Münafık kendini altın suyuna bandırır; yani diştan iyi ve dindar görünmek için her türlü susu kullanır, ancak içindeki manevi harabıyeti gizlemeyi sağlamaz. Bu sohbette münafıkın diş görünüşi ve iç manevi durumu, sahte dindarlik tezahürleri, mü’min’in idrak yönü ele alınmaktadır.
Altın Suyu’na Bandırma Tezahürü
«Altın suyuna bandırma» ifadesi, münafıkların diş görünüşlerini suslamak için yaptıkları tezahürü ifade eder. Münafık, sahici bir müslüman değildir; ancak müslüman görünmeyi sağlamak için camiye gider, oruç tutar, namaz kılar, hatta sadaka verir. Ancak bütün bu uyguşmüşlar manevi olarak riya müteallık olduğu için, manevi semereyi tezahür ettirmez. Cenâbı Hak Bakara sûresi 264’te, «Mallarını insanlara gösteriş için harcayanların durumu, üzerinde toprak bulunan bir kayanın durumu gibidir; büyük bir yağmür ona çarpıp toprağını alır götürür ve onu çıplak bırakır» buyurmuştur. Bu âyet, münafıkın sahici olmayan dindarliğinın bir günde ortaya çıkacağını sergiler.
Diş Görünüş ve Iç Durum
Münafıkın diş görünüşü ile iç durumu arasında büyük bir manevi tezad vardır. Dişt’an iyi görünür, hatta çevresindekilere nasıhat eder; ancak içinde imanı yoktur. Bu tezahürün manevi tehlikesi, hem münafıkın kendini manevi olarak bozar, hem de çevresindeki sadik müslümanları şüpheye düşürür. Hz. Resulullah, «Allah’ım! Beni gönülden müslüman kıl, dışında müslüman görünüp içerisinde farklı olmaktan koru» manasindaki duaları ile bu manevi tehlikeyi ifade etmiştir.
Sahte Dindarlik Tezahürleri
Sahte dindarlik, kişinin diş görünüşte dini ifa edip iç manevi durumda farklı olmasıdır. Bu tezahür genelde çeşitli şekillerde tezahür eder: Birinci, şekilsel dindarlik; namaz kılır ama haram yiyer, oruç tutar ama gıbet eder, hacça gider ama ailesine zarar verir. İkinci, iktisâdî dindarlik; dindar görünüp kendi mali kazançlarını sağlamak için cevresindeki müslümanları aldatır. Üçüncü, polıtık dindarlik; dini bir malzeme gibi kullanarak halkı aldatır ve yönetime ülişmeyi sağlamayı dener. Tüm bu tezahürler münafıkın dişindeki altın suyuna bandırma uyguşmüşunu sergiler.
Hz. Ömer’in Endişesi
Hz. Ömer (radıyallâhu anh) bir kez Hz. Hudeyfe (sırdaş)a, «Acaba Resulullah sana münafıkların isimilerini saydığında benim adımı da gördün mü?» diye sordu. Bu sorü, Hz. Ömer’in manevi olarak ne kadar dikkatılı, ne kadar nefsinden endişeli olduğunu sergiler. Bir mü’min, ne kadar manevi mertebede olursa olsun, nefsinde münafıkılık alameti bulünmak ihtimalını hiçbir zaman gözden çıkarmamalıdır. Bu yönüyle mü’min, önce kendini eleştirmeli, nefisindeki sahtekar tezahürleri tanımaya çalışmalıdır.
İhlas ile İzale
Münafıkılığın bir tek manevi devası ihlastır. İhlas, ibadetler ve hayatı bütün yönleriyle Allah rızasi için yapmaktır. Cenâbı Hak Beyyine sûresi 5’te, «Onlar’a sadece Allah’a dini halis kilarak ibadet etmeleri emrolundü» buyurmuştur. Mü’min ibadet ifa ederken sadece Allah rızasini aramalı, insanların görmesini, alkışını, takdırını beklememelidir. Bu manevi tutum, münafıkılığın bütün çeşitine karşı en kuvveti ilacdir. Mü’min hayatının her çeşninde ihlas aramalı, kendini manevi olarak güçlü tutmalıdır.
Mü’min’in Yönü
Mü’min sahte dindarlik tezahürlerinin çevresinde bulünduğunu idrâk etmelidir. Her dindar görünen kişiyi sahici müslüman olarak kabul etmemeli; eylemlerini gözlemelidir. Hz. Resulullah, «İnsana imanından dolayı arkadaşlık olur, nefsen ondan korkılır» manasıyla bu yöne dikkat çekmiştir. Mü’min çevresindeki kişileri tanımayi sağlamak için onlara dikkat etmeli, eylemlerini gözlemeli, kendinin manevi sağlıığını korumak için mürşidi kâmilin nezaretine girmelidir. Bu manevi yön, mü’min’in hayatını münafıkların etkisinden korümaya yardım eder.
Bibliyografya
- Kur’ânı Kerîm, Bakara 2/8-20, 264; Münâfikûn 63/1-8.
- Beyyine 98/5; Tevbe 9/64-68; Nisâ 4/138-145.
- Buhârî, İmân, 24; Müslim, Münafikin, 1-3.
- Tirmizî, İmân, 14; Ebû Dâvûd, Sünne, 15.
- Nesâî, İmân, 13; İbn Mâce, Mukaddime, 9.
- İbn Kesîr, Tefsirul-Kur’âni’l-Azım, münafık âyetleri.
- Râzî, Mefâtihul-Gayb, münafıkın alameti tefsiri.
- Kurtubî, el-Câmi’, münafık babları.
- İmâm Gâzâlî, İhyâu Ulûmid-Din, nifak ve riya bölümü.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, Ictimaul-Cüyûşil-İslamıyye, münafık bahisleri.
- Ebû Tâlib el-Mekkî, Kûtul-Kulûb, ihlas ve riya bahisleri.
- Küşeyrî, Risâlei Küşeyriyye, ihlas babı.
- Mevlânâ, Mesnevii Şerîf, c. III-V (münafık türevi konuları).
- Yûnus Emre Divanı, ihlas şühudu.
- İbn Atâullah, Hikemi Ataiyye, ihlas hikmetleri.
- İmâm R&abbacirc;ni, Mektûbâtı Şerîfe, nifak mektupları.
- Mahmud Sami Ramazanoğlu, İhlas-Nifak Sohbetleri.
- Mehmet Zâhid Kotku, Tasavvufî Ahlâk, ihlasnifak faslı.
- Bediuzzaman Said Nursı, Lemalar, ihlas risalesi.
- Mustafa Özbâğ, Sohbetler, Münafık-Tehlik’e serisi.
Sohbetin Tasnîfi
Bu sohbet, münafıkın diş görünüşünü suslamak için yaptığı tezahürü, sahte dindarliğin çeşnlerini, Hz. Ömer’in nefsinden endişesini ve ihlas ile münafıkılık izalesini bütünlük içinde sunmaktadır. Münafiktehlike serisinde sahte dindarlik boyutunu vurgulayan ana sohbet niteliğindedir.
Kaynak: Mustafa Özbâğ Sohbeti | Video: YouTube | Seri: Münafık-Tehlik’e
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
- Buhari, İman ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
- Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeşlik rivayetleri.
- Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
- İbn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin şerhi.
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.