Pazar, 15 Kasım 2026
YOLUMUZ NÜBÜVVET YOLUDUR English
Mustafa Özbağ
İrşad & Tasavvuf · Resmî Site
Dergah Sohbetleri Serisi ·

52. Dergâh Sohbeti — Zikir, Sünnetin İhyâsı ve Günlük Fıkhî Meseleler

Sohbet kapsamında günlük yaşamdaki edepler, ibadetlerin incelikleri ve çeşitli fıkhî sorular cevaplandırılmıştır. Özellikle zikir, namazda huşu, kul hakları ve sünnet-i seniyyeye uygun yaşam konuları üzerinde durulmuştur.

Sohbet kapsamında günlük yaşamdaki edepler, ibadetlerin incelikleri ve çeşitli fıkhî sorular cevaplandırılmıştır. Özellikle zikir, namazda huşu, kul hakları ve sünnet-i seniyyeye uygun yaşam konuları üzerinde durulmuştur.


Derslerin İptali ve Boş Zaman Edepleri

Dersleri iptal etme yetkileri var mı? Yeter ki gelemezse başkasını tayin edebilir mi? Eğer bir sıkıntı var ise dersleri iptal ederler ama kendileri gelemeyeceklerse yerine başkalarını tayin ederler. Yerine başkaları dersi yaptırır ama komple dersi böyle iptal etmeye bir hakları olmaz. Müslümanların boş zamanlarında hangi edepleri gözetmeleri gözetmeleri bilmelidir? Önce kazâ namazını, Kur’ân-ı Kerîm’i okumalıdır. Namazları olanlar namazlarını kılacaklar ama en faziletlisi Allâh’ı zikretmek. Bu Allâh’ı zikretmek demek en fazîletli diye Kur’ân-ı Kerim okunmayacak, namaz kılınmayacak anlamına gelmez. Kazâ namazı varsa kazâ namazı kılacak, Bu noktada Kur’ân da okuyacak, hepsini yerine getirecek yerine göre.

Kalp ve Dil ile Yapılan Zikir

Kalp ile yapılan zikir daha efdaldir yoksa dil ile yapılan zikir daha efdaldir? Yâni bu noktada efdaliyet açısından ihlâs önemlidir ama ihlâs var ise o zikirler kalbe iner. Muhakkak ki kalp ile yapılan zikirler dil ile yapılan zikirlerden efdaldir. Yerine, durumuna, konumuna göre. İnsanın kalbinden geçenleri melekler de bilir yoksa sâdece Allâh-u Teâlâ bilir? Kalbî yapılan zikri melekler yazar mı? Kalp ile yapılan zikrullahı Allâh bilir, meleklerine bildirirse bilir. O yüzden kalp ile yapılan zikrullahı Cenâb-ı Hak kendisi yazar.

İtidal, Tefrit ve İfrat Kavramları

İtidal, tefrit ve ifrat ne demek? İtidal orta yol demek. Tefrit ve ifrat uç noktada oluyor. İkisi uç. İtidal ikisinin ortası, ifrat ve tefritin ortası.

İyi Ameller ve Allâh’ın Rahmeti

Kişi dünyâdayken yaptığı iyi amellerle mi cennete gider yoksa Allâh’ın rahmetiyle mi? Hiç kimsenin iyi ameli insanı cennetlik etmez ancak cennetlik olmasına vesîle olur. Allâh o kimsenin iyi amelini vesîle ederekten ona rahmet ve bereket verir.

TOKİ Evleri ve Uzun Vadeli Borçlanma

Biz kiracıyız, ev yapacak durumumuz da yok. Uzun vadeli iş yapmayın demişler. Devlet tarafından TOKİ evleri yapılıyor. Bir dervîşin TOKİ’den yararlanması uygun mudur? Tavsiyeniz nelerdir? Değilse kiralık ateş pahası gibi çekilişte çelişkide kalıyorlar. Ben uzun vadeli iş yapmayın derken esnaflar için söyledim. Bu TOKİ evlerine arkadaşlar girebiliyorlarsa girsinler. Bu noktada bir problem yok. Esnaflar için uzun vadeli borçlanmayın bankalara. Bu esnaflar için geçerli. Yâni uzun vadeli borçlanıyorlar esnaflar. Bir kriz oluyor ondan sonra Allâh muhâfaza ediyorlar. Belli bir memur, işçi bu noktada belli bir maaşı olan insanlar gidip TOKİ’de TOKİ evlerine yazılmışlar. Bunda bir beis yok, bunda bir sıkıntı yok.

