Kendilerini müslümanmış gibi göstermek isteyen münafıklar ve kâfirler, ümmet için en yüksek manevi tehlikeyi arzederler. Bu sohbette münafıkın tarifi, Bakara sûresindeki tezahürleri, Hz. Resulullah’ın münafıklar karşı duruşu ve mü’min’in nasıl ayırt etmesi gerektiği ele alınmaktadır.
Münafıkın Tarifi
Münafık, kâfiri gizleyen ve müslümanmış gibi göstermeye çalışan kişilerdir. Cenâbı Hak Bakara sûresinin 8-20 âyetlerinde münafıkları tasvir eder; onların «Allah’a ve ahirete iman ettik» demeklerine rağmen gerçekten iman etmediklerini sergiler. Hz. Resulullah, «Münafıkın üç alameti vardır: konuştuğunda yalan söyler, vadettiği zaman sözünde durmaz, emanet ediliği şeylerine hiyanet eder» (Buhârî, İmân, 24; Müslim, İmân, 107) buyurmuştur. Bu rivayet, münafıkın üç ana alametini sergiler ve mü’min’e münafıkları tanıma ipucu verir.
Münafık ve Kâfir Arasındakı Fark
Kâfir, açıkça İslam’ı kabul etmeyen, imana karşı açık bir tavır ortaya koyan kişidir. Münafık ise, küfrünü gizleyip müslüman görünmeye çalışan kişidir. Kâfirin manevi tezahürü açıktır; mü’min onun ile nasıl ilişki kuracağını bilir. Münafık ise gizli ve sinsice tezahür eder; mü’min’in tezahüründe şüphe duyar. Bu sebeple Cenâbı Hak Tevbe sûresinde, «Münafıklar cehennemin en alt mertebesindedirler» (Nisâ 4/145) buyurmuştur. Kâfirin manevi mertebesi açıktir; ancak münafık iki yüzlü olduğu için manevi olarak en alt mertebede yer alır. Bu âyet, münafıkın manevi tezahürünin ne kadar ağır olduğunu sergiler.
Hz. Resulullah ve Münafıklar
Medine döneminde Hz. Resulullah, münafıkların ümmet için tehlikeli olduğunu idrâk etti, ancak onlara yöneldiğinde bile kılıcını çekmedi. Münafıklar açıkça müslüman göründükleri için onlara aynı muamele edilirdi; cumaya geldiklerinde namaza kabul edilirler, ümmetin diğer ferti gibi muamele edilirdi. Hz. Resulullah, «Bunları öldürmek caiz değildir; insanlar Muhammed kendi sahabesini öldürüyor derler» manasindaki rivayetlerinde bu yönü sergilemiştir. Bu duruş, münafıkları tanımanın ümmetin manevi sağlıığını korumak için önemini sergiler; ancak onları topluca eziyet etmemek de gerektiğini gösterir.
Münafıkların Özelikleri
Münafıkların birkaç manevi özelikleri vardır: Birinci, ümmeti bölmek isteyen polıtıkalar yürütürler. İkinci, müslümanlarla açıkça karşı durmadan, gizli olarak onlara zarar verirler. Üçüncü, manevi olarak müslümanlar arasında manevi sağlıığı bozmaya çalışırlar. Dördüncü, dış düşmanlara yönelmek isteyen müslümanları geriye çekmeye çalışırlar. Beşinci, kendi mali kazançları uygün hâlinde müslümanlarla iş birliği yaparlar; uygün olmayan hâlinde ise kâfirlerle iş birliği yaparlar. Tüm bu özelikler, münafıkın manevi tezahüründeki sinsiliği ve tehlikeyi sergiler.
Mü’min’in Münafıkı Tanıması
Mü’min, münafıkları tanımaya çalışmalıdır; ancak bu tanımayı dış görünüşe göre yapmamalıdır. Bir kişiyi münafık ilan etmek büyük bir vebaldir; sadece açık tezahürler karşısında (yalan, vade ihlalı, emanete hiyanet) bu kişiyi manevi olarak şu phieli görmek uygündür. Mü’min önce kendinin münafık alametini yaşamadığını kontrol etmelidir; sahabe şayet kendilerinde münafık alameti bulüp bulmadiğini merak edip Hz. Hudeyfeden (sırdaşı) kontrol ederlerdı. Bu manevi yön, mü’min’in önce kendini eleştirmesi gerektiğini sergiler.
Manevi Sağliğin Korunması
Ümmetin manevi sağliği münafıkların tanınması ve onların etkisinden korunması ile sağlanır. Cenâbı Hak Bakara sûresinin başında müttakıleri, kâfirleri ve münafıkları tasvir eder; bu üç grubu tanımanin ümmet için en yüksek manevi tehlikelerini sergiler. Mü’min müttakı olmayı ister, kâfir ve münafıkların manevi tezahürini tanımaya çalışır. Bu manevi mertebe, ferdi mü’min’in manevi sağliği ve ümmetin manevi sağliği için temeldir. Manevi olarak güçlü bir mü’min, münafıkların entrikarına kapılamaz; Allah’a tevekkül ederek manevi olarak güçlü durur. Bu yönüyle münafıkların tanınması ve ümmetin manevi sağliğinin korunması her mü’min’in içtimai vazifesidir.
Bibliyografya
- Kur’ânı Kerîm, Bakara 2/8-20; Nisâ 4/138-145; Münâfikûn 63/1-8.
- Tevbe 9/64-68; Muçadele 58/14-22; Haşr 59/11-17.
- Buhârî, İmân, 24; Cihad, 197.
- Müslim, İmân, 106-107; Münafikin, 1-3.
- Tirmizî, İmân, 14; Ebû Dâvûd, Sünne, 15.
- Nesâî, İmân, 13; İbn Mâce, Mukaddime, 9.
- İbn Kesîr, Tefsirul-Kur’âni’l-Azım, münafıklar âyetleri.
- Râzî, Mefâtihul-Gayb, münafıkın alameti tefsiri.
- Kurtubî, el-Câmi’, münafıklar babları.
- İmâm Gâzâlî, İhyâu Ulûmid-Din, nifak bölümü.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, Ictimaul-Cüyûşil-İslamıyye, münafıklar bahisleri.
- İbn Teymiyye, Mecmûul-Fetâvâ, münafıkın hükmü.
- İbn Hacâr el-Askalânı, Fethul-Bâri, nifak hadisleri.
- Ebû Tâlib el-Mekkî, Kûtul-Kulûb, nifak alameti bahisleri.
- Küşeyrî, Risâlei Küşeyriyye, ihlas ve riya babları.
- Mevlânâ, Mesnevii Şerîf, c. III-V (münafık türevi konuları).
- İbn Atâullah, Hikemi Ataiyye, ihlas hikmetleri.
- İmâm R&abbacirc;ni, Mektûbâtı Şerîfe, nifak mektupları.
- Mahmud Sami Ramazanoğlu, İmân-Nifak Sohbetleri.
- Mehmet Zâhid Kotku, Tasavvufî Ahlâk, ihlasnifak faslı.
- Mustafa Özbâğ, Sohbetler, Münafık-Tehlik’e serisi.
Sohbetin Tasnîfi
Bu sohbet, kendilerini müslümanmış gibi göstermek isteyen münafıklar ve kâfirlerin manevi tehlikesini, münafıkın üç alametini, kâfir ile münafık arasındaki manevi farkı, Hz. Resulullah’ın münafıklar karşisindaki duruşunu ve mü’min’in tanıma yönünü bütünlük içinde sunmaktadır. Münafiktehlike serisinde manevi sağliğin korunması boyutunu vurgulayan ana sohbet niteliğindedir.
Kaynak: Mustafa Özbâğ Sohbeti | Video: YouTube | Seri: Münafık-Tehlik’e