Sigara: Zikrullahın Fazileti: Cihattan Bile Üstündür
Zikrullah farzdır, farz-ı ayndır. Bir kimsenin Allah’ı zikretmesi farzdır. Bir kimse gelip Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri’ne zikrin faziletini sormuş, en sonunda “Cihattan da mı faziletli?” diye sormuştur. Peygamber Efendimiz “Evet” buyurmuştur.
Hatta kılıncını eline alsan, savaşsan, kılınç kırılsa ikinci kılıncı alsan, o da kırılsa üçüncü kılıncı alsan ve kırılıncaya kadar savaşsan, ancak zikrin muadili olur. Zikrullahtan üstün hiçbir faziletli ibadet yoktur. İmam-ı Gazali İhya’sında namazdan dahi faziletli olduğunu söyler. Bu demek değildir ki namazı terk edeceksiniz; bir şeyin en faziletli olması diğerlerinin terk edilmesi gerektiği anlamına gelmez.
Zikir Farz, Yapılış Şekli Sünnettir
Cenab-ı Hak ayet-i kerimede “Beni zikredin” buyurmuştur. Az zikredenler hakkında “O münafıklar var ya, Allah’ı az zikrederler” buyurmuştur. Başka bir ayet-i kerimede “Allah’ın zikri en büyük şeydir” ve insanların yaratılış sebebi Allah’ı zikretmektir. Zikir farz olup yapılış şekli sünnettir. İlim öğrenmek de farzdır ama zikretmek daha faziletlidir; İslam uleması bunun üzerinde hiç tartışmamıştır.
İhlas Suresi’nin Fazileti
İhlas suresi Allah’ın sıfatlarının temelini anlatan, bütün ayetlerinde Allah’ın zikrini barındıran bir suredir. İhlas suresini seven insanların üzerindeki gönül darlığını Cenab-ı Hak kaldırır, kalp karanlığını aydınlatır, günahlarını affeder, üzerinde varsa manevi necaseti temizler. İhlas suresini seveni Allah sever.
Sıkıntıya mı düştünüz? İhlas okuyun. Derde mi düştünüz? İhlas okuyun. Problem mi yaşıyorsunuz? İhlas okuyun. Olmayacak bir şeyin olmasını mı istiyorsunuz? İhlas okuyun. Sahabeden birisi devamlı ihlas suresini okumuş, şikâyet edilince Peygamber Efendimiz “O ihlas suresini sevdiğinden okumuş; Allah da onu seviyor” buyurmuştur.
Edep ve Güzel Ahlâk Nafile İbadetten Evladır
Edebin başı Allah’ın hukukuna riayet etmektir, sonra Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in hukukuna, sonra üstadın hukukuna, sonra başkalarının hukukuna riayet etmektir. Kendi hukukumuz en sonuncusudur.
Güzel ahlak, iyi ahlak, ince ahlak, tatlı ahlak; ilerbiyliz olmak, tatlı dilli olmak, edepli olmak — nafile ibadetlerden evladır. Niçin? Nafile ibadet senin, güzel ahlak herkesin. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim” buyurmuştur.
Osmanlı’da Edep Anlayışı
Osmanlı’da bir kimse sanatını çok iyi yapardı; ama yetmezdi. Ahlakı da düzgün olacak, edebi de düzgün olacak, esnaflığını düzgün yapacak, insanları kırmayacak, aldatmayacak, ahlakı yüksek seviyede olacak — o zaman iş yeri açmasına müsaade edilirdi. Sabahlara kadar namaz kılıp sabah hanımı dövmek, bütün gün oruç tutup akşam çocukları kırmak — olmaz. Önce edep, önce ahlak.
Sigara İçmenin Hükmü ve Manevi Zararları
Allah yolcusu sigara içmez — açık ve net. Allah’ı seven sigara içmez. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri “Eğer meleklerle görüşmem olmasaydı soğan sarımsak yerdim” buyurmuştur. Soğan bile kokusu yüzünden mescide girmekte sakıncalı görülmüşken, sigaranın kokusunu kim “latif ve güzel” diyebilir?
Hanefiler fetva vermişlerdir: bir kadının veya erkeğin ağzı kokuyorsa boşanma sebebi olabilir. Eski fıkıhçılar altı aylık müddet tanımışlar, koku giderilmezse boşanma hakkı doğar. Bir kimse sigaranın zararlarını bildiği halde içmeye devam ediyorsa günahı kebâire işlemektedir.
Cevat Hapşit Hoca’nın Fetvası
Cevat Hapşit Hoca “Sigara içen kişinin cenaze namazını kılmam” demiştir. Bir kimse kasten sigaranın zararlarının bilincinde olarak içmeye devam edip ölüm sebebi sigaradan olursa, o kimse kendi kendini intihar etmiş sayılır. Cevat Hapşit Hoca bugün Türkiye’deki fıkıhçılardan iyi bir fıkıhçıdır ve manevi kanadı da vardır.
Kişisel Sigara Bırakma Tecrübesi
Ben iki buçuk paket içiyordum. Şeyh Efendi Hazretleri sohbette “Allah diyen kimse yalan söylemez, yemin etmez, gıybet etmez, dedikodu etmez, iftira etmez, sigara dahi içmez” buyurdu. İçimden “bıraktım sigarayı” dedim, söz verdim. Dışarı çıktım, bir duman aldım, bıraktım. “Bırakamam” diyenler yalan söylüyor. Eğer üstad olarak birisini kabul ettiyseniz, o size bırak dediğinde “bırakamam” dediğiniz anda ipiniz kopar.
Süt Kardeşliği Hükmü
Bir kadının memesinden emen bütün çocuklar kardeştir; hiçbirisinin arasında nikâh olmaz. Mezhepler arasında miktar tartışması vardır — üç kaşık, beş kaşık gibi — ama küçük çocuk zaten bir-iki kaşıkla doyar. Önemli olan çocuğun ağız dolusu süt emmesidir; ağız dolusu süt emdiyse süt kardeşliği oluşur.
Nefsinizle Anlaşın
Nefs kimdir, başa çıkılmıyor — bu mahlukatı nasıl yeneceğiz? Onunla anlaşacaksınız. Farzları yerine getireceksiniz, ona helalı haram etmeyeceksiniz, haramı da helal etmeyeceksiniz. Nefsinizle geçinin, onu sevin; uyku zamanı geldiğinde uyutun, ama disiplinle.
Nefs-i Levvâme: Günah İşleyip Üzülmek
Günah işlediğinde üzülüyorsan bu senin için bir lütuf kapısıdır. Nefs-i levvame günahtan kendini koruyamaz ama günah işlediğinde üzülür. Günahtan geri dönüş, ondan üzülmek, nedamet duymak senin iman ehli olduğunu gösterir. Üzülmeye devam et, içinin yanmasına devam etsin — inşallah günahları komple terk edersin.
Kendini Yüksekte Görmemek
Bir yerden düştüğünü hissediyorsan, kendini yüksek bir yerde görüyordun demektir. Kendini yüksek bir yerde görmek şeytanın aldatmasıdır. Allah yolcusu asla kendini yüksekte görmez, kendini iyi görmez, belli bir makamda görmez. “Hakkıyla sana kulluk edemedim ya Mahmud” diyen bir Peygamber’in ümmeti, asla kendini yüksek makamlarda göremez.
Namazda Gözleri Kapatmak
Fıkıh kitaplarında namazda gözleri kapatmak mekruh olarak geçer. Bu genellikle yırtıcı veya zehirli hayvanlardan, arazideki tehlikeden korunmak için söylenmiştir. Ama bir kimse evinde namaz kılıyorsa, tehlike yoksa, huşu için gözlerini kapatmasında bir beis yoktur.
Kaynakça
- Kur’an-ı Kerim: Bakara Suresi (Sure 2, Ayet 152) — “Beni zikredin”; Nisa Suresi (Sure 4, Ayet 142) — “Münafıklar Allah’ı az zikrederler”; Ankebut Suresi (Sure 29, Ayet 45) — “Allah’ın zikri en büyük şeydir”; İhlas Suresi (Sure 112) — Allah’ın sıfatlarının temeli
- Hadis-i Şerif: Tirmizi, Deavat 6 — zikrullahın cihattan faziletli olması hadisi ve üç kılıç kırılıncaya kadar savaşma benzetmesi; Buhari, Ezan 160; Müslim, Mesacid 73 — soğan sarımsak yiyenin mescide gelmemesi; Buhari, Edeb 39 — “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim”; İhlas suresini seven sahabe hadisi (Buhari, Salat 12)
- Fıkıh Kaynakları: İmam Gazali, İhyau Ulumiddin — zikrin namazdan faziletli olması; Hanefi fıkhı — namazda gözleri kapatmanın mekruhluğu, ağız kokusu sebebiyle boşanma fetvası (altı aylık müddet); süt kardeşliği miktarı tartışmaları; Cevat Hapşit Hoca — sigara içenin cenaze namazı meselesi
- Tasavvuf: Zikr-i farz ve sünnet ayrımı; nefs-i levvame mertebesi — günah işleyip üzülmek; kendini yüksekte görmemenin ehemmiyeti; cemaatle zikrullahın önemi
- Siyer ve Sahabe: Hz. Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem — soğan sarımsak ve meleklerle görüşme rivayeti; ihlas suresini seven sahabe kıssası
- Edep ve Ahlak: Osmanlı esnaf ahlakı — sanat ve edep birlikteliği; sohbet adabı ve dinleme edebi; telefon görgü kuralları
- Akaid: Günahı kebâire’nin devamının küfür tehlikesi; sigara ve intihar hükmü; cumanın kazasının olmaması
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi
İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Nefs, Sünnet, Şeyh, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı