1. Bölüm
Allâh gününüzü hayırlı eylesin. Ağabeyn! Ayınızı, yılınızı, ömrünüzü hayırlı eylesin. Ağabeyn! Rabbim cümlemizi ve cümle ümmet-i Muhammed’i hakkı, hak, batılı, batıl bile nereden eylesin? Ağabeyn! Hakkı, hak bilip hak yolunda mücadele eden, batılı, batıl bilip batıla karşı cihâd eden kullarından eylesin. Ağabeyn! Geçen hafta Allâh’ın dinine sarılmakla alakalı sohbet etmiştik. Allâh’ın dinine yapışmak, Allâh’ın dinine sarılmakla alakalı. Bu haftada dedim ya böyle adım adım yürümek istedim diye bu haftada Allâh’a sarılmakla alakalı inşâAllah sohbetimiz. O yüzden inşâAllah Hafız Âl-i İmran 101 ile Nisa 146’yı okuyacak inşâAllah. اَعْضُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْضَانِ الرَّجِيمِ بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَانِ الرَّحِيمِ وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنْتُمْ تُتْلَى عَلَيْكُمْ مَا يَاتُ اللّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُونَ وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللّٰهِ فَقَدْ هُوْدِيَ إِلَى صِرَادٍ مُسْتَقِيمٍ بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَانِ الرَّحِيمِ İlla allahine tabu wa aslahu wa a’tafamu bi’Llāhi wa akhlasu dīnahum bi’Llāhi fawlāika ma’a l-mu’minīn vasa fa yu’ti l-lahu l-mu’minīn ajran ʿazīmā sadaqa llāhu l-‘azīm Allâh razı olsun inşâAllah Âl-i İmrân âyet 101 Allâh’ın âyetleri size okunup dururken ve aranızda da O’nun peygamberi bulunurken nasıl olur da inkâr edersiniz?
Kim Allâh’a sımsıkı sarılırsa, şüphesiz ki O doğru yola iletilmiştir. Nisa 146 Ancak tevbe edenler, durumlarını, hallerini düzeltenler, Allâh’a sarılanlar ve dinlerini sırf Allâh’a has kılanlar. bunlar mü’minlerle beraberdir. Kıymetli dostlar, Allâh’ın dinine sarılmak, Kur’ân ve Sünnet’e sımsıkı sarılmak, Kur’ân ve Sünnet isteniyenin çizgisinden hiç çıkmamak, Kur’ân ve Sünnet’in emirlerini yerine getirmek. Bu normalde 103. Âl-i İmrân’ın 103. âyeti kerimesiydi. Ondan öncesinde de Cenâb-ı Hak 101. âyeti kerimede Allâh’a sarılmaktan bahsediyor. Diyor ki, kim Allâh’a sımsıkı sarılırsa, şüphesiz ki O doğru yola iletilmiştir. sırâtı mustakimdedir. Burada Allâh’a sımsıkı sarılmayı söylüyor. Allâh’ın dinine sarılmak, o bu kategorinin içerisinde ama Allâh’ın dinine sarılmanın daha içsel yanı, daha içi, daha zirvesi Allâh’a sarılmak.
Bu normalde Allâh’ın dinine sarılmanın içi. ilmel yakîn, aynel yakîn, hakkel yakîn daireleri gibi. İlmel yakîn de ilim olarak o kimse Allâh’ın varlığını, birliğini, peygamberini, dini kabul etti. Ama aynel yakîn onu yaşamaya başladı. Hakkel yakîn dediğimizde artık onun na-hemhâl oldu. Allâh’ın öyle kulları vardır ki yeryüzünde yürürken onlar görüldüğünde Allâh hatıra gelir. Hakkel yakîn noktaya geldi, o görüldüğünde Allâh hatıra geldi. Demek ki o hakkel yakîn noktaya gelince artık o kimse görüldüğünde Allâh hatıra gelecek. Veyahut da îman nedir, İslam nedir, ihsan nedir dediğinde ihsan zirve oldu. Allâh’ı görüyormuşçasına ibadet etmen, amel etmen, Allâh’ı görüyormuşçasına yaşamandır. Bir çıtaltı sonra dedi ki, göremesen dahi, sen göremedin ama o seni daim gördüğünü hissederekten, onun seni daim gördüğünü hissederekten yaşamandır dedi.
Allâh’a sımsıkı sarılanlar, tövbe edenler, durumlarını, hallerini düzeltenler. o kimse günah işledi veya hata kusur etti veya etmedi ama tövbe etti ve halini düzeltti, ahvâlini düzeltti. Yanlışlıklardan doğruya, eksikliklerden sırat-ı müstakime yöneldi. Ve Allâh’a sarılanlar ve dinlerini sırf Allâh’a has kılanlar. Bakın o dinini Allâh’a has kıldı. Allâh nasıl ona din, dini nasıl indirdi ise sırf Allâh için dinini yaşadı. Bu artık ihlasın zirvesi. O Allâh için dinini yaşıyor. Artık hiçbir şey için değil. Orta yerden bütün her şeyi kaldırdı. Onun dinini yaşaması Allâh için oldu. Allâh’a has kıldı. bunlar müminlerle beraberdir. bunlar da müminlerle beraberlerdir. Allâh’a sarılmak. O zaman bu akşamki dersimiz Allâh’a sarılmak.
2. Bölüm
Allâh’a sarılmanın da kendi içerisinde üç hâli var. Ve hatta nasıl ilmel yakîn, aynel yakîn, hakkel yakîn olarak biz bunu tarif ederken, bu Allâh’a sarılmanın da üç hâli var, üç mertebesi var. Genelde malum ben sufili tasvuf anlatırken bu ilmel yakîn, aynel yakîn, hakkel yakîn âyet-i kerimesini çok kullanırım. Ve hatta bu iman nedir, İslam nedir, ihsan nedir, bu hadisi şerifi çok kullanırım. normalde ve hatta farzları yerine getirip nafilelerle Allâh’a yaklaşmak, sonra Allâh’ı sevmek… Bu da üç haldir ya, üç adımdır. Allâh’a sarılmanın da üç adımı var. Birincisi kimin? Avamın sarılması. Avamın sarılması geçen hafta anlattığımız Allâh’ın dinine sımsıkı sarılmak. Kur’ân ve Sünnete sarılmak, bu işin zahirine talip olup, zahir noktada Kur’ân ve Sünnete sımsıkı sarılmak. öyle Müslümanlar vardır ya, Kur’ân ve Sünnete çok dikkat ederler, haramlara helallara dikkat ederler.
O böyle bir tasavvufa girmek, böyle bir üstadın elinden tutmak, böyle ayrı bir manevi yola girmek, böyle bir şeye ihtiyaç duymaz, böyle bir şeyden malum, Türkiye’deki gündemden dolayı çekinir, sakınır. Aman karışmayayım ben et diye süt diye der. Bu tip insanlar vardır ya, bunlar Sûfî dilinde Allâh’ı sevme, Allâh’a yaklaşma yolunda olmadıklarından dolayı avam olarak nitelendirilir. Veyahut da normalde bunlar böyle derinlemesine bir noktaya doğru gitmek istemezler. Halk tabiriyle kıl beşi bitir işi derler ya, bunun bir çıtı daha, böyle haram ve hellala dikkat eden, hayatına dikkat eden, yaşantısına dikkat eden, tâbiri câizse genel olarak kaidelere uyan Allâh’ın haram ve helalına dikkat eden kimseler. bunlar Allâh’a sarılmanın böyle avam kısmı, birinci hâli.
İkinci hâlin ne? O normalde o havâsın Allâh’a sarılması. Havâs ehli ilmel yakinden sonra aynel yakîn hâlin, aynel yakîni yaşayan bir kimsenin sarılması. O da ne? O da zâhir vebâtını terk edip sağlam bir mânevî kulpa bağlanmak. Bu kulp Allâh’ın ipi hükmünde muhabbetullah’tır. Bu tâbiri câizse ehl-i tarikatın hâlidir. Artık o işin zâhir vebâtın tarafını geçer, bir mânevî kulp bulur kendine. O mânevî kulp nedir? Allâh sevgisidir, Allâh’a muhabbet beslemektir. Onun mânevî kulpu Allâh’ı sevmektir, Allâh’a yakîn olmaya çalışmaktır. o mânevî kulpla ne yapar? O kimse artık normalde Allâh’a yaklaşmaya çalışır ki bunlar da böyle küçümsemeyecek bir noktada değildir. O muhabbetullah’a erişen bir kimse de gerçekten Allâh’a ulaşmış sayılır.
Şeriat’tan tâbiri câizse beşinci altıncı esmaya kadar veya üçüncü esmadan beşinci altıncı esmaya kadar olan kimselerin hâlidir. Bunun içerisinde olanlar. Ve onlar da Allâh’a ne yaparlar? Muhabbet beslerler. Asıl konumuz Allâh’a sarılmanın üçüncü hâli. Bu o zaman üçüncü hâli de, çok affedersiniz, bizim tabirimiz de hasülhasn hâli. Hasülhasn hâli, o hâle gelenler bu gruba müntesip olanlar artık mâsivâdan, gafletten kendilerini el çekmişlerdir. Bu grupta olanlar hevâ ve heveslerinden geçmişler. Bu grupta Allâh’a sarılanlar artık işin fetvasını bırakmışlar. Daha içsel bir yürüyüşe, daha içsel bir derinî bir hâle ulaşmışlar. Artık onlar bu konuda ictihâdla filan değil, bu biraz size ağır gelebilir.
3. Bölüm
Kalbe gelen ilhamla hareket eden hâldir. Şimdi vahiy üç türlüdür. Bir vahiy vardır, trekk, Cenâb-ı Hak kuluna vahy eder. Bir vahiy vardır, Allâh bir elçi kullanarak vahy eder. Bir vahiy vardır, bir vahiy vardır. Allâh bir şeyin arkasından seslenir. Musa’ya seslendiği gibi, ağacın arkasından seslendiği gibi. Şimdi bir vahiy var neydi? O bir vasıta kullanıyordu. Cebrail Aleyhisselâm’la peygamberlere vahy ettiği gibi. Bakın burada ne var? Aracı var. Cebrail Aleyhisselâm’a ne yapıyor? Vahy ediyor. Cebrail ile vahy ediyor. Cebrail ile Kur’ân’ı indiriyor. Cebrail ile bazı şeyleri söyletiyor. hutbeye çıkıyordu, bir adım attı, âmin dedi. Bir adım daha attı, âmin dedi. Bir adım daha attı, âmin dedi. Dediler ki, Ya Resulallah hikmet ne?
Her adımda âmin dedin. Dedi ki, Cebrail kardeşim geldi. Dedi ki, kim Ramazan ulaşır da affolmazsa, Allâh ve melekler ona lanet etsin dedi. Ben de âmin dedim dedi. Ardından dedi ki, kim anne babasına ulaşır, anne babasına ulaşır, cennetlik olmazsa, Allâh ve melekler ona lanet etsin dedi. Ona da âmin dedim dedi. Üçüncüsünde dedi ki, bir toplulukta senin adın anılır da o toplulukta sana selâtu selâm getirilmezse, Allâh onlara da lanet etsin. Melekler ve Allâh onlara lanet etsin dedi. Âmin dedim der. Demek ki Cebrail aleyhisselâmın Kur’ân âyetleri olmadan da, Hazreti Peygambere sallallâhu aleyhi ve sellem hazretlerine vahyettir oluyor. Demek ki her Cebrail aleyhisselâmın getirdiği emirler, bu noktada Kur’ân âyeti değil, normal şekilde de vahyediyor.
Veyahut da yine Âyet-i Kerime’de Hazreti Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem hazretleri için, ona biz her peygambere verdiğimiz gibi, ona da kitapla beraber hikmet verdik diyor. Ama hikmeti söylüyor, hikmetin ne olduğunu behan etmiyor. Demek ki hikmet de ona ne oldu? Vahyedildi. Demek ki onun kalbine Kur’ân’la beraber, ayriyetten Kur’ân’ı açıklasın, Kur’ân’ı anlatsın, Kur’ân’ı yaşasın diye ayriyetten ayrı bir vahy var, hikmet var. Ve bütün ulemanın ortak noktası hikmet nedir? Hadîs-i şerrilerdir, sünnet-i seniyedir. Demek ki her vahy Âyet-i Kerime değil. Kur’ân ayrı. Bakın Cebrail aleyhisselâm’la da ne oldu? Ona Cenâb-ı Hak ayriyetten vahy etti. Veyahut da bir örnek daha, meşhur iman nedir, İslam nedir, ihsan nedir hadîs-i şerif vardı ya, bu neydi?
Bunu da dedi ki, Cebrail kardeşim geldi, size dininizi öğretmek istedi. Bakın bu da vahy oldu. Ayrıyeten Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem Hz. için Âyet-i Kerime’de neydi? O dedi ki hiç heva hevesinden konuşmadı. O her şeyi Allâh’ın istediği gibi, emrettiği gibi konuştu dedi. Demek ki vahy sadece Kur’ân’la sınırlı değil. Şimdi bu vahy meselesini niçin anlattım? Direkt çünkü Allâh bir kulun kalbine ilham eder mi? El cevap eder. Allâh’a sarılanlar, Allâh’a sarılanlar. Bu üçüncü halde Hak-Gel-Yakin noktasında onların gönüllerine Cenâb-ı Hak ilham eder mi? Evet. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem Hz.’nin hadisi mûcibince salih rüyalar neydi? Peygamberliğin 46 cüz’ünden bir cüzdü. O zaman salih bir rüya Allâh’ın o kimseye ilhamı mı?
4. Bölüm
Evet. Bunun üzerinde şek ve şüphemiz var mı? Hayır. Allâh’a böyle sımsıkı sarılanlar, ben işin en sonunda söyleyeceğimi şimdiden söyleyeyim. vasıtasız, vasıtasız, Allâh ile hemhal olan, onu tanıyan, onun sıfatsal tecelliyatlarına ram olan, sıfatsal tecelliyatlarına mazhar olan kimseler âyet-i kerimedeki gibi Enfal kırk Allâh sizin dostunuzdur, o ne güzel dost, ne güzel yardımcıdır. Âyet-i kerimesine mazhar olmuşlardır. Artık onlar Allâh onların dostlarıdır. Ve o Allâh ne güzel dosttur, ne iyi dosttur, ne aziz dosttur. Onlar artık önlerinde, arkalarında, yanlarında, sağlarında, soldanında Allâh’ı nuru ile yürürler. Aslında herkes Allâh’ın nuru ile yürür. Ama velakin herkes onun idrakinde değildir.
Yoksa Allâh’ın nuru bütün kâinatı sarmıştır. Bütün kâinatı sardığı halde biz o Allâh’ın nurunu görmekten, anlamaktan, idrakten uzağız. O yüzden biz Allâh’ın nurunun içinde yürüdüğümüzün farkında değiliz. Ama o Allâh’a dost alan, Allâh’a sımsıkı sarılanlar önlerinde, arkalarında, Yanlarında, sağlarında, soldanında Allâh’ın nuru ile yürüdüklerini, Allâh’ın nuru ile yaşadıklarının farkındadırlar. Artık onlar o nur üzerine giderler ki o nur üzerine gidenler, o sımsıkı sarılanlar sırat-ı müstakimdedir. Onların yolu direkt sırat-ı müstakimdedir. Kim Allâh’a sımsıkı sarılırsa o doğru yola iletilmiştir. Âyet-i kerimesi onun üzerinde tecelli etmiştir. Bakın onun üzerinde tecelli etmiştir. Ve onlar bu manada Cenâb-ı Hakk’ın sıfatlarını hayretten hayrete, perdeden perdeye müşahade ederler.
Bu konuda o müşahade ile yürürler. Hatta öyle bir hâl olur onlar müşahadeden de geçerler. Çünkü müşahade de bunun bir alt noktasıdır. Onlar bu müşahadeden de geçerler. Ve o müşahaden geçerekten de hayatlarını vasıtasız bir şekilde, dini hayatlarını, Allâh’la olan dostluklarını artık vasıtasız bir şekilde yürütürler. Her şey bir sebebe bağlıdır. Onlar için artık sebebinde bir hükmü kalmamıştır. Sebebi yaratan yaratıcıyla hemhâl olurlar, o yaratıcıyla yürürler. Bu konu biraz daha genişletilebilirdi. Ama bu kısacık zamana bu kadar eleye eledik yazdıklarımızı filan bu kadar oldu. Hakkınızı helal edin! Cenâb-ı Hak idrâkimizi arttırsın. Cenâb-ı Hak gönlümüzdeki ferâset nurunu arttırsın. Rabbim ferâset nuruyla görenlerden eylesin.
Ferâset nuruyla anlayanlardan eylesin. Ferâset nuruyla yaşayanlardan eylesin. Eftâl-ı zikir, فَالَمَنَّهُ Lâ ilâhe illâllah el-Fâtiha El Secir Enselam Enselam Âmîn Destûr
Bibliyografya — Zikredilen Kaynaklar
- Kur’ân-ı Kerîm: Âl-i İmrân, Nisa, Enfal, Muhammed, Fâtiha sûrelerinden referanslar; geçen âyet-i kerîmelerin tefsîr ve siyâkı sohbet içinde tafsîlâtlı işlenmiştir.
- Tasavvufî Istılâh: tecelli, tarikat, sûfî, sufi, heva, hevâ, melek, kalb, sır, âyet, hadîs, hadis, sünnet, farz kavramları ve bu kavramların kalbî-zâhirî tecellîyâtı.
- Silsile-i Meşâyih (Mustafa Özbağ Efendi’nin yolu): Hacı Ebû Bekr Baba → Çorumlu Mustafa Anaç Efendi → Nevşehirli Hacı Abdullâh Gürbüz Efendi → Mustafa Özbağ Efendi
- Hadîs-i Şerîfler: Sahîh-i Buhârî, Sahîh-i Müslim, Sünen-i Ebû Dâvûd, Sünen-i Tirmizî, Sünen-i Nesâî, Sünen-i İbn-i Mâce ve Müsned-i Ahmed bin Hanbel’den iktibâslar.
Sohbetin Tasnîfi ve Bağlamı
Bu metin, Mustafa Özbağ Efendi hazretlerinin Kalp düşünür başlıklı sohbetinin tam transkriptinin Karabaş Tekkesi düzeltme ve telîf standartlarına göre hazırlanmış uzun-format hâlidir. Sohbette geçen âyet, hadîs, pîr menkıbeleri ve tasavvufî ıstılâhlar yukarıda zikredilmiş olup, sohbetin esas metni paragraflar boyunca tafsîlâtlı sûrette serpiştirilerek aktarılmıştır.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Kalp düşünür | Seri: Dergâh Sohbetleri Serisi
Diğer sohbetler: Dergâh Sohbetleri Serisi
İlgili Sözlük Terimleri: Hâl, Zikir, İhsân, Kalb, Sünnet, Silsile, Muhabbet, Yakîn. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı