Takva: Islam, Iman ve Takva Ayrimi

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri hadis-i seriflerinde buyurmustur ki Islam bellidir; bir kimse Musluman oldugunda karsi taraf onun Islam oldugunu bilir. Iman ise kalptedir, bilinmez. Takva ise gogus boslugunun icerisindedir. Peygamber Efendimiz gogusunu isaret ederek ‘Takva buradadir’ buyurmustur.

Islam’in sartlari disa yoneliktir: namaz kilmak, oruc tutmak, hacca gitmek, zekat vermek. Bir kimse bunlari yapiyorsa biz onun Islam olduguna hükmederiz. Iman ise insanin iciyle, kalbiyle alakalidir: Allah’a iman, meleklerine, peygamberlerine, kitaplarina, hayra-serre, kadere, cennete, cehenneme, hesaba, kitaba inanmak kalple alakali bir istir. Biz disaridan bir kimsenin kalbindeki imana hükmedemeyiz.

Baskasinin Imanini Yargilamak Hakkinda

Sahabe-i Kiram’dan birisi savas esnasinda kelime-i sehadet getiren bir kimseyi katletmis, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri ‘Kalbini mi yardin baktın?’ diye buyurarak onu siddetle uyarmistir. Cunku bir kisinin imana gelmesi gokteki ve yerdeki butun ibadetlerden efdaldir. Peygamber Efendimiz bu hadisle bir yolu kapatmistir: baskasinin imanini arastirmayin, derecelendirmeyin, tespit etmeye kalkmayin. Bu kalpteki is Allah ile kul arasindadir.

Ehli kibleyi tekfir etmeyiniz buyurulmustur. La ilahe illallah Muhammedun Resulullah diyen bir kimseyi tekfir edemeyiz. Bizimle beraber namaz kilan bir kimseye munafik veya kafir damgasi vuramayiz. Kur’an ve sunnet noktasinda bir seyi inkar etmiyorsa ona kafir veya munafik diyemeyiz.

Takva Elbisesi ve Marifetullah Yolu

Takva bir kimsenin Allah ile olan munasebetindeki durus noktasidir. Takvaya degisik yollardan ulasilir: az yemek, az uyumak, az konusmak, cok hayir hasenat etmek, cok zikretmek, cok namaz kilmak, haramlardan uzak durmak, supheli seylerden uzak durmak. Butun bu tariflerin hepsinde takvanin kokusunu aliriz ve takva insani Allah’a yaklastirir, kulu Allah’a dost eder.

Takvasiz bir marifetullah dusunmek mumkun degildir. Eger Allah’a dostluk peyda edeceksek, Allah’a yakinlasmayi kendimize dustur edineceksek takva ipine simsiki sarilmamiz lazimdir. Ehli marifetullah takva susuyle suslenirler, takva elbisesiyle elbiselenirler.

Kur’an ve Sunnet’in Hudutlarini Bilmek

Her kitap bir emirle gelmistir. Her emrin bir haddi, bir hududu, bir siniri vardir. Her hududun bir sebebi, her sebebin dayandigi bir hikmet vardir ve iste o hikmet marifetullahtir. Kitabimizi okurken hududunu bilmemiz gerekir ki takva elbisesini dogru noktada giyelim.

Burada kitaptan kasit hem Kur’an-i Kerim’dir hem de Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem Hazretlerinin cikmis oldugu sunnet ve hidayet yoludur. Kur’an-i Kerim kitabin yazili kismidir, fiiliyat kismi ise Muhammed Mustafa’dir. O kitabin emirlerine dikkat etmeden takvaya ulasilmaz; takva bu manada Kur’an ve sunnete uymaktir, Allah’in cizdigi sinirlarin icerisinde durmaktir.

Takvanin negatif yonu haramlardan uzak durmaktir. Pozitif yonu ise dinde bulunmayan seyleri dindennis gibi gostermekten, dinde bulunmayan hukum ve kaideler cikarmaktan uzak durmaktir. Nice ehli tasavvufmus gibi gorunen insanlar bidatlarin icerisinde bogulmuslar, o bidatlarini sanki Kur’an ve sunnetin emriymis gibi gostermisler; ne yazik ki farkinda olmadan sapikliga hizmet etmislerdir.

Dis ve Ic Uyumu: Gosteris Tehlikesi

Eger bir kimsenin kalbinde iman var ise azalarindan iman fiskidir, Islam fiskirir. Butun duygu organlarindan Islam fiskirir cunku kalbinde iman vardir. Eger icinde Allah’a yakinlasma duygusu var ise takva elbisesiyle elbiselenecektir.

Cenab-i Hak ayet-i kerimede takva elbisesine burunenlere hitaben ‘Siz onlarin yuzune baktiginizda onlari tanirsiniz’ buyurmustur. Cunku muminler Allah’in nuruyla bakarlar, ferasetleri vardir. Haramla helal bir yerde yurumez, munafıklıkla muminlik bir yerde yurumez. Kalbimizde Allah var ise orada seytan yoktur; seytanin bulundugu yerde ise hasa Allah yoktur.

Ancak disi Islam’a benzemis ama ici bos olan insanlar da vardir. Sakali, cubbesi, sarigi cok guzel ama icini susleyememis, iman nuruyla nurlanmamis, takva elbisesiyle elbiselenememis kimseler. Nefis onlari gosterise, satafata itmis, aldatmis, kandirmistir. Disi Islam sususuyle suslu ama ici dunya sevgisiyle doludur; ilk gel diyen seyin pesine gider.

