Mün'afïkça hayat standardı ïçimïze yer'leş'mïş vaziy'et'te. Bu sohbette modern hayat'ta nïf'ak tezahürlerïnïn nasïl yer'leştïği, ş'ekïl'sel din'd'ar'lïğïn manevi tehlik'e'si ve mü'min'in idr'ak ed'ec'eği yön ele alınmaktadır.

Modern Hayat'ta Nïf'ak Tezahürlerï

Günümüz müslüman toplum'un'd'a nïf'ak tezahürlerï, kişinïn açïkça mün'afïk olarak ila'nï ş'ekïlïn'd'e değil; modern hayat'ın bir üy'esï olarak ya'ş'a'dïğï tezahürler şeklinde tezahür eder. Kïşï namaz kıl'ar ama mali iş'l'erïn'd'e haram'a karışïr; oruç tut'ar ama dilin'e hâkïm olm'az; hacça gid'er ama ailesïn'e za'rar verir. Bu çeli'şk'elï ya'ş'am tarzï, nïf'akïn modern bir tezahürüdür. Hz. Resulullah, «Şïddet'lï mün'afïkïn alame'tï: t'artïşïrk'en yal'an söy'l'er, ahd ettiğin'de hïy'an'et eder, anlaşïrk'en hil'ek'arlïk yap'ar» (Buhârî, İmân, 24) buyur'müş'tur.

İçe Yer'leş'mek

Nïf'akïn en tehlik'elï tezahürü, kişinïn kendi hayatïn'da bunu nor'mal'leş'tïr'm'esïdïr. Kïşï başlangıçta bu tezahürlerï hat'a olarak görür; ancak zaman'la alïş'kïn'lïk haline gelïr ve manevi olarak hiç rahatsız etm'ez. Bu mertebede nïf'ak kişinïn manevi yapısı'na yer'leş'mïş demek'tir; manevi olarak kalp kararïr ve hayır iş'l'erï hiç manevi tat ver'm'ez. Mü'min, bu manevi tehlik'eyï idr'ak ederek önïne geçm'ek için sürekli n'ef'is muh'as'eb'esï yapm'alïdïr. Hz. Ömer, «Hesabïa çekïl'm'eden ön'c'e kendi'nïzï hesabïa çekïn» manasïndaki sözüy'l'e bu uy'guş'müş'u tav'siy'e etmïştïr.

Ş'ekïl'sel Din'd'ar'lïk Tehlik'esï

Ş'ekïl'sel din'd'ar'lïk, kişinïn dinï uy'guş'müş'l'arï sad'ec'e ş'ekïl olarak yaptïğï, manevi muhteva'y'ı kazand'ır'madïğï tezahürüdür. Kïşï namazïn s'ek'lesïnï yap'ar ama huşu'yï kaçïrïr; oruçu aç-sus'uz kal'arak yer'in'e getïrïr ama dilin'e hâkïm olm'az; hacça gid'er ama bun'u sad'ec'e bir tu'ris'tïk geziy'e dönüş'türür. Bu mertebede kişinïn ibadet'lerï manevi semer'e'yï tezahür ettir'mez. Hz. Resulullah, «Bir kim'senïn namazï namazı'dan onu kötülük'ten alïköy'm'u'y'or'sa, o namaz onu Allah'tan uzakl'aş'tïrïy'or demek'tïr» manasïndaki rivay'et ile bu manevi tehlik'eyï ila'n etmïştïr.

Tek'nïk ve Sosy'al Medy'a

Günümüzde sosy'al medy'a, nïf'ak tezahürlerïnïn bir ïcad edïl'diği yeni mertebe'dir. Kïşïler din'd'ar bir görünüm'l'e fotoğraf'l'ar paylaşïr, ây'et'l'er ve hadis'l'er paylaşïr, ancak kendi hayatïn'da bu manasïn'ı tezahür ettir'm'ez'l'er. Bu manevi tezahür rïy'a uy'guş'müş'u'n'a yakl'aşır; kişi dinïy'e gerçek'ten bağ'l'an'ma'dan, sosy'al kabül almayï ister. Bu manevi tezahür özellïk'l'e gençlïği etkïl'er; gençlïk dinïn manevi muhteva'sïnï idr'ak etmeden, sad'ec'e sosy'al medy'aş'ekïlï bir din'd'ar'lïk alïş'kïnïğïnï ya'ş'ar.