Gurur, Kibir ve Zenginliğin Etkileri

Gururluya karşı gurur sadakadır. Yâni şimdi evladım gururluya karşı Lokman Hekim’in sözü evladım gururluya karşı gurur sadakadır. Efendim ben fakir bir insanım ama çevremdeki akrabalarım ve çevrem zengin insanlar ama ben onların yanında rahat edemiyorum. Bâzen düşünüyorum acaba bende mi bir eksiklik var yoksa Lokman Hekim’in sözünü mü uygulamam gerekiyor? Çelişkide kalıyorum. Fakîrin kibrisi de cehennemliktir diyor Allâh Resûlü Sallallâhu Aleyhi ve Sellem … kibirleniniz. Bu hadîs-i şerîf. Bir karşıdaki kimse kibirleniyorsa ona bir kimse kibirlenir. Bu onun hakkıdır şer’i olarak.

Ama takvâ dâiresinde buna gerek yoktur. İnsanı itici yapar. O yüzden bu tip şeylerden dervîşlik açısından uzak durmakta fayda var. Bir de insanlar kendilerinden zengin insanların etrâfında fazla bulunmamaya gayret gösterecekler. Yâni birisi kendisinden çok fazla zengin onun yanında çok fazla kalırsa ondan etkilenir. Fikri olarak, düşüncesi olarak etkilenir. Kendi kendine ya ben halime şükür demez onunla yarışmaya başlar, onunla atışmaya başlar veya onunla yaşam standardını yükseltmeye çalışır. Helâk olur. Allâh muhâfaza eylesin.

Tüketim Araçları ve Çalışma Ortamı

Adam mücahit cebinde … var, ayağında Lotto var demişler. Cebimde hiç sigaram yok, Lotto ayakkabım da olmayacak ama 7 yıldır Amerikan şirketinde çalışıyorum. Hakkınızı helâl edin. Hakkınızı helâl edin. Ya şimdi normalde bu noktada bir kimsenin şimdi bâzı şeyler var bâzı şeylerden insanların kurtulması mümkün değildir. Lotto bir Lotto ayakkabı bir tüketim aracıdır. Sigara bir tüketim aracıdır. Gönül ister ki Amerikan firmasında da o kimse çalışmasın. Bakın bu ikisini ayırt ediniz. Bir şey tüketiyorsun ama bütün de diyorsun ki o şirketi güçlendiriyorum. Doğru. O şirketi güçlendiriyorsun ama hiç olmazsa işte sigara kullanmak o sigara içmekten Lotto’yu kullanmaktan daha hafif olur. Gönül ister ki orada da çalışmayalım.

Saç Boyama ve Takma İsim Kullanımı

Saç boyamak dinimizce uygun mudur ve bir de takma isim dinimizce uygun mudur? Yâni saç boyamanın dinen herhangi bir sakıncası yok. Bir kimse lânet olsun ihtiyarlamış erkeklere ki gençleşmek için saç ve sakallarını boyarlar. Bu kimin için geçerli? Benim için geçerli. Ben gençleşmek için kalkar sakalımı, saçımı boyarsam lânet olsun hadîs-i şerîf. Ama savaşa gidiyor bir kimse savaşa giden bir kimse kendisini genç göstermesi gerekir. O zaman sakalını, saçını siyaha boyaması veya kınalaması caiz olur. Veyâhut da bir görevi vardır, bir mücâdelesi vardır, bir herhangi bir problemi vardır, bir sıkıntısı vardır.

O kimsenin saçını, sakalını boyaması caiz olur. Hattâ bâzı Hanefîler demişler ki evlenecek olan bir erkeğin evlenecek olan bir erkeğin işte böyle hastalıktan ondan bundan saçı sakalı ağarırsa onun boyanmasında boyatmasında bir beis yoktur demişler. Veyâhut da birisinin hanımı genç hanımı genç olan bir kimsenin işte saçını sakalını bu noktada boyatması boyatmasında bir beis yoktur diyenler olmuş. Ama hadîs-i şerîfi unutmamakta fayda var. Bir insan kendisini dostlarına karşı etrafına karşı genç gösterme çabasına girmeyecek. Eğer genç gösterme çabasına girerse boyama açısından bu caiz değil.

Takma isim bâzı insanlar sülalelerinin o isimleriyle anılıyorlar. Bunda bir beis yok ama bir kimseyi aşağılıyorsa takma isim onu böyle halkın içerisinde küçük düşürüyorsa etrâfındaki insanların arasında küçük düşürüyorsa o takma ismi kullanmak caiz değil.

Musiki ve Eğlence Mekânları

Boş vakitlerinde müzik çalıyor ve şarkı söylüyor. Bar ve diğer mekanlarda bunun hakkında biraz bilgi verir misiniz? Barlarda, mekanlarda şarkı söylemek, barlarda çalgı çalmak caiz değil. Haram. Bir kimse gidip de barda, pavyonda orada burada şarkı söyleyip çalgı çalıp geçimini temin edemez. Bu haram olur. Ha diyeceksiniz ki musiki dinlemenin bu noktada konumu nedir? Bununla alâkalı Hanefilerin büyük bir çoğunluğu musikinin dinlenebileceğini ve bu noktada işte insanlar herhangi bir musiki aletini çalabileceğine dâir fetvalar var. Ammâ velakin bir kimse gidıp de barlarda, pavyonlarda işte ne bileyim kadınların arasında işte bu tür eğlence merkezlerinde musiki yâni şarkı söyleyip işte bir musiki aleti çalması caiz değil.

POS Cihazı Kesintileri ve Hadîs İnkarı

İş yerinde kullanılan pos cihazlarından çekilen kartlardan parayı banka kesintisi yaparak ertesi gün ödüyor. Bunda hüküm nedir? Hüküm belli değil mi? 5 lira veriyor sana 4 lira ödüyor. Arasındaki fâiz. Hadîsi inkâr etmenin hükmü nedir? Yâni bir kimse hadîs alimi ise o hadîs alimi ilmen bir hadisin zayıf olduğunu veyâhut da ilmen o hadisin uydurma hadîs olduğuna dâir ilmen bunu tespit ettiyse bu onun hakkıdır. İlmen tespit ettiyse. Ama bizim gibi avami insanın herhangi bir hadîsi okumadan, bilmeden kendi kafasından kafasından inkâr ederse küfre girmiş olur. Allâh muhâfaza eylesin. …

Ölüm, Âhiret Belaları ve İddet Süresi

Radıyallâhu Anh Hazretleri nasihatlerinde buyuruyor ki; ölüm âhiret belalarının hepsinden kolay, dünyâ belalarının hepsinden zordur. Efendim bu durum İslâmî yaşama özen gösterenlerle aynı ölçüdedir. Değişen bir şey olmaz. Hazret-i Ebûbekir Efendimizin ölçüsü bir başkasının ölçüsünün aşağısında olmaz ki. Boşanan kadının iddeti ne kadardır? Dışarıda bu sırada ne yapması gerekir? Boşanan kadının iddeti 3 ay olması lâzım. Öyle mi … gün. 90 gün. 3 ay. … de 4 aydır. Bu sırada ne yapması gerekir? Bekleyecek kadın. Yapacak başka bir şey yok.

Sünnet-i Seniyye’yi İhyâ Etmek

Âhir zamanda Peygamberimizin sünnetini yapmanın fazileti nedir? Sünneti ihyâ. Bir kimse gücünün yettiğince âhir zamanda sünnetlerini icrâ etmeye gayret eder. Bir sünneti terk etmek yerine bid’at bir iş giriyorsa o zaman günah-ı kebairdir. Bile bile kasten. Ama her sünneti terk eden bir kimse muhakkak onun yerine bir bid’at işler. Allâh muhâfaza eylesin. Bid’at işlemiyorsa ona söylenecek bir sözümüz yoktur. Ama burada Müslümanlara düşen vazîfe sünnetleri icrâ etmek. Yâni şunu şöyle kendi kendinizi şöyle sıkıştırabilirsiniz. Sabahleyin kalkın sabahleyin kalkışınızdan akşam yatıncaya kadar hayatınızı sünnetlerle yoğurmaya çalışın.

Bunun için her gün sünnet okumanız lâzım, hadîs okumanız lâzım. Eğer her gün hadîs okursanız belli bir müddet sonra hayatınız her şeyiyle sünnet-i seniyye’ye uygun olur. Yâni şöyle bir şey hayal etmeyin. Yâni bugün dergâha girdim ben bugün bütün sünnetleri işleyeceğim ve bütün hadîsleri işleyeceğim ve bu noktada da belli bir noktaya geleceğim. Bu bir hayal. Güzel bir hayal ama normalde bu hemen bir günde hallolacak bir mesele değil. Bunun için hayatınızı dizayn etmeniz gerekir. Bunun için hayatınızı ona göre yerleştirip onu kurmanız lâzım.

Sapık Mezhepler ve Bilgi Sınırı

Bir arkadaşın evinden kuşlar çıktı. Bunları yakmasını tavsiye etmişler. Ne yapmalı? Yakılabilirdi ama onu bir akan suya atsın daha iyi. Peygamber Sallallâhu Aleyhi ve Sellem Hazretleri hadîs-i şerîfinde akan suya atılmasını uygun görmüşler. Bu sapık mezhepler İslam’a ne zaman girdi? Bunlardan korunma yolları nelerdir? Ya bu sapık mezhep ve mezhepler Peygamber Sallallâhu Aleyhi ve Sellem Hazretleri vefât eder etmez başladı. Müseylemetü’l-Kezzab neydi? Yâni sonuçta kendi kendine peygamberliğini ilân etti. Öyle değil mi? O zaman demek ki bu sapıklık insanoğlu var olduğundan beri var.

… anlamı nedir? Vallâhi bilmiyorum ki. … belki de. Arkadaşlar ben her şeyi bileceğim diye bir kaide … yürüyen bir sözlük değilim. Yâni yürüyen … var ya ben … Allâh muhâfaza eylesin öyle değilim. …

Asitli İçecekler ve Psikolojik Dengeler

Asitli içeceklerin asidini atıp içebilir miyiz? Bunlarla ilgili bir açıklama yapar mısınız? Ya illâki içmek zorunda mısınız? İçmeyin lan. Ya illâki mücâdele mi ediyorsunuz kola içmek için veya gazoz içmek için? Ya bu mücadeleniz neye ya? Gerek yok. İçmeyin lan. Ya aç gazozu dursun orada asidi gitsin ondan sonra için. Ya bu kadar buna bu kadar kıymet verilecek bir şey değil. İçme at kenara gitsin. Ehl-i tasavvuf böyle sıkıntılı davranmaz. Bunlar sıkıntılı şeyler. Bunlar psikolojisi düzgün olmayan insanların yapacakları şeyler.

Yâni aç gazozu beklet orada. Olmadı bardaktan bardağa boşalt. Ne yapıyor? Asidini atıyor. Illaki içecek. Bu adamın psikolojik dengesi bozuk olur. İçmeyin lan kardeşim. Ne alâkası var? Git soda iç. Naturel işte git su iç. Bir de ayran iç, şerbet iç, meyve suyu iç. Evde yaptır hanımına bir meyve suyu içtir. Şimdi evde ne var? Rondo var, robot var, bilmem ne var. Ne ararsanız var. Kavun zamânı şimdi yapın kavun geçittirin için kavun suyu. Ya illâki asitli içecek içmek zorundasınız.

Elmanızı çıkarın, armudunuzu çıkarın, şeftalinizi çıkarın suyunu için. Şerbetini yapın. Ne bileyim marmelatını yaptırın evde için. Kayısı marmelatı yapın. Ayva işte armut ne marmelat yaptırıyorsanız yaptırın. … olanların böyle bir şansı yok. Annelerine müracaat edecekler ya da derhal evlenecekler ikisinden biri. Yâni illâki bu inat ne gazlı içecek içmek için.

Kredi ile Ev ve Araba Alımı

Kredi ile araba veya ev alınması haram mıdır? Oo. Krediye bağlı. Yâni kredi ile ev alınır mı? Alınır. Araba alınır mı? Alınır. Yâni adam diyordur ki ben sana kredi açıyorum kardeşim. Al 100 milyarlık arabayı 100 milyar olarak bana o 50 ayda öde. Kredi açtım adam. Açtı demek ki kredi ile alışveriş vadeli alışveriş hükmünde olursa adam ev de araba da alabilir. Ama vadeli alışverişlerde bir fark olursa sonradan bir fark gelişirse o zaman ona bakmak lâzım. O farklı bir şey.

Darbi Zikrullâh ve Enerji Alanları

Zikir esnasında kalp ile nefesle ya da darbin hikmeti nedir? Bu uzun bir muhabbet. Yâni zikrullahta nefesle kalbî ve darbi zikrullâh etmek uzun bir muhabbettir. Inşallah bunu böyle geniş bir zamanda size anlatayım. Ama yâni bunu kendi kendinize ya bilmediğimiz bir şey yapıyormuşuz gibi algılamayın. Bu sizin hem kendi beyninizdeki elektronik manyetik alanlarınızdan hem ruhunuza bakın hem beyninizdeki elektrik her beynin bir elektrik manyetik alanı vardır. Yâni siz şimdi benim sesimi duyuyorsunuz. Öyle değil mi? Öyle değil mi? Benim sesim değil mi bu?

Beyninizde bu giderken Mustafa Özdamar sesi olarak gitmiyor. Bu beyninize bir elektrik manyetik ve elektrik akımı gibi gidiyor. Bir ışık gibi, bir ışın gibi gidiyor. Onu belki de teknik olarak … daha güzel târif eder bunu ama frekans ayrı bir mesele. Frekans o gittiği yol. Anlatabildim mi? Bu bir elektronik manyetik manyetik bir alan gibi. Hani telsiz telefon var ya. Yayılarak enerji şeklinde gidiyor ve enerji şeklinde beyne giderken bizim beyniniz aslında o enerjiyi algılıyor. Sesi algılamıyor aslında. O elektronik manyetik elektronik o enerjiyi algılayınca ses dalgası da diyebiliriz.

Onu algılıyor. Aslında beyin de algılamıyor. Beyin sâdece onu alıyor. Onu asıl algılayan ruhtur. İşte bu darbi zikrullâh hem vücudun dışına hem vücudun içine hafiz zikrullâh vücudun içine kalbî zikrullâh da kalbî dediğimizde vücudun sâdece kalp olarak bunun üzerine etkisi ve tesiri vardır. Bunlar uzun bir muhabbet. Inşallah açıklarız bunu. Zikir şükür zikir açıklar mısınız? Çok anlayamadım. Fikir şükür zikir. Açıklarız bugün inşâallâh. Komşu hakları nelerdir? Hiç kimseye zulmetmeyin bu yeter size. Ölümden kıyâmete kadar geçen sürede neler yaşanacak? Oho ne yapacağız öldükten sonra …

Miraç Meselesi ve Farklı Rivayetler

Ayşe Validemiz naklettiği hadiste kim Resûlullâh’ın Allâh ile görüştüğünü söylerse Allâh’a iftirâ atmış olur diye söyledi. Doğru mudur? … Ayşe Validemiz miraçla alâkalı meselede şey değildi daha. Evli değildi, çocuktu daha. Mekke’deydi. O miraçla alâkalı hadîslerde Hazret-i Ayşe Validemiz öyle diyebilir ama Hazret-i Ayşe Validemiz o hadîsi de inkâr etmiyoruz fakat başka sahabeler de Peygamber Sallallâhu Aleyhi ve Sellem Hazretleri mirasla alâkalı meselesinde Allâh ile görüştüğünü nakletmişler. O yüzden miraçla alâkalı meselelerde bâzı ulemalar üç tâne değişik miracın olduğunu bunun birisinin kalbî olduğunu birisinin rüyâda olduğunu ruhu ile olduğunu birisinin de o anlattığımız hem bedenen hem ceseden olduğunu söylerler.

Bu olabilir. Bu mümkün bir şey. O yüzden ben de öyle olduğuna inanıyorum. O hem rûhen hem kalben hem bedenen olan miraçta da Peygamber Sallallâhu Aleyhi ve Sellem Hazretleri Allâh ile görüşmüştür. Allâh ile görüştüğüne dâir hadîsler vardır. Hattâ Allâh ile normalde kendi gözüyle gördüğüne dâir de rivayetler ve sözler vardır. Ha bir kimse buna inanır inanmaz ayrı bir mesele ama miraca inanmak zorundadır. Miraca inanırız. Miraçta olan hadiselerin üzerinde değişik yorumlar var. O değişik yorumlardan insanlar birisini tercih edebilir.

Bu da onun hakkı o da onun hakkı. Onun üzerine başka söyleyecek bir sözümüz olmaz. Yâni bu gerçekten hem rûhen hem bedenen olmuş olsa yâni müşrikler Peygamber Efendimiz yâni Peygamber Efendimizin rüyâ anlatmalarını zâten yadırgamıyorlar. Bizzat meselâ Ebu Cehil diğerleri de Peygamber Efendimize sordular bu rüyâ mıdır? Bizzat kendim çıktım diyor. O da kendim çıktığını söyleyince zâten onların yâni reddetmeleri bedenen çıkması. Yâni bu bildirmeyi nasıl sonradan bu hadîsler söyleniyor mu? O zaman müşrikler de zâten rüyâ olduğunu söyleseydi çok böyle Bu meseleyi inkâr etmeyecekler. inkâr etmeyecekler zâten.

Ama sonuçta Hazret-i Ayşe Validemizden öyle bir hadîs naklediyorlar. Hadîs kitaplarında da var. Hattâ daha ağır olanı da var. Yâni işte yine böyle nakillerden var ama şu var. Yâni insanların yaşadıkları Müslüman oldukları zaman yaşadıkları ortam yer çok önemli. Sonuçta miraçla alâkalı meseleler Mekke’de olan şeylerdi. Hazret-i Ayşe Validemiz Mekke’de daha çocuktu. Hattâ çocuk bile değildi. … yok çocuk hükmünde sayılır. Yâni normalde Medine’ye hicret ettiklerinde 9-10 yaşlarındaydı. 1-2 yaşında işte daha çocuk dediğim o. Yâni daha hiçbir şey değil.

O yüzden Hazret-i Ayşe Validemiz mirasla alâkalı hadislerine yâni itibar etmemek değil yâni o böyle bir şey söylemiş ama bunu Peygamberin dilinden söylemiyor. Bu Hazret-i Ayşe Validemizin olsa olsa kendi görüşüdür. Ben çünkü o hadîsi biliyorum ben. Bana Peygamber böyle dedi demiyor. Şimdi hadîsler bölüm bölümdür. Bâzı hadîsler vardır bana Peygamber dedi ki der. Hazret-i Ayşe Validemizin bu kendi hükmü. Yâni o hadîsi Allâh affetsin ben okudum biliyorum miraçla alâkalı meselede. O Hazret-i Ayşe Validemizin kendisi hükmettiği bir şey. Yâni kim Resûlullâh Allâh ile konuştu derse Allâh’a iftirâ atmış olur diyor.

Bir de onunla alâkalı delîl olarak âyet-i kerîme okuyor. Hazret-i Ayşe Validemiz. Ama normalde Hazret-i Ayşe validemiz … Peygamber Sallallâhu Aleyhi ve Sellem Hazretleri vefât ettikten sonra … Peygamberin sağlığında söylediği bir söz değildir. Bir, ikincisi Hazret-i Ayşe validemiz miraçla alâkalı meselede miracın olduğu zamanda … Miraçla alâkalı meseleye uzaktır. Zâten İmâm-ı Âzam Hazretleri de Hazret-i Ayşe hadislerine çok önem verdiği hâlde miraçla alâkalı hadise hadisede Hazret-i Ayşe validemizin hadislerini çok itibar etmemiştir. Yâni miraçla alâkalı meselede şeyde eee fıkh-ı ekberde İmâm-ı Âzam Hazretleri miracın ceseden ve rûhen olduğuna dâir fetvâ verir.

Kim bunu ceseden ve rûhen inanmazsa da diye ayrıyeten de fetvâ vermiştir. O yüzden biz ehli tasavvuf olarak ehli tasavvuf olarak biz kendimiz miracın ceseden ve rûhen olduğuna inanırız. Ve aynı zamanda Allâh’ın bizim beynimizin, aklımızın veyâhut da işte idrakimizin algılamayacağı bir noktada ve mânâda Allâh’ın Peygamber Sallallâhu Aleyhi ve Sellem Hazretleri ile konuştuğunu, görüştüğünü ve Resûlullâh Sallallâhu Aleyhi ve Sellem Hazretlerinin onu bir şekilde gördüğüne inanırız. Ben inanırım. Ben böyle inanırım. Ya sonuçta Cenâb-ı Hak Mûsâ’ya eee ağaçtan vahyettiyse, ağaçtan konuştuysa, Tur-i Sina’da konuştuysa, değişik peygamberlere değişik zamanlarda, değişik şekillerde onlarla görüştüyse, konuştuyse bir şeyi vesîle ederekten, bir şeyi ortaya bırakarak da Allâh bu noktada eee Muhammed-i Mustafa ile görüşmekten uzak değildir. Onunla da görüşmüştür. Benim inancım bu. Ve benim bu inancım da hiç kimseyi küfre, yanlışlığa, eksikliğe, noksanlığa götürmez.

Anne Baba Hakkı ve Beddua

Bir evladın hak etmediği bedduayı atası ettiği zaman o duâ kabûl olur mu? Olmaz. Bir kimse bu noktada yâni anne baba sen namaz kılıyorsun sana beddua ediyorsa o beddua tutmaz. Yâni bedduanın tutması için anne babanın haklı olması lâzım. Anne baba haksız çocuğuna beddua ediyor. Ona tutmaz o. Normalde onun öyle bir derdi yok. İşte sen zikrullaha gidersen işte sana hakkım helâl olsun. Helâl olmasın. Bunlar normalde insanları etkiler ya bunlar doğru değil. Bunda herhangi bir anne baba çocuğunu ibadetten alıkoyma açısından ona beddua ederse o tutmaz.

Çocuğunu ibadetten alıkoymaya hakkı yoktur bir anne babanın. O yüzden yâni anne baba haklı doğru ama velakin anne baba hakkının da sonuçta bir derecesi, bir yeri, bir sınırı var. Yâni öyle sınırsız değil. Hiç kimsenin hakkı hukuku Allâh’ın hakkının ve hukukunun önüne geçmez. Hiç kimsenin hiç kimsenin bu noktada yasaklaması Allâh’ın yasaklamasını veya Allâh’ın helallerini haram etme noktasına gelmez. Allâh muhâfaza eylesin. Yâni benim de annem yıllardır dergâha gelip gitmemi istemezdi. Arkamdan bize derdi ki Ben ileniyorum sana. Bizim orada ilenmek derler.

Yâni işte sen şöyle olasın diye. Bir gün ben anneme dedim ki anne yâni ne yapmam lâzım? Yeniden içkiye mi başlayayım yâni? O zaman mı rahat edeceksin sen dedim ben. Biraz biraz yumuşadı. Bu değişmiyor. Aileler sonuçta çocuklarının dîni hayatlarını muhâfaza etmeye, korumaya çalışmıyorlar. Onların böyle onlar da kendi dertlerinde diyorlar ki ya siz sapkınlığa gideceksiniz. Yanlışlığa, eksikliğe gideceksiniz. Biz seni sevgimizden korumaya çalışıyoruz diyorlar. E şimdi gerçekten de sapkın, yanlış yerler var mı? Var. Onların böyle bir tedirginliklerini anlayışla karşılamak lâzım.

Veyâhut da işte bizim üzerimizde bir eksiklik, noksanlık yoksa onlar belki de tedirginlik yapacaklardır. Onlara makul davranmak lâzım. O yüzden her anne baba haksız yere beddua ederse çocuklarına o beddua geçmez.

Namazda Huşu ve Başkalarıyla İlgilenmemek

Namazda secdeye varırken parmak aralarını açmak günah mıdır? … İster parmaklarını aç, ister kapat. Allâh yardımcınız olsun inşâallâh. Yâni muhakkak ki insanın namazda derli toplu namaz kılması, parmaklarını açmaması, böyle kıbleye doğru uzatması bunlar sünnet. Ama yâni işte bâzı şeylerde de bizim insanların … çok takılıyorlar. Bunlar çok takılıyorlar ki Allâh muhâfaza eylesin. İnsanlar kendi psikolojilerini rahatsız edecek noktaya geliyorlar. Benim hiç aklıma gelmez namazda ellerim açık mı kapalı mı. Ben sâdece namazda ellerimin kıbleye bakmasına ilk zamanlar belki de dikkat etmişimdir.

Şimdi hiç dikkat etmem. Yâni bir kimse namazı kılarken kendi dâiresinde, iç dâiresinde Allâh’la özel bir görüşme içerisinde olduğunu rahat etsin. Desin ki ben özel görüşüyorum şu anda. Desin ki ben özel huzura çıkıyorum şu anda. Desin ki ben özel bir vuslat yaşayacağım. Desin ki ben namazla özel bir konuşma yapacağım. Desin ki ben namazla özel olarak kendi halimi arz edeceğim ona. O kimsenin ne ayağı aklına gelir ne eli aklına gelir. Ne pantolonun ütüsü aklına gelir ne işi aklına gelir ne eşi aklına gelir.

Bu aklına geliyorsa adam elim şöyle olsun, ayağım böyle olsun, cübbem şöyle olsun ya bu nasıl namaz olacak o zaman? Yâni namazda hâlâ daha elin nerede onu mu düşüneceksin? Elin açık mı kapalı mı onu mu düşüneceksin? Yoksa namazda sen o büyük huzura çıktığını mı düşüneceksin? Veyâhut da namazda bütün müminlerin o esnâda namaz kıldığını ve o müminlerle berâber senin de duanın, senin de namazının miraç olması gerektiğini onun için temiz bir kalpte huşu içerisinde namaz kılmanı mı düşüneceksin? Yoksa Araplar gibi Sarık nasıl sarılır acaba bir sarına bakıyor hem okuyor.

İşte ne bileyim gömleğim düzgün mü, cübbem düzgün mü? Bir onu düzeltiyor. Olmuyor sarınını bağlıyor. Olmuyor … cübbesini neredeyse adam … çıkaracak. Namazda huşu ile namaz kılınır. Namazda unutun kendinizi. Namazda kendinizi unutun. Namazda kendinizi unutursanız namazınız çok ala namaz olur. İşinizi, eşinizi, aşınızı, dünyanızı unutuyorsanız namazda aklınıza getirmiyorsanız namazınız namazdır. İki kişi namaz kılıyoruz biz. İşte namazda adam benim hatamı yakalamış. İkimiz de namaz kılıyoruz. Selâm verdik. Bana döndü. Namazını iade etmedi dedi. Bir şey dedi geçmiş … Ne oldu dedim ben.

Böyle kıldın namazı dedi. … Biz berâber namaz kılmıyor muyduk dedim ben. Evet dedi. Sen namazını iade et o zaman dedi. Neden dedi? E sen benim namazı takip etmişsin namazımda dedi. Ya namazda şimdi başka bir işle ilgilenmek, başka işle iş yapmak namazda namazı fasit eder. Ya namazda iş yapmak ne demek? İşte zâhiren şerii manası şu. Sürahiyi alıp oradan oraya koymak. Adam namazda. Adam namazda sarığını söküp tekrar sarınını bağlıyor. İş yapıyor. Adam namazda. Yâni işte Allâh rahmet eylesin.

Bizim seyyidler umrede teravih kılıyoruz. Yandaki adamı adam namazda su içiriyor. Adam işâret etmiş ona su içeceğim diye. Ben bir ara gözümü baktım adam namazda ya. Adama suyu vermiş çok çok çok çok adam su içiyor. zemzem içiyor. Döndüm Hacı adamın namazı bozuldu. … adam dedim. Suriyeli Suriyeliymiş o tanıştık sonra. Ya ona dedim kendi kendine bütün dîni literatür … oldu demiştim. Allâh rahmet eylesin. Şey efendi öbür tarafta yüksek bir yerdedir biz. Dedim bir de adama yemek yedir bari olmadı.

Ya şimdi namazda adam su içer mi? Adam orada su içti. Ha çok sıcak çok işte … sıkıntı fazla. Allâh kabûl etsin. Ben namazı olmadı demiyorum ben de. Allâh kabûl etsin inşâallâh. Ama normalde Hanefîye göre uygun değil. Yâni bir iş yapıyor. İyi sen namazdasın. Namazda adam benim namazı takip ettiyse o da iş yaptı. Namazı sükûnetle, sakinlikle, huşu içinde namazı kılın. Zikrullâh da aynıdır. Adam zikrullâh burada zikrullahta ya etrâfı gözetler. Kimin kafasını nasıl sallıyor, kim geldi, kim gelmedi, kim nasıl ders yapıyor, kim yüzünü nasıl değiştiriyor.

Bu bak yüzünü böyle buruşturdu. ha hâl görüyor diye hava yapıyor bak. Aslında hâl değil bu. İşte yok bak yüzünü şöyle yaptı. Bu hâl görüyor herhâlde. Yok … ağlıyor ya. Hem böyle böyle yap hem de gel burada ağla. Sen dervîş misin? İçinden şimdi ondan kardeşim bırak milleti sen kendi dersine bak. Kendi zikrullahına bak sen. Kendi hâline bak. Başkasıyla ilgilenme. İşte insanlar neden kaynaklanıyor? Huşu ve huzuru bulmuyorlar kendi kendilerine. Adam zikrullahta kendisini unutacak. Kendisiyle alâkalı şeyleri unutacak. Namazda kendisini unutacak.

Kendisiyle alâkalı şeyleri unutacak. Öyle ibâdet edin ki ibadette kendinizi unutun. İbadette kendisini unutan adam Elim açık mı kapalı mı hiç düşünür mü ya? Düşünmez. Veyâhut ben namazdayken işte secdedeyken ayaklarımı kapattım kapatmadım. Ya ben ayaklarım açık olmuş da biri geldi benim namazdan sonra işte vurdu benim şeyime omuzuma. Ondan sonra buyurun dedim ben. Hani yanlış anlama dedi. Namazda ben senin arka safındaydım dedi. Evet dedim ben. Siz dedi secdede ayaklarınızı kapatmıyorsunuz dedi. Sen secdede değil miydin o zaman dedim ben de.

E secdedeydim dedi. Benim ayağımda ne işin var senin? dedim. Yâni o da secdeye gidiyor ben de secdeye gidiyorum. Benim ayağımda onun namazda bir kimsenin ayağına bakmaz ki insan. Secde edeceği yere bakar diyor namazda. Öyle değil mi? Evet. E sen önüne bak kardeşim. Sen milletin ayağından … Adamın ayağıyla ilgileniyor. Adamın kıyafetiyle ilgileniyor. Adamın sarısıyla ilgileniyor. Adamın işte yaptıkları hareketlerle ilgileniyor. Bunlar bizi ve etrafımızdaki insanlar önce bizi toplum dışı yapıyor ve etrafımızdaki insanlarla ilişkimizi bozuyor. Biz oturmuşuz insanlar adam oturuyor şimdi caminin ulu caminin oraya veya herhangi bir camiye oturuyor şimdi kenara.

Her içeri girenin, … kıyafetinin nasıl girdiğini, nasıl çıktığını, kıyâfeti nasıl olduğunu, nasıl olması gerektiğini hükmetmek için oturmuş oraya. Ve mübârek insan bırak insan camiye girmiş. Sen camiye girdi de şükret. Sana ne adamın kılığından, kıyafetinden, saçından, sakalından. Kim karışacak ki işte. Allâh muhâfaza eylesin. O yüzden ilgilenmeyin kimseyle. Birisi size bir şeyi sorarsa doğru olanı söyleyin. Değil mi? Adamın omzuna vurup da kardeşim sen nesin böyle namaz kılıyorsun diye. Allâh bizi muhâfaza eylesin inşâallâh. Hakkınızı helâl edin. Âmîn. Ya Rabbi okumuş olduğumuz dualardan hasıl olan sevabı …


«…» ile gösterilen yerler kayıtta kesin olarak anlaşılamayan kısımlardır.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi, 52. Dergâh Sohbeti (22.05.2011) | Seri: Dergâh Sohbetleri