Sigara: Sigara Meselesi: İllet Varsa Hüküm de Vardır
Sigaranın kendisiyle alakalı, nesnel olarak ‘sigara haramdır’ diye ismi konulmuş bir hadis veya ayet yoktur. Ama ‘kendi ellerinizle nefislerinizi tehlikeye atmayınız’ ayeti vardır. Bir şeyin illeti varsa onun hükmü de vardır. İllet ortadan kalkarsa hüküm de ortadan kalkar. Sigaranın illeti nedir? İnsanların sağlıklarını bozuyor, toplumun geleceğinin sağlığını bozuyor. Sigara paketinin üzerinde ‘sigara öldürür, kanser yapar, kalp damar hastalığı yapar’ yazıyor. Adam bunları bile bile içmesi haramdır.
Cenab-ı Hak insanların kendi bedenlerini kendilerine emanet etmiştir. Biz bu bedeni Allah rızası için korumak ve kollamak zorundayız. Bir kimsenin sağlığını tehlikeye atacak şekilde uyumamak haramdır; o kişiye uyumak farz olur. Şeker hastası olan birinin sınırda olduğunu bildiği halde her gün tatlı yemesi haramdır. Sigara üretmek de haramdır; içmek haramsa üretmek de haramdır.
Sigarayı Bırakmak: Azim Meselesi
İnsanoğlu kadar azimli, iradeli ve dirençli bir varlık yoktur. Bıraktım dedi mi bırakır, yapmayacağım dedi mi yapmaz. ‘Bırakamıyorum’ lafları hep boş laflar. Ben günde iki buçuk paket içiyordum. Bir sohbette şeyh efendi ‘sigara dahi içmez’ dedi, ben içimden söz verdim ve o gece bıraktım. Bir daha ağzıma almadım. Ramazan’da oruç tutan herkes bırakabiliyor, demek ki herkes bırakabilir.
Şükür: Dilden Kalbe İnen İbadet
Şükrün Gerçek Manası
Bütün ibadetler dille, kalple, sırla, ruhla farklı tecelliyatlar olur. Şükrün de dilde olan tecelliyatı farklı, kalpte olan tecelliyatı farklıdır. Sözler bir şeyin gerçek anlamını anlatmakta güçlük çekerler. Bir gözyaşının duygusunu sözcüklerle ifade etmek nasıl mümkün değilse, şükrün de gerçek manası kalpteki hissiyattır.
Şükrün gerçek manası bir kimsenin Allah onu hangi noktaya getirirse getirsin, hangi noktaya götürürse götürsün, hangi noktada tutarsa tutsun Allah’a şükretmesidir. Ona teslim olmak, ona itiraz etmemek, ‘neden böyle yaptın, neden bu haldeyim’ dememe noktasıdır. O zaman hastalığa da şükür, yokluğa da şükür, varlığa da şükür, nimete de şükür ortaya çıkar.
Şükür ve Zikir: Hesapsız Cennete Girenler
Ulema ve imamlar ‘şükür mü üstün, zikir mi üstün’ diye tartışma yapmışlar. Ama zikrullah şükrü de içine alır. Mahşer kurulduğunda Cebrail nida edecek: ‘Dünyada Allah’ı hakkıyla şükredenler kalkın!’ Onları hesapsız kitapsız cennete gönderecek. Ardından ‘dünyada Allah’ı çokça zikredenler kalkın!’ Onları da hesapsız kitapsız cennete gönderecek. Bir de Allah yolunda şehit olanlar hesapsız kitapsız cennete gönderilecek.
Hayatınızı şükürle zenginleştirin, süsleyin. Her şey geçer: varlık geçer, yokluk geçer, sağlık geçer, hastalık geçer, sıkıntı geçer, bolluk geçer. Her halükarda şükretmeyi unutmayacaksınız, zikretmeyi unutmayacaksınız, namazı ve ibadeti unutmayacaksınız. Gece uykusundan uyanıp Allah’a ibadet edenler de sorgusuz sualsiz cennetliktir.
Namazda Huşu ve Nefisle Mücadele
İnsanlar ibadetlere değişik amaç ve gayeler katıyorlar. Bu ibadeti ibadet olduğu için yapacaksınız. Allah ‘namazı dosdoğru kılın’ demiş. Siz dosdoğru kılmaya çalışırken muhakkak engeller olacak; o sizin dosdoğru kıldığınızı işaret ediyor. Siz put değilsiniz, etten kemikten yapılmışsınız; acılarınız, problemleriniz, sevinçleriniz var.
İhlasla, samimiyetle ibadete devam edin. Bir gün o tadı yakalayacaksınız. O bir andır, şimşek gibi. Belki hayatınız boyunca bir sefer yakalayacaksınız onu ama o yeter. İlk önce nefsinizle ibadet edeceksiniz. Ama bir an gelecek ibadettiniz kalbi olacak; kalbi olduğunda işin tadını ve lezzetini almış olacaksınız.
Kadın-Erkek Aynı Sofrada Yemek: Dini Hükmü
Kadınlarla erkeklerin aynı sofrada yemek yemelerini yasaklayan herhangi bir ayet veya hadis yoktur. İmam-ı Azam’ın eserlerinde bunu yasaklayan bir şey bulamazsınız. İmam-ı Şafi’de bulamazsınız. İmam-ı Malik’te bulamazsınız. İmam-ı Hanbel’de serbest olduğuna dair hüküm bulursunuz.
Haremlik-selamlık fitne çoğalınca insanların kendilerine koydukları bir kuraldır; dini bir kural değildir. Sahabe oturup hep beraber yemek yemiştir, bununla alakalı hadis vardır. Biz kendi kültürümüzü, geleneğimizi, örfümüzü din olarak koymuşuz insanların önüne.
Halvet Haramdır: Asıl Sınır Budur
Halvet haramdır: Bir yabancı kadınla yabancı bir erkeğin aynı odada yalnız kalması, tek başına oturması kesinlikle haramdır. Bu kaide nettir. Ama bir aile ortamında, evin reisinin izniyle, ailenin bir arada yemek yemesinde dini açıdan bir engel yoktur. Bir evin reisinin sofrayı bir yerde veya ayrı kurması kendi hakkıdır.
Bu konuyu aydınlatan önemli bir hadis vardır: Bir sahabi yabancı bir misafiri evine götürdü. Hanımıyla birlikte sofra kurdu, yemekten yiyormuş gibi yaptılar ama yemeği misafire yedirdiler, suyu misafire içirdiler, yatağı misafire verdiler. Ertesi gün Cebrail aleyhisselam gelip ‘Allah bu aileyi affetti, cennetliktir’ dedi. Sahabe hanımıyla birlikte misafirin yanında oturmuş, sofrada beraber bulunmuştu.
Akrabaya İyilik: Rızık ve Ömür Bereketi
Enes bin Malik radıyallahu anh hazretlerinden rivayet edilmiştir: Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki: ‘Rızkının genişlemesini ve ömrünün uzamasını isteyen kimse akrabasına iyilik etsin.’ Kim Rabbinden korkar ve akrabasına iyilik ederse eceli geciktirilir, malı bereketlenir ve ailesi de onu sever.
Bir erkek hem kendi akrabalarını hem hanımının akrabalarını sevip ziyaret ederse aile komple onu el üstünde tutar. Kız tarafı ‘damadımız bir tane’ der, oğlanın kendi tarafı ‘oğlumuz bir tane’ der. İnsanların arasında muhabbet, sevgi ve saygıyı sabitleyip kökleştiren, aileleri kökleştiren şey akrabaya iyiliktir.
Kaynakça
Ayet Referansları
- Bakara Suresi, 2:195 — ‘Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayınız’; sigara ve sağlığa zararlı alışkanlıkların hükmüne delil
- Nisa Suresi, 4:36 — ‘Allah’a ibadet edin, ana-babaya, akrabaya iyilik edin’; akraba hakkı ve yakınlık dereceleri
- Nur Suresi, 24:31 — Kadınların ziynetlerini koruması; tesettür emri
- Haşr Suresi, 59:9 — Misafiri ağırlayan Ensar’ın fedakarlığı; ‘Kendileri ihtiyaç içinde olsalar bile başkalarını tercih ederler’
Hadis-i Şerif Referansları
- Buhari, Kitabu’l-Edeb, Hadis No: 5985; Müslim, Kitabu’l-Birr, Hadis No: 2557 — ‘Rızkının genişlemesini ve ömrünün uzamasını isteyen kimse akrabasına iyilik etsin.’
- Müslim, Kitabu’l-Eşribe, Hadis No: 2054 — Misafiri ağırlayan sahabi ve ailesinin fedakarlığı; Cebrail’in cennet müjdesi
- Buhari, Kitabu’n-Nikah, Hadis No: 5063 — Üç sahabi kıssası: Birisi uyumayacağım, birisi evlenmeyeceğim, birisi devamlı oruç tutacağım dedi; Resulullah ‘nefsinize zulmetmeyin’ buyurdu
- Tirmizi, Kitabu’l-Kıyame, Hadis No: 2485 — Mahşerde hesapsız cennete girecek zümreler: Şükredenler, zikredenler ve şehitler
- Buhari, Kitabu’r-Rikak — ‘Koltuğuna yaslanmış, bacak bacak üstüne atmış kimseler çıkacak, sizin aranızda Allah’ın kitabı var yeter diyecekler’; Sünnet’i reddedenler hakkında uyarı
Fıkıh ve Tasavvuf Kaynakları
- İmam-ı Azam Ebu Hanife, el-Fıkhu’l-Ekber — Sigara gibi sonradan çıkan maddelerin hükmünde illet-hüküm ilişkisi
- İbn Abidin, Reddü’l-Muhtar, Cilt 6, Kitabu’l-Hazr ve’l-İbaha — Halvetin haram oluşu ve erkek-kadın ilişkilerinin sınırları
- Abdurrahman el-Ceziri, el-Fıkh ale’l-Mezahibi’l-Erbaa — Dört mezhebe göre kadın-erkek aynı sofrada yemek yeme meselesi
- İmam Nevevi, Riyazü’s-Salihin, Kitabu’l-Birr, Bab 40 — Akraba ziyareti ve sıla-i rahim hadisleri
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi