Hikmet Ehli Olacaksa Bir Kimse — Kendini, Nefsini Koymayacak Ortaya

Hikmet ehli olacaksa bir kimse — kendini, nefsini ortaya koymayacaktır. Çünkü hikmet — sessizlikten, tevâzudan, kendini geri çekmekten gelir. Hikmet ehli «bak ben biliyorum, dinleyin beni» demez. Aksine — dinler, soru sorar, kendi cevabını paylaşmadan önce karşısının ne düşündüğüne saygı duyar. Modern dönemde insanlar tam tersine — sürekli kendilerini öne çıkarıyor; bu yüzden hikmet azaldı.

Hikmet — Allâh’ın Hediyesi

Hikmet — Allâh’ın hediyesidir. «Allâh hikmeti dilediğine verir; kime hikmet verilirse — ona çok büyük hayır verilmiş demektir» (Bakara 269). Hikmet ne sâdece bilgi; ne sâdece zekâ. Aksine — bilgi + sezgi + edep + tevâzu = hikmet. Bu bileşim insana yetenekle değil; Allâh’ın lutfu ile gelir.

Nefsi Öne Koyma — Hikmet Engeli

Nefsi öne koymak hikmetin önündeki en büyük engeldir. «Ben biliyorum», «Benim görüşüm», «Beni dinleyin» tarzı tavırlar — hikmeti engeller. Çünkü hikmetin temeli tevâzudur. Kibirli kişi — hikmet alamaz. Allâh hikmeti tevâzulu olana ihsân eder.

Hz. Lokmân — Hikmet Örneği

Hz. Lokmân Kur’ân’da «Hikmet sâhibi» olarak tanıtılır. Lokmân peygamber değildi; ama Allâh ona hikmet vermişti. Hikmetli sözleri Kur’âna girdi. Onun tavrı — kibirsiz, derin, sessiz, oğluna nasîhat eden bir baba. Modern Müslüman hikmet ehli olmak istiyorsa — Lokmân’ı örnek almalı.

Sufînin Sessizliği

Sufînin sessizliği bir hikmet alâmetidir. Mevlânâ «Hâmûş!» (sus) derdi. Sufî az konuşur; çok dinler; çok düşünür. Konuştuğunda — özlü ve etkili. Bu sessizlik bir disiplindir; nefsin «ben de bir şey söyleyim, ben de göstereyim» dürtüsünü kontrol eder.

Modern Konuşma Hastalığı

Modern dönem konuşma hastalığı dönemidir. Sosyal medya, vlog’lar, podcast’ler — herkes konuşuyor. «Ben de söyleyim, ben de görüyim, ben de biliyorum» kültürü. Bu kültür hikmeti bitirir. Çünkü hikmet sessizliği sever; gürültüde yetişmez.

Sessizliğin Eğitimi

Sessizliği eğitmek mümkündür. 1) Günde belli süre sessizliğe çekilmek (halvet). 2) Sosyal medyada paylaşımları azaltmak. 3) Sohbetlerde son konuşan olmaya çalışmak. 4) «Bu konuda görüşüm yok» demeyi öğrenmek. 5) Soruları cevaplamadan önce uzun süre düşünmek. Bu uygulamalar nefsi sessizliğe alıştırır.

Konuştuğunda — Etkili Ol

Hikmet ehli az konuşur; ama konuştuğunda etkili olur. Az ama özlü. Bilgisiz konuşmalardan kaçınır; mü’minin iyiliği için konuşur; gıybet ve dedikodu yapmaz. Bu disiplin onun sözlerini değerli yapar; halk onu dinler.

Niyâz — Hikmet Talebi

Niyâz: «Yâ Rab, bana hikmet ihsân et. Nefsimi öne koymama hatâsından beni koru. Hz. Lokmân’ın tevâzulu yolunu örnek alayım. Sessizlik disiplini ver; az konuşan, çok dinleyen bir mü’min eyle. Sosyal medyanın gösteriş kültürüne kapılmaktan beni koru. Konuştuğumda etkili olma; sustugumda hikmetli olma tevfîki ver.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi hikmet ehli mü’minler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Hikmet, Sessizlik, Hz. Lokmân. → Tasavvuf Sözlüğü