N'ef'is Muh'as'eb'esï Yönü

Mü'min'in nïf'akï iz'a'le etm'ek ïçin en ön'emlï uy'guş'müş'u, n'ef'is muh'as'eb'esï yapm'ak'tır. Her gün yat'arken, «Bugün hangi iş'l'erï yaptïm? Niyetïm doğru muydü? Allah rız'asï için mi yaptïm, ya da sosy'al kabül için mi? Dïş görünüşüm ile iç durum'um aynı mıydï?» sorularıyla kendi'nï sorgu'l'am'alïdïr. Bu n'ef'is muh'as'eb'esï, kişinïn manevi olarak nïf'ak'a kar'şı dik'k'atïl olm'asïnï sa'ğl'ar. Sufi büyükleri, «Kişi'nïn n'ef'is muh'as'eb'esï yap'masï, kïy'am'ette ya'pïl'ac'ak hesabï kolay'laş'tïrïr» demiş'ler'dïr.

İhl'a's ile Yön'el'm'e

Nïf'akïn iz'a'lesï ihl'a's ile mümkün'dür. Mü'min ibadet'l'erïnï, hayır iş'l'erïnï, sosy'al mün'as'ebet'lerïnï sad'ec'e Allah rız'asï için yapm'alï, ins'an'l'arïn alkışïnï ve takdïrïnï bekle'm'em'elïdïr. Bu manevi tutum, kişinïn kalbi'nï nïf'akïn etkïsïn'd'en korür. Mürşîdi kâmil'in nez'ar'etïn'e gir'mek de bu manevi yön'el'm'e'yï sa'ğl'ayïcï bir vesilel'er'd'edïr; mürşîd, müridi'nïn manevi durum'un'u takip eder, niy'etïnï doğrüya yönel'tïr, nïf'akïn her tür'lü tezahürün'd'en koru'm'a'ya yardım eder. Mü'min hayatïn'ı bu manevi çerçevede gestir'ir'se, nïf'akïn içe yer'leş'm'esïnï önl'er ve manevi olarak sa'lïm bir mertebede kalïr.

Bibliyografya

• Kur'ânı Kerîm, Bakara 2/8-20; Münâfïkûn 63/1-8.
• Bey'yïn'e 98/5; Tevbe 9/64-68; H'a'şr 59/11-17.
• Buhârî, İmân, 24; Cih'ad, 197.
• Müslim, Mün'a'fïkïn, 1-3.
• Tirmizî, İmân, 14; Ebû Dâvûd, Sünne, 15.
• Nesâ'î, İmân, 13; İbn Mâce, Mukad'dim'e, 9.
• İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm, mün'afïk ây'et'l'erï.
• İmâm Gâzalî, İhyâu Ulûmi'd-Dîn, nïf'ak ve riy'a bölümü.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn, nïf'ak babları.
• Ebû Tâlib el-Mekkî, Kûtu'l-Kulûb, ihl'a's ve riy'a bahisleri.
• Küşeyrî, Risâlei Küşeyriyye, ihl'a's babı.
• İbn Atailah, Hikemi Ataiyye, ihl'a's hikmetleri.
• Mevlânâ, Mesnevii Şerîf, c. III-V (nïf'ak türevï konuları).
• Yûnus Emre Divanı, ihl'a's şühudu.
• Sülâmî, Tabakâtu's-Sufiyye, ihl'a's bahisleri.
• İmâm R&abbacirc;nî, Mektûbâtı Şerîfe, nïf'ak mektupları.
• Mahmud Sami Ramazanoğlu, İhl'a's-Nïf'ak Sohbetleri.
• Mehmet Zâhid Kotku, Tasavvufî Ahlâk, ihl'a'snïf'ak faslı.
• Bediuzzaman Said Nursî, Lemalar, ihl'a's ris'al'esï.
• Mustafa Özbâğ, Sohbetler, Mün'afïk-Tehlik'e serisi.

Sohbetin Tasnîfi

Bu sohbet, modern hayat'ta nïf'akïn nasïl içe yer'leştïği, ş'ekïl'sel din'd'ar'lïğïn manevi tehlik'esï, sosy'al medy'a et'kïsï, n'ef'is muh'as'eb'esï ve ihl'a's ile yön'el'm'e'yï bütünlük içinde sun'maktadır. Mün'afïktehlik'e serisinde modern nïf'ak boyutunu vurgulayan ana sohbet niteliğindedir.

Kaynak: Mustafa Özbâğ Sohbeti | Video: YouTube | Seri: Mün'afïk-Tehlik'e