Hz. Peygamber Mânevî Tecellîyâtın Etkisinden Çıkmak İçin «Konuş Benimle» Buyurdu
Hz. Peygamber (s.a.v.) — mânevî tecellîyâtın yoğun etkisinden çıkmak için «konuş benimle yâ Humeyrâ» buyururdu Hz. Âişe’ye. Bu, çok ilginç bir nüktedir: ümmetin başı bile — Allâh’a yakınlığın yoğun anlarında — toparlanmak için insan sözüne ihtiyâç duyardı. Sahih sûfî kaynaklarında nakledilen bu olay — derslerle dolu. 1) Yoğun ibâdet anında bile — insân olarak insânî temasa ihtiyâç. 2) Allâh ile yakınlık — beden ve aklı zorlar; toparlanma gerek. 3) Sahih sevgi — eşle sohbet bile mânevî bir araç. 4) Aşırılığa kaçınma. Modern müslüman — bu nükteden ders almalı: yoğun ibâdet de gerek, ama insânî temas da gerek; sahih denge.
Mânevî Tecellînin Yoğunluğu
Hz. Peygamber — devamlı Allâh ile bağlantı içindeydi. Namazda, zikirde, Kur’ân tilâvetinde — mânevî tecellîler iniyor; bunlar yoğun. Bir bedenin taşıyabileceğinin sınırında. «Vahyin yükü ağırdır» (Müzzemmil 5). Hz. Peygamber bir vahiy aldığında — ter dökerdi, kışın bile. Bu yoğun mânevî hâl — bedeni ve zihni zorlardı. Bu yüzden bazen — toparlanmaya, dünyâya dönmeye, normal hayata geçmeye ihtiyâç duyardı.
«Humeyrâ» — Sevgili Eş
«Humeyrâ» — Hz. Peygamber’in Hz. Âişe’ye verdiği bir sevgi adı. «Kırmızılığa çalan» anlamında. Hz. Âişe — Hz. Peygamber’in en sevdiği eşi. Onunla konuşmak — Hz. Peygamber’in dünyâya dönüş aracıydı. Bu, sahih eş ilişkisinin gücünü gösterir. Eş — sâdece duygusal değil; mânevî bir dengeleyici de olabilir. Sahih bir evlilik — iki kişinin birbirini mânevî yolculukta desteklediği bir ortaklık.
Yoğunluktan Çıkma İhtiyâcı
Niçin yoğunluktan çıkma ihtiyâcı? 1) Beden insânî sınırları aşamaz. 2) Aile sorumlulukları unutulmamalı. 3) Topluma rehberlik gerekir; sürekli içe kapanma değil. 4) Dengeli yaşam — Sünnetin mîrâsı. 5) Aşırı yoğunluk — diğer ibâdetlerden uzaklaştırabilir. 6) Sahih sûfîlik — günlük hayatın içinde olur. Bu nedenlerle — yoğunluktan çıkmak gerek. Sürekli yoğunlukta kalan — meczûb olur; dengeli kalan — sahih sâlik.
Sahih Sûfîliğin Dengesi
Sahih sûfîlik — ailenin, işin, toplumun içinde yaşanır. Hz. Peygamber örneği: çok ibâdet etti — ama eşlere zaman ayırdı; çocukları severdi; sahâbe ile sohbet ederdi; alışverişe çıkardı; cenâzelere katılırdı; misâfir ağırlardı. Yâni hayatın her alanında — sünneti yaşardı. Yoğun ibâdet anlarından — normal hayatına dönerdi. Bu denge — sahih müslümanın yoludur. Sürekli ibâdet etmek için — manastıra çekilmek — sünnet değildir; ruhbânlıktır.
Aşırılık Tehlikesi
Mü’min aşırı ibâdetten kaçınmalı. Hadîs: «İbâdette aşırılığa gitmeyin; çünkü bıkar, bırakırsınız» (Buhârî, Müslim). «Bilmiyor musunuz ki sizden öncekiler ibâdette aşırılıkta helâk oldu?» Yâni — sürdürülebilir denge gerek. Az ama düzenli — çok ama aralıklı’dan iyidir. Hz. Peygamber’in örneği — sürekli, mütevâzı, dengeli ibâdet. Modern müslüman bu örneği takip etmelidir: günlük ibâdeti tam yap; sonra aile ve işe dön; aşırılığa kaçma.
Eş ile Mânevî Yolculuk
Hz. Peygamber’in Humeyrâ ile sohbeti — modern eşlere ders. Eşler — birbirini mânevî yolculukta destekler. Birinin yoğun ânında — diğeri dengeleyici. Birinin gevşek ânında — diğeri uyarıcı. Birinin başarısında — diğeri şükür hatırlatıcı. Birinin sıkıntısında — diğeri sabır kaynağı. Bu, sahih müslüman evlilik. Modern «herkes kendi yolu» felsefesi — eşi yalnızlaştırır; sahih evlilik birlikteliktir.
İnsânî Temas Gerek
İnsân — insândır; melekte değil. İnsânî temasa ihtiyâcı var. Konuşmak, gülüşmek, paylaşmak, dokunmak — bunlar insân yapısının parçaları. İbâdet — bu insânlığı silmez; onun üzerine inşâ eder. Hz. Peygamber bu insânlığı korurdu. Eşlere şefkat, çocuklara sevgi, dostlara hürmet — hep gösterdi. Modern dervişler bazen — insânî temastan kopmaya çalışıyor; bu yanlış. Sahih derviş — yoğun ibâdet ile insânî temas arasında dengeyi kurar.
Niyâz — Sahih Denge
Niyâz: «Yâ Rab, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) Humeyrâ ile sohbeti gibi — sahih bir dengeyi hayatımda yaşat. Mânevî yoğunlukta — toparlanma, dinlenme, insânî temasa ihtiyâç duyarsam — sahih bir eş, sahih dostlar, sahih ailenin desteğini ver. Vahyin yükü gibi mânevî tecellîler beden ve zihni zorlarken — Sen’in örnek peygamberinin yaptığı gibi sahih dönüş yolu nasîb et. Aşırılığa kaçmaktan beni koru — sürdürülebilir, dengeli, düzenli ibâdet ver. Hadîsteki uyarıyla — ibâdette aşırılığa gitmeyenlerden olayım. Eşim ile mânevî yolculukta birlikte yürüyen bir mü’min eyle; biri yoğun olduğunda diğeri dengeleyici, biri gevşek olduğunda diğeri uyarıcı. İnsânî temas — konuşma, gülüşme, paylaşma — bunları yoğun ibâdetin yerine değil; onunla birlikte yapan bir kul eyle. Sahih sûfîliğin — manastırda değil, ailenin işin toplumun içinde — örneğini yaşatmamı nasîb et. Hz. Peygamber’in dengeli hayat sünnetinden bana mîrâs ihsân eyle.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Humeyrâ, Tecellîyât, Denge. → Tasavvuf Sözlüğü