebu Bekir Efendimiz buyuruyor: ‘Bana arkadaşını söyle, senin kim olduğunu söyleyeyim.’ Bir başka rivayette: ‘Senin dinini söyleyeyim.’ O zaman etrafımızdaki arkadaşlarımızı, kardeşlerimizi iyi seçmeliyiz, iyi analiz etmeliyiz.

Namaz kılmayan bir insanla arkadaşlık edersen namazdan soğumaya başlarsın. Dergahtan soğumuş bir kimseyle arkadaşlık yaparsan sen de soğursun. Buna yozlaşma denir. Nasıl deve güreştiricide yanına yoğuz bir deve konunca o da yoğuzlaşırsa, insan da etrafındaki insanlardan etkilenir. Allah aşkı olan bir insanın yanına giderseniz sizin de Allah’a olan aşkınız artar. Resulullah’a aşık bir insanın yanına giderseniz siz de Resulullah’a aşık olursunuz.


Deccal Meselesi: Zahiri ve Batıni Boyutları

Her Devirde Deccaller Vardır

Deccal şahıs olarak, birey olarak, yaratık olarak işin sonunda çıkacaktır. Ama deccalden önce deccaller çıkacak ve bu her devirde mevcuttur. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri kendi devrinde de bir kimsenin deccal olduğunu söylemiştir. Hangi sistem, hangi kurum, hangi devlet olursa olsun eğer insanları Kur’an ve sünnetten uzaklaştırıyorsa, bu uzaklaştırma argümanları ne olursa olsun, o deccal ve deccaliyete hizmet eder.

Ekmek ve Su Meselesi

Deccalın yanında ekmek dalıyla su nehri varmış. İnsanlar kendilerini tarih boyunca ekmeğe ve suya ihtiyaçlı görmüşlerdir. İnsanlar bir midelerinden bozulurlar, iki cinsel organlarından bozulurlar. Karnını doyurmak için dinlerinden fedakarlık ederler.

Deccal insanların önüne gayet muntazam bir hayat şartları koyabilir; karşılığında din alır. Dolaplarımız dolu, evlerimiz rahat ama iman yaşantımızda yok. Günlük hayatımızda rahatımızı kaybetmemek için dinimizden ve imanımızdan fedakarlık ediyoruz. İşte bu deccaliyettir.

Deccalın Şaşılığı ve Kötü Kılavuzluğu

Deccal şaşıdır, Allah ise şaşı değildir. Deccal düzgün bir kılavuz değildir; şaşı olduğu için gideceği yolu karıştırır, peşine giden insanların da yollarını karıştırır. Deccal şaşı olduğu için biri iki görür, ikiyi üç görür. Tevhide ulaşamaz, Kur’an ve sünnet çizgisinde yürüyemez.

Deccalın bir tarafında ateş, bir tarafında su vardır. Onun ateşi sudur, suyu ise ateştir. İman etmek ateş gibi, namaz kılmak ateş gibi, zikrullah yapmak ateş gibi gösterilir. Ama o ateşin içinde yüz bahçe vardır; İbrahim’i attıkları ateş gibidir, yakmaz. Deccal insanların imanlarını ince ince, tatlı tatlı alır götürür.

İçimizdeki Deccali Katletmek

Deccali katledecek olan İsa aleyhisselamdır. İsa aleyhisselam deccali tevhidle katledecek; onun üzerine öyle tevhid okuyacak, öyle tekbir getirecek ki deccal su gibi erimeye başlayacak. Önce gönlündeki deccali tevhidle, zikirle, aşkla, muhabbetle yok et.

Eğer gönlüne Muhammed Mustafa’nın muhabbeti, sünneti, aşkı oturdu ise deccalın korkusundan emin ol, deccal ona bulaşamaz. Eğer sünnete ölümüne bir bağlılık, ölümüne bir muhabbet, ölümüne bir aşk varsa deccaldan korkma. Deccalın sana etkisi olmayacaktır.

Deccalın Medine’ye Gelişi

Deccal gelecek, Medine’nin bir tarafına inecek, Medine üç kere sarsılacak. Orada bulunan her kafir ve münafık ona doğru çıkıp gidecek. Medine’nin içine deccal asla giremeyecektir; çünkü Medine’nin içerisinde Muhammed Mustafa var, Ebu Bekir var, Ömer var, Osman var, sahabeler var. Medine’nin yedi kapısı olacak, her bir kapıda muhafız iki melek duracaktır.

Deccalın Zahiri Özellikleri

Abdullah İbn Ömer’in rivayet ettiği hadiste: Resulullah rüyasında Kabe’yi tavaf ederken esmer, düz saçlı bir kişi gördü; İsa bin Meryem olduğu söylendi. Sonra kırmızı yüzlü, uzun boylu, kıvırcık saçlı, sağ gözü sakat, dışarı doğru çıkmış üzüm tanesi gibi bir adam gördü; bu da deccal olduğu söylendi. İki kaşının ortasında ‘kafir’ yazılacaktır; bunu ancak müminler okuyabilecektir.


Borsa, Cami-Dergah Yaptırma ve Müridlik Adabı

Cami ve Dergah Yaptırma

Cami ve dergah yaptıracağız diye dere tepe hazine aramak boş iştir. Allah birine bir şey veriyorsa gerekli olan malzemeyi de verir. Sakın birbirinize gelip ‘şuraya cami yaptırıyoruz para verin’, ‘şuraya dergah yaptırıyorum bana para verin’ demeyin. Milleti böyle kandırdılar. Ben kiracıyım, kiracılığımdan memnunum; ne ev, ne han, ne hamam, ne dergah, hiçbir şey istemiyorum.

Müridin Üstadını Dinlemesi

Mürid üstadını Kur’an ve sünnetin dışında bir şeyde dinlemez. Ama bir kimsenin üstadının sözünü yerine getirememesi, yapamaması, güç yetirememesi farklı; ‘ben bunu yapmam’ demesi farklıdır. Adam hiçbir engeli yokken, gücü yeterken ‘ben bunu yapmam’ diyorsa onun müridliği kalmamıştır. Kur’an ve sünnet dairesinde, dergahla, hizmetle alakalı bir şeyde ‘onu yapmıyorum’ diyen kimsenin dergahla hizmetle alakası yoktur.


Kaynakça

  • Kötülüğü elle, dille, kalple düzeltmek: Sahih-i Müslim, Kitabü’l-İman, Hadis No: 49 — ‘Kim bir kötülük görürse onu eliyle değiştirsin; gücü yetmezse diliyle, o da olmazsa kalbiyle; bu imanın en zayıf derecesidir’
  • Kibrin tehlikesi: Sahih-i Müslim, Kitabü’l-İman, Hadis No: 91 — ‘Kalbinde zerre kadar kibir olan cennete giremez’; Sahih-i Buhari, Kitabü’l-Edeb
  • Anne-babaya bakma sorumluluğu: el-İsra 17/23-24 — ‘Onlara öf bile deme’; Sahih-i Buhari, Kitabü’l-Edeb, Hadis No: 5971; Sünen-i İbn Mace, Kitabü’t-Ticarat, Hadis No: 2291 — ‘Sen ve malın babana aitsiniz’
  • Arkadaş seçimi: Sahih-i Buhari, Kitabü’l-Büyu, Hadis No: 2101; Sahih-i Müslim, Kitabü’l-Birr, Hadis No: 2628 — Misk satıcısı ve körük üfleyen misali; ‘Kişi dostunun dini üzeredir’ (Sünen-i Ebu Davud, Hadis No: 4833; Sünen-i Tirmizi, Hadis No: 2378)
  • Deccal hadisleri — temel kaynaklar: Sahih-i Buhari, Kitabü’l-Fiten, Hadis No: 7123, 7127, 7128, 7130, 7131; Sahih-i Müslim, Kitabü’l-Fiten, Hadis No: 2933, 2934, 2937, 2938, 2939, 2940, 2942
  • Deccalın ateş ve suyu: Sahih-i Buhari, Kitabü’l-Fiten, Hadis No: 7130 — ‘Onun yanında su ve ateş vardır; ateşi soğuk sudur, suyu ise yakıcı ateştir’
  • Deccalın şaşılığı ve alnındaki yazı: Sahih-i Müslim, Kitabü’l-Fiten, Hadis No: 2933 — ‘İki gözünün arasında kafir yazılıdır; her mümin onu okur’; Sahih-i Buhari, Kitabü’l-Fiten, Hadis No: 7131
  • Deccalın Medine’ye girememesi: Sahih-i Buhari, Kitabü Fedaili’l-Medine, Hadis No: 1881, 1882; Sahih-i Müslim, Kitabü’l-Fiten, Hadis No: 2943 — ‘Medine’nin yedi kapısında iki melek bekleyecektir’
  • Abdullah İbn Ömer’in rüya rivayeti: Sahih-i Buhari, Kitabü’l-Fiten, Hadis No: 7128; Sahih-i Müslim, Kitabü’l-Fiten, Hadis No: 169 — Deccalın fiziksel tasvirini içeren rüya hadisi
  • Her peygamberin ümmetini deccalden korkutması: Sahih-i Buhari, Kitabü’l-Fiten, Hadis No: 7127; Sahih-i Müslim, Kitabü’l-Fiten, Hadis No: 2933 — ‘Her peygamber ümmetini muhakkak ondan korkutmuştur’
  • İsa aleyhisselamın deccali öldürmesi: Sahih-i Müslim, Kitabü’l-Fiten, Hadis No: 2897; Sünen-i Tirmizi, Kitabü’l-Fiten, Hadis No: 2240 — İsa aleyhisselam Lüdd kapısında deccali mızrakla öldürecektir
  • Şeytanın kalp üzerinde durması: Sahih-i Buhari, Kitabü’t-Tefsir; İmam Suyuti, ed-Dürrü’l-Mensur, en-Nas suresi tefsiri — ‘Zikrullah bırakılınca şeytan kalbe yerleşir’
  • Bediüzzaman Said Nursi’nin tarikat ve deccal değerlendirmesi: Mektubat, 29. Mektup, Telvihat-ı Tis’a; Şualar, 5. Şua — Deccal risalesi
  • Üstada itaat ve müridlik adabı: el-Fetih 48/10; Sahih-i Buhari, Kitabü’l-Ahkam, Hadis No: 7199 — ‘Sana biat edenler ancak Allah’a biat etmiş olurlar’

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Tevhîd, Kalb, Sünnet, Muhabbet, Aşk, Kâbe, Dervîş. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı