Allâh’ın Zikrine Düşman Olan Namaz Da Kılsa Oruç Da Tutsa Kalbi Kurudur — Sûfîlerin Tespiti
Allâh’ın zikrine düşman olan — namaz da kılsa, oruç da tutsa — kalbi kurudur. Bu sûfîlerin tespiti, ağır bir hükümdür. Çünkü ibâdet formuyla yetinen ama özünden — zikrden, Allâh sevgisinden, kalp uyanışından — uzak kişi, gerçek bir mü’min olmaktan eksiktir. Form var; öz yok. Bedeni hareket ediyor; kalp ölü. Bu, modern dünyâda yaygın bir hâl. Pek çok kişi namaz kılıyor, oruç tutuyor; ama tasavvufa, zikre, kalp eğitimine soğuk; hattâ düşman bile bakıyor. Bu, eksik bir İslâm anlayışıdır. Zikr — ibâdetin canıdır.
Zikre Düşmanlık — Modern Tutum
Modern dönemde — bazı müslümanlar zikre, tasavvufa, tarîkata düşman tavır alıyor. «Bunlar bid’attır»; «aslî İslâm’da yoktur»; «sapmadır» gibi sözlerle. Halbuki — zikr, Kur’ân’ın açık emirlerinden biri. «Allâh’ı çokça zikredin» (Ahzâb 41). Bu emire düşman olmak — Kur’ân’a düşman olmak demektir. Tasavvuf gelenek — Hz. Peygamber’in sahâbesi, tâbiûn, ulemâ üzerinden gelen sahih bir mîrâstır. Buna düşmanlık — ümmetin mîrâsına düşmanlıktır.
Kuru Kalp
«Kuru kalp» — Allâh sevgisinden, mâneviyâttan, derinlikten yoksun kalp. Bu kalp namaz kılar; ama lezzeti almaz. Oruç tutar; ama özleyişi yaşamaz. Zekât verir; ama infâkın bereketini hissetmez. Form üzerinde bir disiplin var; ama öz boş. Sûfîlerin tabiriyle — «zâhirde dolu, bâtında boş.» Bu kalp — gerçek mü’minin kalbi değildir. Kur’ân kalbin ölü olabileceğini de söyler: «Kalplerinde hastalık vardır» (Bakara 10).
Sahih Anlayış — Form ve Öz
Sahih İslâm anlayışı — form ile öz birlikte. Şeriat formu temin eder; tarîkat özü besler; hakîkat sırrı açar; mârifet Allâh’a bağlar. Dört kapı birlikte çalışır. Sâdece şeriatta kalmak — kuruluk. Sâdece tarîkat iddiâsında kalmak — şeriata aykırılık. İkisi birlikte — sahih yoldur. Sûfîler bu birliği vurgular. Zikre düşman olan — sâdece formla yetiniyor; bu eksiktir.
Hz. Peygamber’in Zikr Uygulaması
Hz. Peygamber sürekli zikrederdi. Sabahakşam, namaz sonrası, vakitlerde, uykuya yatarken, uyanırken — hep zikir. Sahâbe «Onu bir şeyle meşgul olmazken — zikretmek için bir kelime söylerdi.» Yâni zikir onun hayatının bir parçası. Eğer Hz. Peygamber sürekli zikrettiyse — biz zikre nasıl düşman olabiliriz? Sahih sünnet — zikrde yoğunlaşmadır. Zikre düşman olan — sünnete düşman olmuş sayılır.
Sahâbe Zikrederdi
Sahâbe de zikre çok önem verirdi. Hz. Ebû Bekir — sürekli «lâ ilâhe illâllâh» derdi. Hz. Ömer — «sübhânallâh» tesbîhini koruyordu. Hz. Ali — «yâ Allâh» zikrini Esedi Allâh hâline gelmek için sürdürdü. Hz. Osman — Kur’ân’ı sürekli okur, zikrederdi. Yâni — sahâbe zikr ehli. Onları takip eden tâbiûn da zikr ehli; sonra ulemâ; sonra sûfîler. Bu zincir hep zikr üzerinde. Buna düşmanlık — büyük âlimlerin yoluna düşmanlıktır.
Çözüm — Kalp Eğitimi
Çözüm: kalp eğitimi. Mü’min hem form hem öz peşinde olmalı. Namaz kılarken — kalp açık, niyet temiz, huşû var. Oruç tutarken — beden aç; ama kalp Allâh ile dolu. Bu için: 1) Düzenli zikir alışkanlığı. 2) Sâlih meclislere katılım. 3) Tasavvuf kaynakları okumak. 4) Sünnet duâlarına bağlılık. 5) Sahih bir mürşid bulmak. 6) Tövbe ve istiğfâr. 7) Sürekli sünnet üzere yaşamak. Bu yedi yol — kuru kalbi canlandırır.
Selefin Yolu — Hem Form Hem Öz
Selefi sâlihîn — hem formu hem özü birlikte tuttu. Hasanı Basrî — büyük bir âlim; ama sûfî de. Cüneydi Bağdâdî — sûfîlerin sultânı; ama büyük bir âlim. İmâmı Gazâlî — fakîh; ama Mehâbbetullâh kitabını yazmış sûfî. İmâmı Rabbânî — Hanefî fıkıhçı; ama tarîkatın mücedditi. Bu büyük isimler — iki tarafı birleştirdi. Modern müslüman bunları örnek almalı; bir tarafı diğerinden ayırmamalı.
Niyâz — Diri Kalp
Niyâz: «Yâ Rab, kalbimi zikrinin nûruyla canlandır. Namaz kıldıkça, oruç tuttukça — kalbimi de uyandır; sâdece form yetmesin. Allâh’ın zikrine düşman olan kuru kalplerden olmaktan beni koru. Form ile özü birlikte yaşatabilen bir mü’min eyle. Hz. Peygamber’in sürekli zikr uygulaması, sahâbenin zikr alışkanlığı, ulemânın zikr disiplini — bütün bu mîrâstan hisse al. Kalp eğitiminin yollarını — düzenli zikir, sâlih meclis, tasavvuf okuma, sünnet duâlar, sahih mürşid, tövbe, sünnet hayat — hayatımda yaşamamı nasîb et. Selefi sâlihînin form ve özü birleştirme dengesini benimseyebileyim. Diri bir kalp ile huzûruna geleyim.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Kuru Kalp, Tasavvuf. → Tasavvuf Sözlüğü