Yedi: Yedi Sınıf İnsan: Allah’ın Gölgesinde Gölgelenenler
Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretleri buyurdu ki: “Yedi sınıf kimse vardır ki Allah, kendi gölgesinden başka gölgenin bulunmadığı günde bunları kendi gölgesinde gölgelendirir.” Demek ki hiçbir gölgenin olmadığı yerde Allah’ın gölgesi oluyor. Allah’ın gölgesi olur mu? Allah zamandan mekandan münezzehtir, cisimden münezzehtir. O zaman Allah’ın gölgesi tabiri bizi şaşırtmasın; kafanıza bir cisim yerleşmesin. Bu, meseleyi anlamamız için Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem hazretlerinin tasvir ettiği bir ifadedir.
Demek mahşerde hiçbir şeyin gölgesi yok, sığınılacak hiçbir yer yok. Bu gölgeden sığınma da Allah’ın gölgesidir. Demek ki sığınılacak olan Allah, yedi sınıfı kendi himayesinde barındırıyor. Onları muhafaza ediyor, koruyor. O mahşerin dehşetinde, o hesabın, o kitabın arasında onları koruyor, muhafaza ediyor.
1. Adaletli İdareci
Birinci sınıf: adaletli idareci. Devlet başkanından tutun, aile reisine, patronuna, bir yerdeki müdüre kadar; her biri adaletli davranmak zorundadır. Adaletli davranmak, Kur’an ve Sünnet’e göre davranmaktır. Allah fıtratlerin arasında adalet koymuştur, tesis etmiştir.
Adil olmak demek eşit olmak demek değildir. Adil olmak demek, herkesin gücüne, kuvvetine, kendi ilmine, kendi koruma seviyesine göre davranmak demektir. Bir kimse 150 kg kaldırabilir, ona 150 kg yük verirsin. Bir kimse 50 kg kaldırabilir, eşit davranayım deyip ona da 150 kg veremezsin. O 50 kg kaldırır. Adalet budur, eşitlik değildir. İslam adalet ülkesine göre davranır.
2. Allah’a İbadetle Yetişen Genç
İkinci sınıf: Allah’a ibadetle yetişen genç. Öyle bir genç var ki elimizde, küçük yaşından itibaren ibadetle yetişmiş. Namazını kılmış, orucunu tutmuş, zikrullahını yapmış, kendisini Kur’an ve Sünnet çizgisinde götürmüş, kendisini hayırlı amellerde yetiştirmiş ve ibadetle yoğrulmuş. O da Allah’ın gölgesinde gölgelenecektir.
3. Gönlü Mescidlere Bağlı Olan
Üçüncü sınıf: gönlü mescidlere bağlı olan kimse. O kimsenin gönlü camilere bağlı, gönlü dergaha bağlı, gönlü zikrullaha bağlı, gönlü sohbetlere bağlı. Sohbetten sohbete gidiyor, zikrullahtan zikrullaha gidiyor. Sabah namazını kılmış, öğle namazının hasretini çekiyor. Öğle namazını kılmış, ikindi namazının hasretini çekiyor. Abdestini ona göre ayarlıyor, işini ona göre ayarlıyor.
Allah Resulü’ne soruyorlar: “Ya Resulallah, ribat nedir?” Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretleri: “Gönlü mescidlere bağlı olmadır, gönlü namaza bağlı olmadır” buyurmuştur. O zaman gönlün mescidlerde olacak, mescid ehlinde olacak, namaz kılan kimselerle olacak, hasenatta olacak, cemaatte beraber olmakta olacaksın.
4. Birbirini Sırf Allah Rızası İçin Sevenler
Dördüncü sınıf: birbirini sırf Allah rızası için sevenler. Maddi ve manevi hesap yoktur onlarda. Bugün günümüzde insanların, dervişlerin, toplumumuzun, cemaatimizin en büyük eksikliklerinden birisi budur: bir kimseyi sırf Allah rızası için sevmek.
Allah rızası için vermek, Allah rızası için almak, Allah rızası için tebessüm etmek, Allah rızası için gülmek, Allah rızası için yedirmek, Allah rızası için yemek, Allah rızası için beraber yolculuk yapmak, Allah rızası için birbirini sevmek. Bir kimseye veriyorsa Allah rızası için yedirmeli ve unutmalı. Birbirine yardım ediyorsa, birbirine destek çıkıyorsa Allah rızası için olmalı.
Sevginin Karşılığı Yoktur
Sevginin karşılığı yoktur. Sevginin karşılığı insanın kendi sevgisidir. Seviyorsan sevgine bir şey beklemeyeceksin. Sevgine karşılık sevgi beklemeyeceksin. Sevdiğin kimse eğer seni sevmezse yine sevmeye devam edeceksin. Kullanıldığını bilsen dahi sevmeye devam et; hani sen Allah rızası için seviyordun ya, hani senin hesabın yoktu ya.
Sevginin hesabı olmaz, sevginin kitabı olmaz. Sevgi aşktır, aşkın hiçbir hesabı yoktur. Biz şeyhimizi severiz, karşılık bekleriz. Arkadaşı severiz, arkadaştan karşılık bekleriz. Hanımımızı severiz, hanımımızdan karşılık bekleriz. Hayır! Sevgilerimiz karşılıksız olsun, sırf Allah rızası için olsun.
5. Güzel Kadın Davet Ettiğinde Allah’tan Korkan
Beşinci sınıf: güzel ve mevki sahibi bir kadın kendisini davet ettiği halde “Ben Allah’tan korkarım” diyen kimse. Gayet çekici bir kadın sizi davet ettiğinde “Ben böyle bir şey yapamam, ben böyle bir şey demem, teşekkür ederim, Allah razı olsun ama benim yolum bu değil” diyebilmek gerekir.
6. Sadakasını Gizli Veren
Altıncı sınıf: verdiği sadakayı kimseye bildirmeyen kimse. Verdiği sadakayı gizli veriyor, kimseye ilam etmiyor. Verdiği kimseye dahi kendini göstermiyor, verdiği kimsede dahi kendisini böyle bildirmiyor, kendine anılmıyor.
Hz. Hasan radıyallahu anh böyleydi. Vefat edince etrafındakiler anlamışlar; gece gece küfeyle sırtında yoksullara yiyecek taşırmış. Ömrünce anlamışlar ki Hz. Hasan’ın sırtında küfe izleri var. Sağlığında kimse bilmemiş, vefat edince anlamışlar.
7. Issız Yerde Allah’ı Zikredip Ağlayan
Yedinci sınıf: ıssız yerde Allah’ı zikredip gözlerinden yaş döken kimse. Yolda gidiyorsun, arabadasın, evde herkes yatmış, yatağına çekilmişsin, gece yarısı kalkmışsın, sabah namazına kalkmışsın, dükkanın bir köşesine çekilmişsin namaz kılıyorsun; hiç kimse seni görmüyor. Hiç kimsenin seni görmediği bir yerde, sen Allah rızası için gözyaşı döküyorsan orada riya yoktur, gösteriş yoktur, kibirlenmek yoktur. Orada sırf Allah’ın rızası vardır.
Zikrullah Her Şeyin Başıdır
Zikrullahsız bir mümin düşünülmesi mümkün değildir. Zikrullahsız bir tarikat yolu, zikrullahsız bir tasavvuf yolu düşünülmesi mümkün değildir. Bol bol Allah’ı zikredin. Asıl kalbimizde Allah’la baş başa kalmaktır zikir, başka bir şey değildir.
Muhakkak evlerinizde Allah’ı zikredin. Muhakkak evlerinizde kendi kendinize Allah’la baş başa kalın. Muhakkak secdede oturun, secdede ağlayın, secdede Allah’ı zikredin, secdede Allah’a tövbe edin, secdede Allah’a istiğfar edin. Bu halde kendinizi yakalayın. Allah bu halden ayırmasın inşaallah.
Kaynakça
Hadis-i Şerifler
- “Yedi sınıf kimse vardır ki Allah kendi gölgesinde gölgelendirir” — Buhari, Ezan, Hadis No: 660; Müslim, Zekat, Hadis No: 1031. Kıyamette Allah’ın gölgesinde gölgelenecek yedi sınıf insanı sayan meşhur hadis-i şerif.
- “Adaletli imam (idareci)” — Yedi sınıfın birincisi; Buhari, Ezan, Hadis No: 660. Adaletin Kur’an ve Sünnet’e göre davranmak olduğu, eşitlik ile adalet farkı.
- “Allah’a ibadetle yetişen genç” — Yedi sınıfın ikincisi; gençliğini ibadetle geçirenin fazileti.
- “Gönlü mescidlere bağlı (muallak) olan kimse” — Yedi sınıfın üçüncüsü; ribat kavramı ile bağlantısı; Müslim, Taharet, Hadis No: 251.
- “Birbirini sırf Allah rızası için seven iki kimse” — Yedi sınıfın dördüncüsü; Allah rızası için karşılıksız sevginin fazileti.
- “Güzel ve mevki sahibi kadın davet ettiğinde ‘Ben Allah’tan korkarım’ diyen” — Yedi sınıfın beşincisi; iffet ve takvanın korunması.
- “Sağ elinin verdiğini sol eli bilmeyen” — Yedi sınıfın altıncısı; gizli sadakanın fazileti; Buhari, Zekat, Hadis No: 1423.
- “Issız yerde Allah’ı zikredip gözleri yaşaran” — Yedi sınıfın yedincisi; gizli zikrin ve gözyaşının fazileti.
- “Her hayırlı amelin arkasında yetmiş şeytan vardır” — Şeytanın hayırlı amelleri engellemeye çalışması; zikrullaha gitmeyi engellemek için şeytanın vesveseleri.
Tasavvuf Kaynakları
- Hz. Hasan (r.a.) ve gizli sadaka — Gece gece küfeyle yoksullara yiyecek taşıması, sırtındaki küfe izlerinin vefatından sonra anlaşılması.
- Allah rızası için karşılıksız sevgi — Sevginin hesapsız, kitapsız, karşılıksız olması; sufilerin sevgi anlayışının temel ilkesi.
- Ribat kavramı — Gönlün mescidlere bağlı olması; İmam Nevevi, Riyazu’s-Salihin, Ribat Bölümü.
- Zikrullahın her şeyin başı olması — Evlerde gizli zikir, secdede ağlama, Allah’la baş başa kalma; İmam Gazali, İhyau Ulumi’d-Din, Kitabu’l-Ezkar.
Fıkhi Esaslar
- Adalet ile eşitlik farkı — İslam’ın adalet üzerine kurulu olması, eşitlikçi değil adaletçi yaklaşım; İmam Gazali, el-Mustasfa.
- Allah’ın cisimden ve mekandan münezzeh olması — “Allah’ın gölgesi” ifadesinin tevili; kelamda teşbih ve tenzih dengesi; İmam Maturidi, Kitabu’t-Tevhid.
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi