Tövbe: Evlilik Meselesi: Kibirlilik, Boşanma Hakkı ve İslâmî Bakış
Kibirlilik yapmayın. İnsanlar normalde evlilik konusunda kibirlilik yaparlar. ‘O bize göre değil, bu ona göre değil; gözü kara olacak, kaşı ak olacak’ diye ömürlerini bitirirler. Evlilikte çok ince eleyip sık dokuyanlar vardır, bu hoş bir şey değildir. Hadîs-i şerîfte buyurulmuştur: ‘Nikâh dört şey için yapılır: Dili için, zenginliği için, güzelliği için, nesebi için. Siz dindar olanını seçin.’ Dindarlıktan kasıt iyi ahlâktır, güzel ahlâktır.
Hiçbir kimse için mükemmel bir kadın yok, hiçbir kimse için de mükemmel bir adam yok. En mükemmeli bin dört yüz yıl önce geldi, yaşadı, gitti. İki mükemmel aynı evde yaşayamaz. Evlilikte bir paydaş olması lazım. Vücut nasıl karaciğer akciğere ‘ben senden daha faziletliyim’ diyemezse, evlilikte de aynı şekilde bakılmalıdır.
Boşanma Hakkı ve Zulüm
Bir kadın boşanmak istiyorsa adam beş dakikada boşayacak, gidecek. Bir adam boşanmak istiyorsa boşanacak, geçecek. Boşanmak yolun sonu değil, ölüm değil. O da Allah’ın helâlidir. Ama kadın boşanmak istedi diye gidip onu öldürmek rezilliktir, katilliktir, ebedîyen cehennemde kalacaktır. ‘Bir kimseyi öldüren, bütün insanları öldürmüş gibidir.’ (Mâide 5/32)
Bir erkeğin evlenmekten ve evlilikten korkmasını algılayamam, anlayamam. Bir kadının evlenmekten korkmasını da algılayamam. Evlilikten ürkmeyın. Bekârlığınıza devam ettirmeniz hoş bir şey değil, sünnete aykırıdır.
Eşler Arası Muâmele: Kur’ân ve Sünnet Ölçüsü
Bir erkeğin bir kadına hakaret etmesi, ona bağırıp çağırması, dövmesi, aşırı baskı yapması anlaşılabilecek bir şey değildir. ‘Kadınlar eğri kemiğinden yaratılmıştır; çok düzeltmeye çalışırsanız kırılır, çok serbest bırakırsanız iyice yamulur.’ Bizim dinimiz orta dindir. Eşlerinize orta davranın; hakaret etmeyin, dövmeyin, sövmeyin, küfür etmeyin, saygısız davranmayın.
Dervişlik ahlâkına eşe kötü muâmele hiç uygun değildir. Bir kadın ne zaman evden kovulur? Sözünü dinlemiyorsa, gitme dediği yere gidiyorsa, eve alma dediği kimseyi alıyorsa, ahlâksızlık yapıyorsa — o zaman söylenecek laf yok. Ama bunlar yoksa bir erkeğin onu dövmesi, sövmesi, hakaret etmesi zayıflıktır.
Âl-i İmrân 134: Takvâ Sahiplerinin Özellikleri
‘O takvâ sahipleri ki bollukta ve darlıkta infâk ederler. Öfkelerini yenerler. İnsanların kusurlarını bağışlarlar. Allah ihsân edenleri sever.’ (Âl-i İmrân 3/134)
Bollukta ve Darlıkta İnfâk
Takvâ sahipleri için bolluk veya darlık söz konusu değildir; onlar infâk etmeye devam ederler. Açtır, birisi ona bir lokma getirmiştir, onu infâk eder. Gece gündüz infâk ederler. Gece infâk etmek, gece namazdan sonra kalkıp dua etmek, gece zikirde dua etmektir. İnfâk edenin malı eksilmez, ilmi eksilmez, duası eksilmez. Oruç tuttun, infâk et ümmet-i Muhammed’e. Zikrettin, infâk et. Dua ettin, infâk et.
Öfkeyi Yenmek
‘Sizin en kuvvetliniz öfkelendiğinde öfkesini yenendir.’ Ebû Zer el-Gıfârî Hazretleri’ne birisi gelmiş saçını çekmiş, seslenmemiş. Birisi bir daha saçını çekmiş. Ayağa kalkmış, dolaşmış; olmamış, oturmuş; olmamış, yatmış. Demiş: ‘Resûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki öfkelendiğinde oturuyorsan kalk, ayaktaysan otur, olmadı yat.’
Öfke şeytandandır. Hadîs-i şerîfte buyurulmuştur: ‘Şeytan ateşten yaratılmıştır. Ateşi nasıl su söndürürse, sen de abdest al.’ Öfkelendiğinde kalk abdest al, iki rekât namaz kıl. Bir dolaş, git yat. Ama sakın diline sahip ol, eline sahip ol. Dervîş öfkelenmez; dervişin öfkeleneceği şey kâfirlerdir, münâfıklardır, kötü ahlâktır. Müslümanlara karşı şefkatli ve merhametli olunur.
Kusurları Bağışlamak ve Affetmek
Affet. Affedersen affolursun. Bağışla. Sana kim kötülük yaptıysa bağışla. Kim yanlışlık yaptıysa bağışla. Kim eksik davrandıysa bağışla. Kim affederse Allah onu affeder. Kim bağışlarsa Allah onu bağışlar. Kim etrafındaki herkese hakkını helâl ederse Allah onu mahşerde bağışlar, kusurlarını örter.
