Allah’ın ilminin ve hakikatinin sonu yoktur

Allâh’ın İlminin ve Hakîkatinin Sonu Yoktur

Allâh’ın ilminin ve hakîkatinin sonu yoktur. «Eğer yeryüzündeki ağaçlar kalem olsa, deniz de mürekkep olsa, sonuna yedi deniz daha katılsa — Allâh’ın kelimeleri tükenmez» (Lokmân 27). Bu âyet Allâh’ın ilminin sonsuzluğunu vurgular. İnsan ne kadar çalışsa, ne kadar öğrense — Allâh’ın ilminden çok az bir parçayı idrâk eder. Bu, mü’minin tevâzusunu büyütmeli; hayretini sürdürmelidir.

Lokmân 27 — Mu’cizevî Âyet

Lokmân 27 mu’cizevî bir âyettir. Bütün ağaçlar kalem, bütün denizler mürekkep — sonra 7 deniz daha katılsa bile Allâh’ın kelimeleri tükenmez. Bu mübalağa edebî bir teknik değil — gerçek bir hakîkat ifâdesi. Allâh’ın ilmi sınırsızdır; ölçülemez; tükenmez.

İnsan İlmi — Sınırlı

İnsanın ilmi sınırlıdır. Bir doktor 30 yıl eğitim sonrasında hâlâ insan vücûdunu tam anlamış değil. Bir astrofizikçi onlarca yıl çalıştıktan sonra hâlâ evrenin %5’ini bile anlayamadığını söyler. Bütün insanlığın birikmiş ilmi — Allâh’ın ilmi yanında bir damla bile değil.

Hz. Mûsâ ve Hızır — İlim Dersi

Hz. Mûsâ ve Hızır kıssası ilim dersini verir. Hz. Mûsâ döneminin en ilimli peygamberi idi; ama bir gün «benden daha bilgili kimse var mı?» dedi. Allâh O’na Hızır’ı gönderdi; Hızır’dan ilim öğrenmesi için. Bu kıssa öğretir: Hiç kimse «ben her şeyi biliyorum» diyemez. Allâh her zaman daha bilgili birini bilir.

Hayret Makamı — Sonsuz

Hayret makamı sonsuzdur. Mü’min Allâh’ın bir sıfatını idrâk ettikçe — bin yeni sıfat ortaya çıkar. Bir hakîkati anladıkça — bin yeni hakîkat açılır. Bu sebepten sufîler hayret makamını çok övdü; çünkü bu makam sonsuza kadar yenilenir.

Tevâzu — İlmin Bekçisi

Tevâzu ilmin bekçisidir. Mü’min «Allâh’ın ilminin sonu yok» bilinciyle yaşarsa — ne kadar öğrenirse öğrensin kibre kapılmaz. «Ben hep öğreniyorum, hep eksiğim» düşüncesi tutar. Bu tevâzu mü’mini gerçek ilme açar. Kibirli — ilim alamaz.

İlim Talep Etmek — Ömür Boyu

İlim talep etmek ömür boyu sürmeli. Hz. Peygamber «İlim talep etmek beşikten mezara kadar farzdır» buyurmuştu. Yaş ilerlediğinde durmamalı; emekli olduğunda da öğrenmeye devam etmeli. Allâh’ın ilminden bir damla daha öğrenmek — büyük bir kazançtır.

Pratik Tavsiyeler

Pratik tavsiyeler: 1) Her gün biraz Kur’ân okumak ve anlamak. 2) Hadîs kitaplarına âşinâ olmak. 3) Tasavvuf eserlerini okumak. 4) Tabiat ve bilim incelemeleri yapmak. 5) Sahih âlimlerin sohbetlerine katılmak. 6) Tefekkür etmek. Bu uygulamalar mü’mini Allâh’ın ilim ummânına biraz daha yaklaştırır.

Niyâz — İlim Talebi

Niyâz: «Yâ Rab, ilmini arttır. Senin ilminden bir damla daha öğrenmemi nasîb et. Ömür boyu ilim peşinde koşan, ama tevâzudan ayrılmayan bir mü’min eyle. Hz. Mûsâ ve Hızır kıssasındaki dersi unutturma; her zaman daha bilgilisi vardır bilinci. Sonsuz hayret makamına yükselt.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi öğrenmeye devam eden mü’minler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: İlim, Hayret, Tevâzu. → Tasavvuf Sözlüğü

Ek kaynaklar:

• Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
• Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluÅŸu.
• Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
• Ä°mam Gazali, Ä°hya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
• Buhari, Ä°man ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
• Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeÅŸlik rivayetleri.
• Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
• Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
• Ä°bn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin ÅŸerhi.
• KuÅŸeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.