Cömert İnsan — Allâh’ın Yeryüzündeki Sıfatsal Tecellîyâtıdır

Cömert insan — Allâh’ın yeryüzündeki sıfatsal tecellîyâtıdır. Allâh’ın «el-Kerîm» (en cömert) ismi vardır. Allâh sonsuz cömerttir; rızkı, hayatı, sağlığı, fırsatları herkese karşılıksız verir. Cömert insan — bu sıfatın küçük bir yansımasıdır. Cömertliği ile Allâh’ın el-Kerîm sıfatını yansıtır. Bu yüksek bir tasavvufî makamdır. Cimrilik ise nefsin sıfatıdır; Allâh’ın sıfatlarından uzaktır.

El-Kerîm — Allâh’ın İsmi

El-Kerîm — Allâh’ın güzel isimlerinden. Anlamı: çok cömert, ihsân sâhibi, bağışlayan. Allâh el-Kerîm’dir; her şeyi karşılıksız verir. Mü’mine bu ismi sevmeli, anmalı, yansıtmaya çalışmalıdır. «Allâh’ın ahlâkıyla ahlâklanın» buyurmuştu Hz. Peygamber.

Sıfatsal Tecellîyât — Yansıma

Sıfatsal tecellîyât — Allâh’ın sıfatlarının insanda yansımasıdır. Allâh el-Latîf’tir — mü’minde nâzik davranış olur. Allâh er-Rahîm’dir — mü’minde merhamet olur. Allâh el-Kerîm’dir — mü’minde cömertlik olur. Bu yansımalar sahih tasavvufun hedeflerindendir.

Cömertliğin Boyutları

Cömertliğin boyutları çoktur: mal cömertliği (sadaka, zekât, hediye), vakit cömertliği (insanlara zaman ayırmak), ilim cömertliği (karşılıksız öğretmek), sevgi cömertliği (kucak açmak), bağışlama cömertliği (kusurları affetmek). Mü’min sâdece mal cömerti değil; her boyutta cömert olmalı.

Cimrilik — Nefsin Sıfatı

Cimrilik nefsin sıfatıdır; Allâh’ın sıfatlarından uzaktır. Cimri kişi — «benimkidir, vermem, kaybederim» düşüncesinde. Hâlbuki vermek hiçbir şey kaybettirmez; aksine bereket getirir. Cimri Allâh’ın el-Kerîm sıfatını yansıtmaz; aksine sıfatsızlığa düşer.

Hadîs — Cömert Cennet’e Yakın

Hz. Peygamber «Cömert insan Allâh’a yakın, cennete yakın, insanlara yakın, cehennemden uzak; cimri Allâh’tan uzak, cennetten uzak, insanlardan uzak, cehenneme yakındır» buyurmuştu (Tirmizî). Bu hadîs cömertliğin değerini gösterir. Cömertlik dört yakınlık; cimrilik dört uzaklık getirir.

Cömertlik Bereket Getirir

«Sadaka malı eksiltmez» buyurmuştu Hz. Peygamber. Görünüşte sadaka veren malı azaltıyor; ama gerçekte bereket gelir. Veren — hem âhirette kazanır; hem dünyâda bereket görür. Çünkü Allâh el-Kerîm’dir; cömerti hayırlı sayar; rızkı arttırır.

Cömertliğin Eğitimi

Cömertlik doğuştan değil — eğitilir. Mü’min önce küçük şeyler verir; sonra büyük şeyler. Önce sadaka kutusuna bir lira atar; sonra zekât verir; sonra Allâh yolunda büyük yatırımlar yapar. Bu eğitim nefsi alıştırır; sonunda cömertlik tabiat olur.

Niyâz — Allâh’ın Sıfatını Yansıtan Mü’min

Niyâz: «Yâ Rab, beni Senin el-Kerîm sıfatını yansıtan cömert bir mü’min eyle. Cimriliğin nefsî sıfatından beni koru. Malda, vakitte, ilimde, sevgide, bağışlamada cömert olma tevfîkini ver. Hz. Peygamber’in vâdettiği dört yakınlığa erişmeyi nasîb et. Veren — alandan daha hayırlıdır prensibini kalbime sâbit kıl.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi cömert mü’minler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Cömertlik, El-Kerîm, Tecellî. → Tasavvuf Sözlüğü