İmâm Mâlik Hazretleri’ne zamanın Medîne kadısı ve vâlisi zulmetmiş. Demiş: ‘Ben sana hakkımı helâl ettim. Çünkü sen Muhammed Mustafa sallallâhu aleyhi ve sellem’in soyundansın. Ben asla Resûlullâh’ın Ehl-i Beyti’yle onun huzûrunda çatışamam.’ Ne büyük bir ehl-i beyt sevgisi.
Bağışlarsan Allah katında yücelirsin, insanlar katında yücelirsin, tevâzu ehli olursun. Hiç kimseye kalbinden kin tutma, buğz etme. İşi sahibine bırak. De ki: ‘Yâ Rabbî, ben bağışladım, mü’min kardeşlerimle mahşerde çekişmek istemiyorum.’
Yemin ediyorum, kalbinizdeki herkesi bağışlayabildiğiniz an içinizde imanın tadını alacaksınız. Evli erkekler, eşlerinize karşı kalbinizde kin olmasın; olduğu anda muhabbetiniz kesilecek. Kadınlar, kocalarınızı bağışlayın. Anne babalarınızı bağışlayın; cahildir, bilememiştir, görememiştir.
Âl-i İmrân 135: Günah İşleyince Tövbe
‘O takvâ sahipleri ki fenâ bir şey yaptıklarında veya kendilerine zulmettiklerinde Allah’ı anarlar, hemen günahlarının bağışlanmasını dilerler.’ (Âl-i İmrân 3/135) Günlük virdini çek, tövbeni yap. Muhammed Mustafa sallallâhu aleyhi ve sellem günde yüz kez tövbe ediyordu. Sen de onun sünnetiyle günde en az yüz kez Allah’a tövbe et.
Kim bir günah işlerse abdest alır, iki rekât namaz kılar, ‘Yâ Rabbî beni affeyle’ derse Allah onu affeder. Günahta ısrarcı olma; gıybette, iftirâda, yalancılıkta, katı kalplilikle ısrarcı olma. Şeytan ‘Bunu affetme’ der; sen affet. Şeytanın sözünü dinleme, dostunun sözünü dinle.
Kader ve Hayatla Barışmak
Hazret-i Abbâs’ın oğlu Abdullah’a Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu: ‘Bütün insanlar sana kötülük yapmak için toplansalar, Allah dilememişse kimse sana kötülük yapamaz. Bütün insanlar sana iyilik yapmak için toplansalar, Allah yaratmadıkça kimse sana iyilik yapamaz. Kalem kırıldı, mürekkep kurudu.’
Kaderle mücadele etme. Hayatla barış, kaderinle barış. İnsansın, başına her şey gelecek: darlık gelecek, genişlik gelecek, hastalık gelecek, iyilik gelecek, kötülük gelecek. Barış hayatla.
Kaynakça
Âyet-i Kerîmeler
- Âl-i İmrân Sûresi 3/134 — ‘O takvâ sahipleri ki bollukta ve darlıkta infâk ederler, öfkelerini yenerler, insanların kusurlarını bağışlarlar. Allah ihsân edenleri sever’
- Âl-i İmrân Sûresi 3/135 — ‘Onlar ki fenâ bir şey yaptıklarında veya kendilerine zulmettiklerinde Allah’ı anarlar, günahlarının bağışlanmasını dilerler’
- Mâide Sûresi 5/32 — ‘Kim bir kimseyi öldürürse bütün insanları öldürmüş gibidir’
Hadîs-i Şerîfler
- Nikâhta dindar olanı seçme hadîsi — ‘Kadın dört şey için nikâhlanır: malı, soyu, güzelliği ve dîni için. Sen dindar olanını seç’ — Buhârî, Kitâbu’n-Nikâh, Hadis No: 5090; Müslim, Kitâbu’r-Radâ
- Kadınlar eğri kemiğinden yaratılmıştır hadîsi — Buhârî, Kitâbu’l-Enbiyâ; Müslim, Kitâbu’r-Radâ, Hadis No: 1468
- Öfke yönetimi hadîsi — ‘Öfkelendiğinde oturuyorsan kalk, ayaktaysan otur, olmadı yat’ — Ebû Dâvûd, Kitâbu’l-Edeb, Hadis No: 4782
- Şeytan ateşten yaratıldı, ateşi su söndürür, öfkelenince abdest al hadîsi — Ahmed bin Hanbel, Müsned
- En kuvvetliniz öfkesini yenendir hadîsi — Buhârî, Kitâbu’l-Edeb, Hadis No: 6114; Müslim, Kitâbu’l-Birr
- Abdullah ibn Abbâs hadîsi — ‘Kalem kırıldı, mürekkep kurudu’ — Tirmizî, Sıfatü’l-Kıyâme, Hadis No: 2516
- Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem günde yüz kez tövbe ederdi — Müslim, Kitâbu’z-Zikr, Hadis No: 2702
- Abdest alıp iki rekât kılarak tövbe hadîsi — Ebû Dâvûd, Kitâbu’s-Salât; Tirmizî, Kitâbu’s-Salât
Tasavvuf Kaynakları
- Ebû Zer el-Gıfârî (r.a.) — Öfke yönetimi kıssası, saçını çekene sabretmesi
- İmâm Mâlik bin Enes (r.a.) — Medîne vâlisinin zulmüne rağmen Ehl-i Beyt sevgisiyle hakkını helâl etmesi
- İnfâkın zâhirî ve bâtınî boyutu — Maddi infâk ve mânevî infâk (dua, zikir, oruç hediye etme)
Fıkhî Kaynaklar
- Boşanma (talâk) hükümleri — İslâm’da boşanmanın meşrûiyeti, zorla evliliği sürdürmenin zulmü
- Hanefî fıkhında evlilik âdâbı — Eşler arası muâşeret hukuku
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi