Çocuklarımızı Kur’ân Sünnet Dâiresinde Yetiştirmeye Gayret Edelim — Aile Terbiyesinin Temel Direkleri
Çocuklarımızı Kur’ân ve sünnet dâiresinde yetiştirmeye gayret edelim. Bu — ümmeti Muhammed’in geleceği için en önemli vazifedir. Çocuğun terbiyesi — ailede başlar; okul, çevre, medya sonra gelir. Ama temel — ailede atılır. Hz. Peygamber «Hepiniz çobansınız; her biriniz sürünüzden mesûlsünüz» buyurmuştur (Buhârî). Anne baba — çocuğundan mesûl. Onları Kur’ân ile büyütmek, sünnet ile yaşatmak — anne babanın asıl vazifesidir. Modern dünyâda bu vazife daha zor; ama bu zorluk vazgeçme sebebi değil; aksine daha çok gayret etme sebebi.
Tahrîm 6 — Aileyi Korumak
«Yâ eyyühe’llezîne âmenû kû enfüseküm ve ehlîküm nârâ» — Ey îmân edenler, kendinizi ve ailenizi cehennem ateşinden koruyun (Tahrîm 6). Bu âyet — aile koruma vazifesini açıkça emrediyor. «Korumak» — sâdece dünyâ tehlikelerinden değil; ahret azâbından da. Bu da terbiye yoluyla olur. Çocuğa îmân, sünnet, ahlâk öğretmek — onu cehennem ateşinden korumaktır.
Hangi Yaşta Ne Öğretilmeli?
Çocuk eğitimi yaşa göre düzenlenmeli: 1) 0-2 yaş — sevgi, şefkat, kalp duâsı ile dolu ortam. 2) 2-7 yaş — oyunla öğrenme; namaz vakitlerinde anne babayı izleme; basit duâlar. 3) 7-10 yaş — namaza alıştırma; Kur’ân harflerini öğrenme. 4) 10-15 yaş — şer’î hudûd, sünnet ahlâkı, sahâbe hikâyeleri. 5) 15+ — bireysel sorumluluk, dînî kaynaklara yönlendirme, mürşid arama. Her yaşta — yaşa uygun yaklaşım.
Örnek Olma — En Etkili Yöntem
Çocuğa söz değil; örnek etkili. Çocuk annebabasının yaptığına bakar. Sen namaz kılarsan — o da kılmaya alışır. Sen yalan söylersen — o da söyler. «Yalan söyleme» dersen ama söylersen — etkisiz. Bu yüzden anne baba önce kendi davranışını düzeltmeli. Aileyi yetiştirme — önce kendini yetiştirmektir. «Önce kendi nefsiniz» (Tahrîm 6) buyurur Allâh. Önce ben, sonra ailem.
Aile Sohbet Halkaları
Düzenli aile sohbet halkaları — terbiyenin önemli aracı. Haftada bir kez — aile bir araya gelir; bir kitap okur, bir hadîs anlatılır, bir âyet açıklanır. Sorular sorulur; cevaplar verilir. Bu halka — çocuklarda dînî bilinç ve aile bağı oluşturur. Modern hayatta zor; ama planlanabilir. TV’siz bir akşam, telefon bir kenara, sâdece aile — bu, büyük bir nimet.
Sünnet Üzere Hayat
Evi sünnet üzere kurmak — çocuğa otomatik terbiye verir. Yemekleri besmele ile başlamak; uyumadan önce sünnet duâları okumak; aile namazı; sünnet bayramları kutlamak; sünnet sünnetlerini (saç tıraşı, akika) yerine getirmek. Bu rutinler — çocukta İslâmî kimlik oluşturur. Çocuk büyür; bu rutinler onun fıtratının bir parçası olur. Bu — kitabi öğretiden daha derin etkili.
Modern Zorluklar
Modern dönemde çocuk yetiştirme zor. Okul seküler; medya gaflet üretir; arkadaş çevresi çoğu zaman dînden uzak. Bu zorluklar karşısında — aile kalesi güçlendirilmeli. Çözüm yolları: 1) Mümkünse İslâmî eğitim kurumları. 2) Aile içi dînî eğitim — okuldaki eksiği telâfî. 3) Ekran sınırı — TV, telefon, sosyal medya. 4) Dindar arkadaş çevresi sağlama. 5) Dergâh ve sohbet halkaları. 6) Düzenli mescid katılımı. Bu altı yol — modern dönemde çocuk korumasıdır.
Sevgi ve Disiplin Dengesi
Çocuk terbiyesinde — sevgi ve disiplin dengeli olmalı. Sırf sevgi — çocuğu şımartır, kuralsızlaştırır. Sırf disiplin — çocuğu korkutur, isyân ettirir. Hz. Peygamber Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin’i çok severdi; oynatırdı, sırtına bindirirdi. Ama yanlış yaptıklarında — anlatırdı, öğretirdi. Bu denge — sahih terbiye. Şefkat ile sınır; sevgi ile yol gösterme.
Niyâz — Sâlih Evlâd
Niyâz: «Yâ Rab, çocuklarımı Kur’ân ve sünnet dâiresinde yetiştirebilmemi nasîb et. Tahrîm 6’nın ‘kendinizi ve ailenizi cehennem ateşinden koruyun’ emrini ifâ edebileyim. Yaşa uygun terbiye vermeyi nasîb et — her yaşta uygun yöntem. Önce kendi nefsim düzgün olsun ki — örnek olabileyim. Düzenli aile sohbet halkaları kurma fırsatı ver. Evi sünnet üzere yaşatabileyim. Modern dönemin zorluklarına karşı — aile kalemi güçlendirebileyim. Sevgi ve disiplin dengesini kurabileyim. Çocuklarımı ‘Yâ Rabbî, gözümün nûru, kalbimin sürûru, Sen’in salih kulun’ olarak yetiştir. Onlardan sonra hayır duâsı kalan bir mü’min eyle.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Çocuk Terbiyesi, Aile, Sünnet. → Tasavvuf Sözlüğü