Zekât: Giriş
Bu sohbette Mustafa Özbağ Efendi, zekât hesabı ve her sene tekrarlanması gerektiğini, Allah’ın kimseye gücünün üzerinde yük yüklemediğini, velînin Kur’ân ve Sünnet dairesinde olması şartını, Ramazan’da eğlence ve israfın yanlışlığını, teravih namazının âdâbını ve çeşitli fıkhî meselelere cevaplar vermektedir.
Zekât Hesabı — Her Sene Tekrarlanır
Zekât, ticaret mallarının ve paranın kırkta birinin verilmesidir. Geçen sene malının zekâtını vermiş olsan bile bu sene de vereceksin. Her sene nisap miktarından fazla olan para, eğer bir yıl elde beklemişse zekâtı verilecektir. Zekât tek seferlik değil, her sene tekrarlanan bir farzdır.
Allah Kimseye Gücünün Üzerinde Yük Yüklemez
“Allah kimseye gücünün üzerinde yük yüklemez” (Bakara, 2/286). Herkesin kapasitesi, gücü, kuvveti farklıdır. Bir kimse oruç tutamayacak güçteyse ondan oruç beklenmez — kronik hastalar, hamileler, emzikliler, çok yaşlılar. Ya kaza edersiniz ya da fidye verirsiniz. Allah zulmetmez.
Velînin Kur’ân ve Sünnet Dairesinde Olma Şartı
Bir velî, Kur’ân ve Sünnet ile imamların ictihâdı dairesinde durduğu müddetçe velîdir. Eğer bir velî diye adlandırılan kimsenin sözü, davranışı, hareketi Kur’ân ve Sünnet’in dışında bir şeyse — uyulmaz, yol olarak alınmaz. O kendisini bağlar; başka kimse ona uymak zorunda değildir.
Dinin özü Kur’ân ve Sünnet’tir. Bir kimse “Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleriyle istişare ettim” deyip Kur’ân ve Sünnet’in dışında bir şey söylerse, tarihte kaldı bunlar. Biz Kur’ân, Sünnet ve imamların ictihâdı dairesindeyiz.
Ramazan’da Eğlence ve İsraf Olmaz
Dünya üzerindeki en çarpık Ramazanlar son 150 yıldan beri devam ediyor. Şarkıcılar, dansözler, çalgı, türkü — “Ramazan eğlencesi” diye bir şey var. Gıda sektörü Ramazan gelince bütün senelik işini yapıyor — sanki Allah ümmete Ramazan’ı daha fazla yesinler diye yazmış.
Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri sofrasında ölünceye kadar üç çeşit yemek görmedi. Evlerde çorba, pilav, yemek — bu yeter. Ramazan’da çok yemek olmaz, çok uyumak olmaz. Gündüz orucu tutup gece eğlenip, bol bol yiyip namaz kılamayacak hâle gelmek orucun ruhunu öldürür.
Teravih Namazı
Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri teravih namazını farz veya vâcip noktasına çıkarmasın diye evinde kıldı. İki rekatla yirmi rekat arasında değişik kıldı. Bir kimsenin kaza namazı varsa teravih yerine kaza kılması daha uygun olabilir.
İmamlar cemaate teravihi çok hızlı kıldırıyor — bu doğru değil. Ama biz neyiz ki imamlarımız ne olsun? Hiç kimsenin kimseye eleştiri gözüyle bakacak hâli yok. Kendimizi düzeltmeye çalışalım, etrafımızı düzeltmeye çalışalım.
Çeşitli Fıkhî Meseleler
Kız evlâdının baba evindeki hakkı: Evlendikten sonra da babasının evinde ölünceye kadar hakkı vardır. Gelir, yer, içer; babasının evinden alır, götürür. Sadaka nedir, kimlere verilir? Zekât sadakanın içine girer. Halk olarak sadaka: Yoksul, kimsesiz, fakir fukaraya yapılan yardımdır. Tabiamızı nasıl temizleriz? Zikirle.
Kaynakça
Hadis-i Şerifler
- Peygamber’in sofrasında üç çeşit yemek: Hz. Âişe: “Resûlullah’ın sofrasında iki çeşit yemek bir arada olmazdı.” — Buhârî, Et’ime, 1; Müslim, Zühd, 28
- Teravih namazı: Buhârî, Salâtü’t-Terâvîh, 1; Müslim, Müsâfirîn, 177
- Ameller niyetlere göredir: Buhârî, Bed’ü’l-Vahy, 1
Âyet-i Kerimeler
- Gücün üzerinde yük yüklenmez: Bakara Sûresi, 2/286 — “Allah kimseye gücünün üzerinde yük yüklemez.”
- Oruç farziyeti: Bakara Sûresi, 2/183-185
- Zekât farziyeti: Tevbe Sûresi, 9/103 — “Onların mallarından sadaka al ki onları temizleyesin.”
Fıkhî Kaynaklar
- Zekât hesabı: Mergînânî, el-Hidâye, I/95 — Nisap miktarı ve her sene tekrarı
- Oruç muafiyeti: Kâsânî, Bedâiü’s-Sanâi, II/93 — Kronik hastalar, hamileler, emzikliler
- Teravih rekatları: İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr, II/44 — İki ile yirmi rekat arası
- Velînin şartları: İmâm Kuşeyrî, er-Risâle — Kur’ân ve Sünnet dairesi
Sohbetin Özeti
Bu sohbette zekâtın her sene tekrarlanan bir farz olduğu, Allah’ın kimseye gücünün üzerinde yük yüklemediği, velînin Kur’ân ve Sünnet dairesinde durması şartı vurgulanmıştır. Ramazan’da eğlence ve israfın İslâm’la bağdaşmadığı, teravih namazının âdâbı ve çeşitli fıkhî meselelere cevaplar verilmiştir.
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi
İlgili Sözlük Terimleri: Hâl, Sünnet, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı