Dört: Giriş: Hayır Duası

Allah gecemizi hayır etsin inşaAllah. Cenab-ı Hak günümüzü hayırlı eylesin. Hayırımızı, yılımızı, ömrümüzü hayırlı eylesin inşaAllah.

Ruh, Can ve Nefis Ayrımı

Ruhla can aynı şey değildir. Bazıları ruh, nefis ve canı aynı kategoride değerlendirmiş olsa da bunları ayırt etmek gerekir. Nefsin bir kötülükleri emreden kategorisi var — bu farklı bir şeydir. Aynı nefis kategorisinin içerisinde iyilikleri emreden, ilham eden taraf var — buna ruh diyenler olmuş ama biz ruhu ayrı bir kategoriden değerlendiririz.

Can, vücudun fiziksel yaşamını devam ettiren unsurdur. Mide, karaciğer, böbrekler, akciğer gibi organların çalışması canla alakalıdır. Uyku için ‘yarım ölüm’ tabir edilir — insan uyuduğunda ruh alınır ama vücutta can vardır, vücudu çalıştırmaya devam eder.

Ruh ise bütün bunların padişahıdır, sultanıdır. Bedenin maddî-manevî padişahı ruhtur. Onun emri altında can var, akıl var, kötü nefis ve iyi nefis var. Cenab-ı Hak: ‘De ki ruh Rabbimin emrindendir’ (İsrâ 17/85) buyurmuştur. Ruhtan konuşmamız bu noktada kapalı tutulur; ancak tecelliyatını görürüz.

‘Allah’tan Parça’ İddiası: Küfür ve Şirk

‘Cenab-ı Hak Âdem’i kendi suretinde yarattı’ hadis-i kudsîsini ben sahih olduğuna inanıyorum. Ama burada Âdem’i kendinden bir parça olarak yaratmadı. İnsan ne kadar faziletli, ne kadar hikmetli, ne kadar irfan ehli olursa olsun Allah değildir. Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem dahil Allah’tan bir parça değildir. Melekler, Cebrail dahil Allah’tan bir parça değildir.

Kendilerini tasavvuf ehliymiş gibi gösterip Allah’tan bir parçaymış gibi görenleri ben küfür ehli, cehalet ehli olarak görüyorum. Bir yaratan var, bir de yaratılan var. Yaratılan hiçbir zaman yaratan değildir, yaratandan bir parça da değildir, yaratana ortak da değildir. Bu şirktir, müşrikliktir, küfürdür.

Bu anlayış Yunan filozoflarından, eski Mısır firavunlarından etkilenmiştir. Firavun sistemi kendini ilah görmüş, Yunan filozofları da aynı yolda devam etmişlerdir. Bu felsefeden etkilenenler ruhlarını ilahlaştırıyor, açıklanamaz olanı açıklamaya çalışıyorlar.

Şeytanın Dört Kapıdan Girişi

Ayet-i kerimede şeytan der ki: ‘Sizi sağınızdan, solunuzdan, önünüzden, ardınızdan aldatmaya çalışacağım’ (A’râf 7/17). Kalbinizde bu dört kapıdan vesvese vermeye çalışır.

Önden Giriş: Hayırları Geciktirmek

Yapacak olduğun her hayırlı işi geciktirir. Cömertlik yapacaksın: ‘İflas edersin.’ Zikre gideceksin: ‘Kafayı bozarsın.’ Oruç tutacaksın: ‘Yarın tutarsın.’ Sadaka vereceksin: ‘Daha fakir olursun.’ Ezan okunuyor: namazı geciktirir. Ne hayır hasenat edeceksen geleceğe ertelemek ister. Oysa sana namaz kıl diyen ses Allah’ın lütfudur, ikramıdır.

Soldan Giriş: Kötülüklere İtmek

Kötülüklere ve yanlışlıklara doğru seni itmeye çalışır. Burada korku hâkim olur. Şeriat ehlini harama düşme korkusu sarar; marifet ehlini ise bir an Allah’ı unutma, gaflete dalma korkusu sarar. Eğer irfan sahibi olacaksan asla gaflet yoktur. Yahya aleyhisselam İsa aleyhisselama dedi ki: ‘Kalbim bir an olsun Allah’tan başka bir yerde oyalanacak olsa onu gaflet bilirim.’

Sağdan Giriş: İbadetlerle Aldatmak

En tehlikeli giriştir. ‘Senin gibi namaz kılan yok, senin gibi zikrullah yapan yok, senin gibi üstadını seven yok’ der. Tatlı ve gizli bir kurt gibi ağacın içini yer bitirir; koca çınar küçük bir üflenmeyle yıkılır. İçkiden tövbe edersin, tanırsın — ama burası böyle fark edilmez.

Sakın yaptığın ibadetleri çok görme, gözünün önünde bulundurma. Âbitleri aldatan ibadetlerini görmeleridir — o yüzden âbid yolda kalır. Zühdünü görme, kerametine güvenme. Nice çınarların yıkıldığını, nice yıllık dervişlerin düştüğünü gördük.

Arkadan Giriş: Geçmişi Karanlık Göstermek

‘Senin günahların affolmaz, senin kusurların affolmaz’ der. Onu tövbe tokmayla vur, ümit zincirine bağla. Hz. Peygamber günde yüz kez tövbe tokmayla o melanet şeytanın kafasına vururdu. Sen de onun ümmetisin — günde yüz kez tövbe tokmayla vur. ‘Kim günde yüz sefer Subhanallahi ve bihamdihi derse, deniz köpükleri kadar günahı olsa Allah affeder.’

Marifet Ehlinin Üç Türü

Birincisi: Allah onu insanların içinde tebliğ ile vazifeli kılar. Kur’an ve sünneti, Allah’ın ahlakını, hikmeti öğretmeye ve yaşatmaya çalışır. Bu, marifet ehlinin en zirve noktasıdır.

İkincisi: Allah onun dilini bağlar. Hiç kimseye konuşamaz, tebliğ edemez. Hayrette kalır sadece.

Üçüncüsü: Gizlidir. Onu Allah bilir sadece. Kullarına göstermez, anlatmaz. Cenab-ı Hakk’ın gizli dostu, gizli sevgilisidir.

Zikrullah: Dört Kapının Yegâne İlacı

Şeytanın dört kapıdan girmesinin tek ilacı, dört kapıyı birden kapatacak olan ilaç Allah’ı zikretmektir. Allah’ı zikredersen hem korkarsın, hem ümit edersin, hem muhabbet beslersin, hem şevk sahibi olursun. Allah’ın zikri ilaçtır — marifetullaha ulaşmak istiyorsan Allah’ı zikret.

Seven zikreder, zikreden sever. Ne kadar zikredersen zikret az zikretmişsindir. Ne kadar seversen sev az sevmişsindir. Ne kadar tövbe edersen et az tövbe etmişsindir. Sakın yaptığın ibadetleri çok görme.

Dünyadan Ayrılık Hakikati

Neyi severseniz sevin bu dünyada, ayrılacaksınız. Eşlerinizden, çocuklarınızdan, arabalarınızdan, evlerinizden ayrılacaksınız. En çok sevdikleriniz hızla dönecekler sizi gömdükten sonra. Ayrılacak olduğu bir şeyi insan aşırı derecede sevmez — onun aşırı olarak sevdiği Allah’tır.

Dokunacaksınız, tat almayacaksınız ondan — çünkü benim değil ki diyeceksiniz. Öldüğünde o kadın, o adam senin için kötü düşünmesin — tatlı bir anı bırak arkanda. Biriktirdiğin paraları çocuğuna harcayamadıktan, yaptığın dairelerde evladını oturtamadıktan sonra — ayrılacaksınız.

Kaynakça

• Kur’an: Ruh hakkında — İsrâ Sûresi, 17/85: ‘De ki: Ruh Rabbimin emrindendir’
• Hadis-i Kudsî: ‘Allah Âdem’i kendi suretinde yarattı’ — Sahîh-i Buhârî, Kitâbu’l-İsti’zân, Hadis No: 6227; Sahîh-i Müslim, Kitâbu’l-Birr, Hadis No: 2612
• Kur’an: Şeytanın dört yönden girmesi — A’râf Sûresi, 7/17
• Kur’an: Ancak sana ibadet eder, ancak senden yardım dileriz — Fâtiha Sûresi, 1/5
• Hadis-i Kudsî: ‘Kulun farzlarla emrimi yerine getirir, nafilelerle yaklaşır, onu severim’ — Sahîh-i Buhârî, Kitâbu’r-Rikâk, Hadis No: 6502
• Hadis: ‘Kim günde yüz sefer Subhanallahi ve bihamdihi derse günahları affolunur’ — Sahîh-i Buhârî, Kitâbu’d-Da’avât, Hadis No: 6405
• Hadis: ‘Kardeşine yardım et, mazlum da olsa zalim de olsa’ — Sahîh-i Buhârî, Kitâbu’l-Mezâlim, Hadis No: 2444
• Hadis: ‘Hasta ziyaretine gitseydin beni orada bulurdun’ — Sahîh-i Müslim, Kitâbu’l-Birr, Hadis No: 2569 (Hadis-i Kudsî)
• Kur’an: Hidayet Allah’tandır — Kasas Sûresi, 28/56: ‘Sen sevdiğini hidayete erdiremezsin, Allah dilediğini hidayete erdirir’
• Kur’an: Allah iman edenlerin velisidir — Bakara Sûresi, 2/257
• Kur’an: Yahudi ve Hristiyanları dost edinmeyin — Mâide Sûresi, 5/51
• Kur’an: Yolumuzda mücahede edenlerin yollarını açarız — Ankebût Sûresi, 29/69
• Hz. Mûsâ ve Hızır kıssası — Kehf Sûresi, 18/60-82
• Yahya ve İsa aleyhisselam kıssası: Kalbim bir an gaflet etse — İmâm-ı Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn, Kitâbu’z-Zikr

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Sünnet, Muhabbet, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı