Bütün Varlığın Rabbi Allâh’tır
Bütün varlığın Rabbi Allâh’tır. «Hamd, âlemlerin Rabbi Allâh’a mahsûstur» (Fâtihâ 2). Yâ’nî kâinâttaki her varlık Allâh’a aittir; O’nun Rabblığı altındadır. Hiçbir yaratık kendinden hareket eder; hiçbir kanun Allâh’tan bağımsız. Bu, tevhîdin temelidir. Mü’min bu hakîkati her ânında hatırlamalı; ve hayâtına yansıtmalıdır.
Rabb — Sâhip ve Yetiştirici
«Rabb» — sâhip, yetiştirici, terbiye edici demektir. Allâh kâinâtın sâhibi; yetiştiricisi; terbiye edicisidir. Hiçbir şey kendinden sâhipliği yoktur; hepsi Allâh’a aittir. İnsan da Allâh’a aittir; kendinin sâhibi değildir. Bu inanç mü’mini doğru yöne çevirir.
Kâinât — Allâh’ın Mülküdür
Kâinât Allâh’ın mülküdür. Yer, gök, yıldızlar, denizler, dağlar — hepsi O’nun. İnsanlar bu mülkten geçici olarak istifâde ediyor. Sahip değiliz; mîsâfir gibi konaklıyoruz. Bu bilinç mü’mini mütevâzı yapar; ve Allâh’a karşı sorumluluğunu hissettirir.
Şirk — Rabblığı Paylaştırmak
Şirk Rabblığı paylaştırmaktır. Allâh’ın yanına başka «rabbler» koymak: Mal rabbi, makâm rabbi, şehvet rabbi. Bu rabbleri Allâh’tan üstün severse — şirk olur. Mü’min sâdece Allâh’ı Rabb olarak kabûl etmeli. Hz. İbrâhîm bu şuurla puta tapan kavme karşı çıktı.
Kullık Şuuru — Mü’minin Hâli
Kullık şuuru mü’minin hâlidir. «Ben kulum, Allâh Rabb» düşüncesi onu doğru yere koyar. Kibirlenmez; çünkü kul. İsyân etmez; çünkü kul. Şükür eder; çünkü Rabbı verici. Bu şuur olmayan kişi yön kaybeder; Allâh’a karşı sorumluluğunu unutur.
Tabiat İçinde Allâh’ı Görmek
Tabiat içinde Allâh’ı görmek mü’minin alâmetidir. Gökyüzünde — Allâh’ın azameti. Çiçekte — Allâh’ın sanatı. Suda — Allâh’ın rahmeti. Mü’min bu tezahürleri görür; ve Rabbına yönelir. Tabiat O’nun bir kitabıdır. Mü’min bu kitabı okumalı.
Modern Bilim ve Tevhîd
Modern bilim kâinâtın muazzam karmaşıklığını keşfetti. Atomdan galaksilere her şey hassas bir düzende. Bu, ateist için tesadüf; mü’min için Rabbın tasarımı. Mü’min bilimle çelişmez; tersine bilimin keşiflerinde Allâh’ın izlerini görür. Bilim tevhîdi destekler.
Niyâz — Rabblığı Tanıyan Bir Mü’min
Niyâz: «Yâ Rab, Sen bütün varlığın Rabbisin. Beni Rabblığını her ânımda hatırlayan bir kul eyle. Kullık şuurumu canlı tut. Şirkten beni koru. Tabiatta Senin izlerini görmemi sağla. Bilimin keşiflerinde de Senin sanatını görmemi nasîb et.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi Rabblığını tanıyan mü’minler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Rabb, Tevhîd, Kullık. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
- Buhari, İman ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
- Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeşlik rivayetleri.
- Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
- İbn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin şerhi.
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.