Tovbe ve Kendini Hesaba Cekmek

Takva sususuyle susleneceksek arkamizda copur bir sey kalmamali. Tovbeye cikarken, pismanligimizi ortaya koyarken yüregimiz elimizde olmali. Icimizi temizleyerek, yanlisliklarimizi zikrullah halkasinda yikayarak Allah’in huzuruna gelmeliyiz.

Subhanallahi ve bihamdihi derken gunahlarimizi dusunecegiz: hatalarimizi, kusurlarimizi, uzakliklarimizi, hainliklerimizi, vefasizliklarimizi dusunecegiz. Elimize, dilimize, gozumuze, kulağımıza, ayagimiza sahip olamadigimiz zamanlari hesaba cekecegiz. Baskasina zarar verirken aslinda kendimize zarar verdigimizi gorecegiz.

Hazreti Ayse Validemiz ‘Ya Resulallah, gecmis ve gelecek gunahlarin bagislandi, bu tovbe niye?’ dediginde Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri ‘Allah’i hakkiyla ibadet eden, zikreden, tesbih eden bir kul olmayayim mi?’ buyurmustur. Ehli tasavvuf bu yuzden her gun kendini hesaba ceker, temizler. Marifetullah’a ulasmak isteyenler her gun kendilerini temizleyecek, yenileyecek, elbiselerini susleyecektir.

Cehennem Kendi Amellerimizin Urünüdür

Allah zalim degildir, insanlara bir cehennem olusturmamistir. Biz kendi amellerimizle cehennemi ekiyoruz dunyada. Ates eken kor toplar, ruzgar eken firtina bicer. Namazsiz, orucsuz bir hayat surerken cennete goz dikmemeliyiz; seytan aldatmasin. Nur eken nur toplar, iyilik eken cennet toplar. Allah’in adaleti, hikmeti ve ilmi sasmaz.

Islam Garip Gelmistir: Gariplik ve Yalnizlik

Takvaya eger olan kimse dunyada gariptir, yalnizdir, anlasilmaz, kimsesizdir. Herkesin attigi gibi atmaz kalbi, herkesin dusundugu gibi dusunmez. Insanlarin icinde gariptir, dunyanin icinde gariptir, hatta meleklerin arasinda dahi gariptir. Ama o ne guzel bir garipliktir ki Allah vardir; o ne guzel bir yalnizliktir ki dostu Allah’tir.

Cebrail aleyhisselam Peygamber Efendimize demistir ki: ‘Ya Muhammed, kimi seversen sev, bir gun ayrilacaksin.’ Bu dunya uzerinde kimi ve neyi sevsek ayrilacagiz. Ama ayrilmayacaklarimiz vardir: Allah, peygamberler, veliler, salihler. Cok sevdigimiz esimiz, cocugumuz, arkadasimiz takva noktasinda bizimle ayni yerde bulusmayabilir. Islam garip gelmistir ve garip olarak donecektir; gariplere mujdeler olsun.

Kurban Arifesi ve Ibadetin Fazileti

Kurban arifesi mubarek gunlerden bir gundur. Muhakkak arife gununu oruclu gecirmeli, cok dua edip cok tovbe etmeliyiz. Arife gunu huccacin Arafat’a ciktigi, gok semasinin kapilarinin acildigi, dua ve zikirlerin Allah katina kadar ulastigi gundur. O yuzden arife gununun ve gecesini dua ile, zikirle, orucla gecirmeli, kendimize is birakmadan ibadetle doldurmaliiyiz.

Kaynakca

• Kur’an-i Kerim, el-Bakara Suresi 2/197 — ‘Azik edininiz; muhakkak ki aziklarin en hayirlisi takvadir’
• Kur’an-i Kerim, el-A’raf Suresi 7/26 — ‘Takva elbisesi ise o daha hayirlidir’
• Kur’an-i Kerim, el-Hucurat Suresi 49/13 — ‘Allah katinda en degerliniz en cok takva sahibi olaninizdir’
• Kur’an-i Kerim, el-Bakara Suresi 2/273 — ‘Sen onlari yuzlerinden tanirsin’ (muminlerin feraseti)
• Sahih-i Muslim, Kitabu’l-Iman, Hadis No: 8 — Cibril hadisi: Islam, iman ve ihsan tanimi
• Sahih-i Muslim, Kitabu’l-Birr ve’s-Sila, Hadis No: 2564 — ‘Takva buradadir’ (gogus isaretlenerek)
• Sahih-i Muslim, Kitabu’l-Iman, Hadis No: 96 — Usame bin Zeyd’in kelime-i sehadet getiren kimseyi katletmesi, ‘Kalbini mi yardin?’ uyarisi
• Sahih-i Buhari, Kitabu’t-Teheccud, Hadis No: 1130 — Hz. Ayse’nin sorusu ve Peygamber’in ‘Sukredici bir kul olmayayim mi?’ cevabi
• Sunen-i Ebu Davud, Kitabu’s-Sunne, Hadis No: 4600 — ‘Ehli kibleyi tekfir etmeyiniz’
• Musned-i Ahmed, Cilt 5, Hadis No: 23958 — Cebrail’in ‘Kimi seversen sev, bir gun ayrilacaksin’ nasihati
• Sahih-i Muslim, Kitabu’s-Siyam, Hadis No: 1162 — Arefe gunu orucunun fazileti
• Sahih-i Muslim, Kitabu’l-Iman, Hadis No: 145 — ‘Islam garip baslamistir, garip olarak donecektir; gariplere mujdeler olsun’

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, İhsân, Kalb, Tesbîh, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı