İlâhî Aşkın Dili Yoktur, Rabçedir — Sözlerin Ötesinde Kalp ile Konuşulan Bir Lisân
İlâhî aşkın dili yoktur. Bu aşk — Türkçe, Arapça, Farsça değil; «Rabçe» konuşur. Yâni Allâh ile kul arasında kalp ile konuşulan bir lisândır. Sözcüklerin, ifâdelerin, mantığın ötesinde — kalbin haliyle, susuşuyla, gözyaşıyla, titreyişiyle konuşan bir dil. Mevlânâ «Aşk bir lisan değil; her lisâna açık bir hâldir» der. Bu hâli yaşayan kişi — sözcüklerle anlatamaz; ancak yaşayan bilir. Rabçe — Allâh ile kul arasındaki en saf iletişimdir. Sözcüklerle ifâde edilemese de — kalplerle aktarılır.
«Rabçe» — Nedir?
«Rabçe» — Rab dili. Yâni Allâh’ın kulu ile iletişimde kullandığı, kulun da Allâh’a yaklaşırken kullandığı bir tür «iç dil.» Bu dil — sözcüklerden oluşmaz; hâllerden, hislerden, anlamlardan oluşur. Bir mü’min Allâh ile konuşurken aslında kelime kurmaz; kalbinde bir hâl belirir; o hâl Allâh’a yükselir; Allâh karşılığında bir hâl gönderir. Bu — Rabçenin işleyişi.
Aşkın Dilsizliği
İnsân aşkı bile sözcüklerle tam anlatamaz. Anne — çocuğuna olan sevgisini «seni seviyorum» dese de — bu sözcükler aslında o sevginin yüzde birini bile anlatmaz. Sevginin asıl aktarımı — bakışla, dokunuşla, fedakârlıkla, sabırla olur. İlâhî aşk daha da öteye gider; tamamen dilsizdir. Sözcükler — sâdece bir araç; asıl aktarım kalpten kalbe.
Mevlânâ’nın Tecrübesi
Mevlânâ Şemsi Tebrîzî ile karşılaştığında — bir bakış ile değişti. Sözcükler yok; sâdece bakış. O bakışta — Mevlânâ kendi içine düşen bir dünyâ buldu. Sonra Mesnevî’yi yazdı; ama Mesnevî bile — o bakışın gölgesi. Kendisi der: «Şems’in bana söylediği her şeyi — bütün ömrümde anlatsam bitiremem.» Çünkü o iletişim — sözcüklerin değil; hâlin idi.
Mevcûd Dilleri Aşan
Rabçe — Türkçe, Arapça, Farsça gibi diller gibi değildir. Bu diller — geçici, yer ve zamana bağlı. Rabçe ise — değişmez, her zamanda aynı, her milletten kulda aynı. Bir Türk mü’min, bir Arap mü’min, bir Endonezyalı mü’min — Allâh’a yöneldiklerinde aynı Rabçe ile konuşurlar; aynı hâli yaşarlar; aynı icâbeti alırlar. Bu — Rabçenin evrenselliğidir.
Sözsüz Duâ — En Güçlü
Bazen en güçlü duâ — sözsüz duâdır. Mü’min Allâh’ın önünde durur; konuşamaz; sâdece ağlar; sâdece titrer; sâdece susar. Bu susuş — bin sözden daha etkilidir. Hadîs: «Mazlumun duâsı — kelimelerle yapılmasa bile — arşa ulaşır.» Çünkü o duâda kalbin hâli var; kelimelerin sınırı yok. Bu — Rabçenin en saf biçimi.
Rabçe Öğrenmek
Rabçe nasıl öğrenilir? Kitap ile değil; pratikle. Şu adımlarla: 1) Kalbini dinlemeye başla. 2) Sözcüklerden önce hissini fark et. 3) Namazda Allâh ile konuşurken kelimelerin ötesindeki hâle yönel. 4) Zikir ederken anlamı değil hâli yaşa. 5) Susuş zamanlarında bile Allâh ile beraber ol. Bu pratikler — yıllar içinde Rabçenin öğrenilmesini sağlar.
Sözcüklerin Yeri
Sözcüklerin de yeri var. Kur’ân — sözcüklerden oluşur. Duâlar, zikirler — sözcüklerle yapılır. Yâni sözcükler yararsız değil; sâdece tek başına yetmez. Sözcükler — Rabçenin ifâdesinin bir parçası; ama hepsi değil. Sözcüklerin ötesindeki hâl — Rabçenin asıl yüzü. Mü’min hem sözcüklerle hem hâlle Allâh’a yönelmeli.
Niyâz — Rabçe Lisânı
Niyâz: «Yâ Rab, beni Rabçe konuşan bir mü’min eyle. Sözcüklerin ötesinde — kalbim ile Sen’inle iletişim kurmamı nasîb et. İlâhî aşkın dilsizliğini, hâl ile aktarılışını, sözcüklerin yetersizliğini bilebilen bir derinlik ver. Mevlânâ gibi — sözcüklerin gölgesinde değil; bakışların, susuşların, gözyaşlarının asıl iletişim olduğunu bilen bir kul eyle. Susarken bile Sen ile beraber olmamı; konuşmadan bile Sen’in icâbetini almamı nasîb et. Rabçe ile Sana yaklaşan; Rabçe ile vuslat tadan bir aşk ehli eyle.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Rabçe, Aşk, Hâl. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Bakara 2/165; müminlerin Allah sevgisinin kuvveti.
- Kur’an-ı Kerim, Maide 5/54; Allah’ın sevdiği ve Allah’ı seven topluluk.
- Kuşeyri, er-Risale, muhabbet makamı bahsi.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, muhabbet, şevk ve rıza bölümleri.
- İbn Arabi, Fütuhat-ı Mekkiyye, ilahi aşk ve marifet bahisleri.
- Mevlana Celaleddin Rumi, Mesnevi, muhabbet ve aşk bahisleri.