Bir Meczûbun, Bir Velînin Ters Duâsını Almaktan Allâh Muhâfaza — Velînin İncinmesinin Kıyâmete Kadar Süren Cezâsı
Bir meczûbun, bir velînin ters duâsını almaktan — Allâh muhâfaza. «Meczûb» — Allâh’ın özel bir cezbeyle çekip kendinden geçirdiği; aklı sıradan insandan farklı çalışan velî. «Velî» — Allâh’ın dostu. Bu kimselerin incinmesi — küçük bir hata değildir; çünkü onların duâsı Allâh katında özel bir mevkîye sahiptir. Onlara incinmek ya da onları incitmek — Allâh’a savaş açmak gibidir. Hadîsi kudsî: «Kim benim velîme düşmanlık ederse — ben ona savaş ilân ederim.» Bu yüzden mü’min — bilmediği insanlara karşı dikkatli olmalı; özellikle hâl ehline saygıyla yaklaşmalıdır.
Hadîsi Kudsî — Velîye Düşmanlık
Hadîsi kudsî: «Men âdâ lî veliyyen fekad âzentühu bilharb» — Kim benim velîme düşmanlık ederse — ben ona savaş ilân ettim (Buhârî). Bu — çok ağır bir ifâdedir. Allâh — insânlara savaş açmaz; «savaş ilânı» mecâzîdir; ama o kişiyi Allâh’ın gazabı kuşatır; rızıkından, sağlığından, huzûrundan eksilir; ahretinde yanar. Velîye savaş — Allâh’a savaştır.
Meczûb — Özel Cezbeli Velî
Meczûb (cezbedilmiş) — Allâh’ın özel bir cezbe ile çekip aklını ondan aldığı velî. Bu kişilerin görünüşü çoğu zaman tuhaftır: tek başına konuşur, garip hareketler yapar, sıradan toplumsal kurallara uymaz. Halk çoğu zaman onları «deli» sanır. Hâlbuki onlar — kendi başlarına bırakılmış değil; Allâh ile bir özel ilişkide. Bu yüzden onları küçümsemek — büyük tehlikedir.
Velîlerin Gizli Olması
Velîlerin çoğu — gizlidir. Allâh onları «şâhane elbiseler altında» değil; tam aksine «hırpânî, dağınık» bir görünüşle saklamıştır. Hadîs: «Allâh’ın öyle kulları vardır ki — saçları dağınık, elbiseleri eski, kimse onları tanımaz; ama Allâh’a yemîn etseler — yeminlerini boşa çıkarmaz.» Yâni karşımıza çıkan herhangi bir hırpânî adam — belki Allâh’ın bir velîsi. Bu bilinçle herkese saygı edebi yaşanmalı.
Ters Duânın Etkisi
Bir velînin ters duâsı — kıyâmete kadar etkili olabilir. Çünkü o kalp Allâh ile irtibatlıdır; ondan çıkan duâ — bir taş gibi düşer. Ters duâ — kişiye, ailesine, soyuna kadar uzanabilir. Tasavvuf tarihinde bunun örnekleri çok: bir kişi velîyi incitmiş; sonra hayatı kararmış; ailesi dağılmış; sonu hüsran olmuş. Velînin küskünlüğü — bedeli ağır bir şeydir.
Hayır Duâsı — Aynı Güçte
Ters duâ etkili ise — hayır duâsı da aynı güçte. Velînin hayır duâsı — kişiye, ailesine, neslına bereket getirir. Bu yüzden velîlerle hüsnü münâsebet kurmak — büyük nimettir. Onların duâsını almak — hayatın açılmasını sağlar. Hz. Ömer Üveys el-Karnî’yi aradı; ondan duâ istedi. Çünkü Hz. Peygamber «Üveys’i bulun; duâ ettirin; sizin için af diler» demişti.
Tanımadığımız İçin Korku
Velîleri çoğu zaman tanıyamayız. Önümüzden geçen sıradan görünüşlü bir adam — belki büyük bir velî. Bu yüzden — herkesle iyi geçinmek, kimseyi incitmemek, herkese saygıyla davranmak — sahih bir tedbîrdir. Belki tanımadığım bir velîye karşı edebimi gösterdim; onun duâsı bana geldi. Belki tanımadığım bir velîyi incittim; onun ters duâsı beni mahvetti. Bu belirsizlik — bizi dikkatli olmaya zorlamalı.
Edep — Genel Bir İlke
Bu meseleden çıkarılacak genel ilke — herkese edeb. Kim olduğunu bilmediğin bir kişiye — saygıyla, şefkatle yaklaş. Hattâ açıkça günahkâr görse bile — belki ileride velî olur; belki tevbe edip Allâh’ın hâs kulu olur; belki şu an Allâh ile özel bir ilişkidedir. Yargılamak senin işin değil; senin işin — edebli olmak. Bu edeb — hayatını kolaylaştırır, bereketlendirir.
Niyâz — Velîlerle Hüsnü Münâsebet
Niyâz: «Yâ Rab, beni Sen’in velîlerini incitmekten muhâfaza eyle. Bilerek ya da bilmeyerek hâl ehline kötü söz söylemekten beni koru. Onların ters duâlarına maruz kalmaktan ve dünyâda ya da ahrette kıyâmete kadar süren cezâlarından muhâfaza eyle. Tanımadığım insanlara karşı dahi edebli davranma şuûru ver. Hırpânî, sıradan görünüşlü bir velînin önümden geçmesi durumunda — onu küçümsememi engelle. Mümkünse velîlerin hayır duâsını alma fırsatı ver; onların kalbinde yer alan bir mü’min eyle.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Meczûb, Velî, Beddua. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Yunus 10/62-64; Allah dostlarına korku ve hüzün olmaması.
- Kur’an-ı Kerim, Bakara 2/186; Allah’ın dua edene yakınlığı.
- Kuşeyri, er-Risale, velayet, dua ve edep bahisleri.
- Hucviri, Keşfu’l-Mahcub, veliler ve haller bahisleri.
- Sühreverdi, Avarifü’l-Maarif, şeyh-mürid adabı ve dua bahisleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, dua adabı, kalp terbiyesi ve velayet bahisleri.