Allâh’tan Ümîdinizi Kesmeyin, Allâh Kullarını Çok Sevendir — Zümer 53 ve Rahmetin Sınırsızlığı
Allâh’tan ümîdinizi kesmeyin. Allâh kullarını çok sevendir. Bu cümleler — Kur’ân’ın açık ifâdesidir: «Lâ taknetû min rahmetillâh» — Allâh’ın rahmetinden ümîd kesmeyin (Zümer 53). Mü’minin en büyük tehlikesi — Allâh’ın rahmetinden ümîd kesmek; yani sû-i zan. «Ben çok günah işledim, Allâh beni affetmez» düşüncesi — büyük bir hatadır. Çünkü Allâh’ın rahmeti — bütün günahları kapsar. «Allâh bütün günahları bağışlar» (Zümer 53) buyurur. Şirk hariç hiçbir günah — Allâh için büyük değildir. Mü’min ümîdini diri tutmalı; tövbe kapısı dâimâ açık.
Zümer 53 — Açık Davet
«Kul yâ ıbâdiyellezîne esrafû alâ enfüsihim lâ taknetû min rahmetillâh» — De ki: Ey kendi aleyhine aşırı giden kullarım, Allâh’ın rahmetinden ümîd kesmeyin; çünkü Allâh bütün günahları bağışlar (Zümer 53). Bu âyet — günahkâr kullara açık bir davettir. «Aşırı gitseniz bile — gelin, ben sizi affedeyim.» Allâh’ın merhameti, kulun günahından sonsuz kat daha büyüktür. Bu — îmânın temel hakîkati.
«Çok Seven» — Allâh’ın Sıfatı
«El-Vedûd» — Allâh’ın güzel isimlerinden biri. Vedûd: çok seven, sevilen. Allâh kullarını çok sever. «Yühibbühüm» (Mâide 54) — onları sever. Bu sevgi — koşulsuz değil; bazı şartları var (îmân, takvâ); ama çok geniş bir merhamet de var. Allâh kullarının iyiliğini ister; tövbe etsinler, hidayete gelsinler. Bunun için sürekli kapısını açık tutar. Bu sevgiyi bilen mü’min — ümîdini kesmez.
Ümîd Kesmenin Tehlikesi
Allâh’tan ümîd kesmek — bir tür küfre yakın bir hâldir. Çünkü Allâh’ın rahmetinin sınırlı olduğunu zannetmek; bu, Allâh’ı hatalı tanımaktır. Kur’ân: «Allâh’ın rahmetinden ancak sapık kâfirler ümîd keser» (Yûsuf 87, Hicr 56). Bu ağır bir ifâdedir. Mü’min ne kadar günah işlerse işlesin — ümîd kesmemelidir. Çünkü ümîd kesmek başlı başına bir günahdır; üstüne bir günah daha eklemek.
Tövbe Kapısı — Daima Açık
Tövbe kapısı — sürekli açıktır. Hz. Peygamber: «Allâh, kulunun tövbesini güneş batıdan doğmaya başlayana kadar kabûl eder» buyurmuştur (Tirmizî). Bu, kıyâmetin alâmetlerinden biri. Yâni kıyâmet başlamadıkça — tövbe makbûldür. Mü’min ne kadar günahta olsa, dönsün; Allâh kucağını açmıştır. Hadîsi kudsî: «Bana bir karış yaklaşana ben bir arşın yaklaşırım; bana yürüyene ben koşarım.»
Şirk Dışında Bütün Günahlar
Allâh «Bütün günahları bağışlar» buyurur. Ama Nisâ 48’de istisnâ var: «Allâh, kendisine şirk koşulmasını affetmez; bundan dışındakini dilediği kişiye affeder.» Yâni şirk hariç bütün günahlar — Allâh için affedilebilir. Cinâyet, zinâ, hırsızlık, gîybet, içki, kumar, faiz — hepsi tövbe ile affedilir. Tek istisnâ — şirk. Şirkten dönmeyen kişi — affedilmez. Ama şirkten dönerse — o da affedilir. Yâni hiçbir günah kapıyı kapatmaz; sâdece şirkte ısrar kapatır.
Allâh’ın Merhameti — Anne Şefkati Gibi
Hadîs: «Allâh’ın merhameti — anne şefkatinden 70 kat fazladır.» Bir anne — çocuğunu en zor durumda bile bırakmaz. Çocuk hata yapsa — yine sever. Affeder, kucaklar. Bu — Allâh’ın bize verdiği bir benzetmedir. Allâh’ın merhameti — bunun yetmiş kat fazlasıdır. Yâni anlatılabilir bir merhamet değil; her hayal edebileceğimizin ötesinde. Bu merhamete sığınmak — kullukların en üstünüdür.
Havf ve Recâ Dengesi
«Ümîdinizi kesmeyin» recâ tarafıdır. Bunun yanında «Allâh’ın azabından da emin olmayın» (A’râf 99) havf tarafı vardır. Mü’min iki kanatla uçar. Sâdece recâ — şımarıklık; «zaten Allâh affeder» düşüncesiyle günah işleme. Sâdece havf — ümitsizlik; «Allâh affetmez» düşüncesiyle tövbeden vazgeçme. İki kanat birlikte — dengeli îmân.
Niyâz — Ümît Dolu Kalp
Niyâz: «Yâ Rab, beni Sen’in rahmetinden ümîd kesmeyen bir mü’min eyle. Zümer 53’ün ahdına sarılayım — bütün günahları bağışladığını biliyor olmamı nasîb et. ‘Allâh çok sevendir’ bilincini kalbime yerleştir; el-Vedûd ismi şerîfinin tecellîsi olsun. Şirk hariç hiçbir günahın affedilmez olmadığını bilebileyim; tövbe kapısının dâimâ açık olduğuna güveneyim. Havf ve recâ kanatlarını birlikte tutarak dengeli îmân ile yaşayan bir kul eyle. Allâh’tan ümîd kesip ümitsizlikte boğulmaktan beni koru. Senin merhametinin anne şefkatinden 70 kat fazla olduğuna îmân ile sarılayım.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Recâ, Rahmet, Tövbe. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Zümer 39/53; Allah’ın rahmetinden ümit kesmeme çağrısı.
- Kur’an-ı Kerim, Hicr 15/56; sapıklardan başkasının Rabbin rahmetinden ümit kesmemesi.
- Kur’an-ı Kerim, Yusuf 12/87; Allah’ın rahmetinden ancak inkarcıların ümit kesmesi.
- Tirmizi, Deavat, Allah’ın rahmeti ve bağışlamasıyla ilgili rivayetler.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ümit, korku ve tevbe bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, reca, havf ve tevbe bölümleri.