Pazar, 15 Kasım 2026
YOLUMUZ NÜBÜVVET YOLUDUR English
Mustafa Özbağ
İrşad & Tasavvuf · Resmî Site
İmam Gazâlî Sohbetleri ·

Herkese Açık Dergâh | Gazâlî Sohbetleri 6

38 yıldır ders yaptığımız, zikir yaptığımız yerlerin kapısı açıktır. Emniyeti gelir, polisi gelir, MIT gelir, ne bileyim gizli servisi gelir. Kim geliyorsa gelsin işte burada kapı açık herkese. 38 yıl...


1. Çorum’da Mübârek Geceler: Bütün Dergâhların Birlikte Zikrullâhı

Çorumi’den önce, Çorumlu’dan önce Hacı Ali Haydar Efendi zamânında Çorum’da mübârek gecelerde bütün dergâhlar bir yerde toplanır.

En yaşlısı Zikrullâhı yaptırır, sohbeti yaptırır, duâyı yaptırır. Dağılırlarmış Çorum’la en yaşlısı. Yâni o şu tarîkat üstün, bu tarîkat üstün değil.

Yaşa hürmet edip en yaşlısı ne yaparmış? Zikrullâhı idâre eder. Orada zikrullâh yapılır. Duâlar yapılır. İşte gülbanklar okunur. Herkes o mübârek geceyi böyle ihyâ edermiş. Düşünebiliyor musunuz siz şimdi bunu? Böyle düşünemiyorsunuz. Öyle değil mi? Düşünemiyoruz. Bakın nereye gelmişiz. Yâni şu kapıyı açık tutmamızı dahi böyle nasıl yapar? Nasıl kapı açık olur? Bunda başka bir şey var.

2. «38 Yıldır Kapım Açık»: Emniyet, Polis, MİT — Herkes Gelsin

38 yıldır benim kapı açık kalır. Benim kapı dedim. Benim sohbet ettiğim, zikir yaptığım yerler benim kapı değil de 38 yıldır ders yaptığımız, zikir yaptığımız yerlerin kapısı açıktır. Emniyeti gelir, polisi getir gelir, MİT’i gelir, ne bileyim gizli servisi gelir. Kim geliyorsa gelsin işte burada kapı açık herkese. 38 yıldır açıktır.

Gerçek sûfîlik de budur. Sebep bir sûfînin beyin gerisinde başka bir matematik yoktur. Gerçek manâda sûfînin beyin gerisinde başka bir matematik yoktur. Yâni matematiği Kur’ân, sünnet, vatan millet derim ya ben. Matematiğimiz Kur’ân-sünnet, vatan millettir.

3. Sûfînin Matematiği: «Kur’ân-Sünnet, Vatan-Millet»

Kimsenin parası, pulu, malı, mülkü bizi ilgilendirmez. Kimsenin siyâseti osu busu bizi ilgilendirmez. Kapı açık dileyen gelir.

Örnekliyorum. Son seçimlerde Büyükşehir Belediye Başkanı olan neydi adı? Mustafa Bozbey gelmedi mi sohbete? Geldi. Biz reddiye yaptık mı? Yapmadık. Bana geldiler dediler ki Boz Bey gelmiş. Buyursun gelsin dedim. Bizim kapı açık herkese dedim. Ondan sonra Bursa siyâseti ayağa kalktı.

4. «Mustafa Bozbey de Geldi, Sen de Geleydin Kardeşim»: Açık Kapı Felsefesi

İşte Mustafa Boz de geldi.

Sen de geleydin kardeşim. Sana gelme diyen mi vardı? Yüzün varsa gel sen de. Gelecek yüz varsa kimde gelsin. Onun kendince veremeyeceğim hesap yok. Ben giderim diyorsa buyur kapı açık kardeş. Her cumartesi buradayız ama gelecek 100 lâzım insana. O yüzden bu Anadolu sûfîliğidir.

Anadolu İslamıdır bu. Sen dergâhın kapısını kapatamazsın. Fakîri de gelir, zengini de gelir, ne bileyim âlimi de gelir, zâlimi de gelir, câhili de gelir, açı da gelir, toku da gelir, devlet memûru da gelir, devlet görevlisi de gelir. Herkes gelir. Bu Anadolu İslâm felsefesidir. Anadolu İslâm inancıdır. Anadolu sûfîliğidir bu. Sen kimseyi ötekileştiremezsin.

5. Hristiyan, Yahûdî, Ateist — Hepsi Gelir: Tolerans ve Hizmet

Daha ileri Hristiyân’ı da gelir, Yahûdîsi de gelir. Gelir, ateisti de gelir, dînsizi de gelir, dînlisi de gelir. Hepsi de gelir. Hepsi de gelir. Hepsi de soracak olduğu bir soru varsa sorur. Sohbeti dinler, Zikrullâhı dinler. İsterse dinlemez. Semayı izler, isterse izlemez. Yürür gider bakar işine.

Burada bir kimse gerçek manâda ben sûfîyim diyorsa herkese hizmet eder. Herkese toleranslı davranır. Herkesi ağırlar, gönderir. Bizim vazîfemiz budur. Bu Anadolu İslâmı’dır.

6. Balkanlar Fethedilmeden Önce Velîler Gitti: Sarı Saltuk ve Horasan Erenleri

Bununla Balkanları gitmişler, Balkanları fethetmişler.

Balkanlarda herkes İslâm olmuş. Dahâ Fatih gitmezden önce üstatlar gitmiş, velîler gitmiş. Siz Sarı Saltuk henüz dahâ Fatih yokken gider tâ şeyden Manisa’dan yürür gider. Neydi Ayvaz Dede?

Bunlar çünkü o yukarı Mezopotamya yâni Horasani erler dediğimiz kimseler. Bunlar toleranslı.

7. Behlûl-i Dânâ ve Hârûn Reşîd: «Rabbu’l-Âlemîn» vs. «Rabbu’l-Mü’minîn»

Hâni Hârûn Reşit çıkar ya hutbeye elhamdülillahi Rabbi’l-âlemîn der.

Beylüldane bağırır oradan. Elhamdülillahi Rabbi’l-mü’minîn. Hârûn Reşîd’in kardeşidir. Bakar bir şey demez ona. Tekrâr hutbeye başlar. Elhamdülillahi Rabbi’l-âlemîn. Yine bağırır. Elhamdülillahi Rabbi’l-mü’minîn. Der sonra der ki kardeşim ne var?

Söyle. Der ki, “Eğer Allâh âlemlerin rabbi ise kıtlık vardır. Sen neden Müslümanlara bir teneke buğday, gayrimüslimlere yarım teneke buğday dağıtırsın der” der. Bakın Behlül Dânâ sûfî bir insandır.

Dervîştir. Dervîş budur. Sen bu bizim partiden ona yardım edelim. Bu filânca partiden ona yardım etmeyelim diyemezsin. Sen bu filânca partiden bunu bizim partiden işe alalım. Bu bizim partiden değil. İşe almayalım diyemezsin.

8. Anadolu İslâmı’nın Coşkusu, Aşkı ve Cihâd Erliği — Önceki Dersten Devâm

Bu bizim partinin elemanı şurada hani şunun işini halledelim. Bu bizim partiden değil. Bunu salla ya. Ya bu adam zâten ileri-geri bizim hakkımızda konuşuyor. Atın içeri.

O yüzden Anadolu İslâmı coşkuludur. Anadolu İslâmı tevâzuludur. Anadolu İslâmı aşkidir. Aşki âşıktır. Allâh’a âşıktır. Peygamber’e âşıktır. Üstâdına âşıktır. Eşine âşıktır. Çocuklarına âşıktır. Sevgilisine âşıktır. Bakar sevgilisinin gözlerine. Der ki, “Senin gözlerinde kayboluyorum.” Demez. “Senin gözlerin bende kaybolsun diye.” Âşıktır.

Anadolu sûfîsi taşı da sever, otu da sever. Anadolu sûfîsi böceği de sever, atı da sever, kılıcı da sever. Anadolu sûfîsi Allâh için, vatan için, millet için, nâmûsu için ölür. Hiçbir şey düşünmez.

Anadolu sûfîsi dediğinde o şeyh gāzî unvanını almak için cihâda çıkar. Bir şeyhin rütbesi gāzî unvanını almaktır. Dervîşleriyle berâber çıkar. Hem de cihâda vatan savunmasına dervîşleriyle berâber gider. Ben bu dergâhımla kıvanç duyarım, gurûr duyarım. Benim içinde bulunduğum bu dergâh Kuvâ-i Milliye’ye katılıp vatan savunmasına bilfiil katılmış dergâhtır. Biz İngiliz yosması değiliz. Biz CIA yosması da değiliz. Biz Mossad bozması da değiliz.

Biz bu vatan için, bu vatan için tekrâr söylüyorum bu vatan için dergâh olarak cihâda çıkmış, Kuvâ-i Milliye’ye katılmış bir dergâhız. Hem parasıyla hem dervîşleriyle. Parasıyla nasıl Nijerya’ya bir halîfe gönderir. Nijerya’daki halîfe bir teneke altın gönderir dergâha. Der ki dergahtaki fakîre-fukarâya harcanılsın diye. Çorumlu Hacı Mustafâ Efendi’nin babası o dergahtaki iki altınla evlenir ve o bir teneke altın dergâhın kapısında durur. Yıllarca hiç kimse oradan bir şey atmaz. Hâcı Haydar Efendi Çorumlu Hacı Mustafâ Efendi’ye emreder. Emrediyorum. Oradan 3 tâne altın al evlen der. Ve o bir teneke altın Kuvâ-i Milliye’ye verilir. Vatan savunmasına. Vatan savunmasına verilir.

Not: Bu yazı, sohbetin kaydındaki konuşmanın kendisidir: yalnız imlâ ve noktalama düzenlenmiş, altyazıdaki açık işitme hataları düzeltilmiştir; anlaşılamayan birkaç yer duyulduğu gibi bırakılmıştır. Bölüm başlıkları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir. Açılış ve kapanış duâları alınmamıştır.


Kaynakça

Şahsiyet — Behlûl-i Dânâ: Hârûn Reşîd’in (h. 170-193 / m. 786-809) kardeşi, akıl ve kerâmet ehli sûfî. Halîfe meclislerinde mecâzî dille hak söyleme tarzıyla meşhûr; Mevlânâ Mesnevî’de örnek vakaları zikreder. — Attâr, Tezkiretü’l-Evliyâ; İbnü’l-Cevzî, Telbîsu İblîs

Şahsiyet — Sarı Saltuk: 13. yüzyılda Anadolu ve Balkanlara giden Türk-İslâm misyoner-velîlerin önde geleni; Dobruca, Karadağ, Arnavutluk ve Polonya’ya kadar uzanan velâyet menkıbeleriyle anılır. — İbn Battûta, Rıhle; A. Y. Ocak, Sarı Saltuk: Popüler İslâm’ın Balkanlardaki Destânî Öncüsü

Tarihî Bağlam — Horasan Erenleri: Moğol istilâsı önünden 13. yüzyılda Anadolu’ya gelen Türkmen sûfî dervîşler. Hacı Bektaş-ı Velî, Geyikli Baba, Abdâl Mûsâ gibi şahsiyetlerle Anadolu’nun mânevî zemînini hazırlamıştır. — F. Köprülü, Türk Edebiyâtında İlk Mutasavvıflar

Tasavvuf Edebi — Açık Kapı: «Halvet der Encümen» ilkesi: Sûfî her sınıf, mezhep ve dînden gelen insana açık olmak zorundadır. Mevlânâ’nın «Gel, gel, ne olursan ol yine gel» beyti bu prensibin meşhûr ifâdesidir. — Mevlânâ, Dîvân-ı Kebîr, mukattaat

Tarihî Şahsiyet — Mustafa Bozbey: Mart 2024 Bursa Büyükşehir Belediyesi seçimlerini kazanarak Büyükşehir Belediye Başkanı olan siyâsetçi. Sohbete ziyaret hâdisesi, dergâhın siyâsî parti ayrımı yapmaksızın herkese açık olması ilkesinin somut örneği olarak anlatılmaktadır. — Güncel siyâsî olay

Bu metin, Mustafa Özbağ Efendi’nin «Gazâlî’den Sorular» konferans serisinin 6. dersinden derlenmiş ve tez kalitesinde yeniden düzenlenmiştir. Kaynak video: YouTube

Ek kaynaklar:

  • Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
  • Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
  • Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
  • İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
  • Buhari, İman ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
  • Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeşlik rivayetleri.
  • Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
  • Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
  • İbn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin şerhi.
  • Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.