Sen Sufîsin O Zaman Sufîce Yaşa
«Sen sufîsin, o zaman sufîce yaşa da o padişâhın koluna lâyık ol.» Bu söz tasavvufun temel bir ilkesini ifâde eder: Lâf değil, hâl. Bir kişi «ben sufîyim» dediği vakit, sufîce yaşamak zorundadır. Sözle sufî olunmaz; yaşamla sufî olunur. «Padişâhın koluna lâyık olmak» — yâ’nî Allâh’ın huzûruna çıkmaya lâyık olmak. Bu lâyıklık sözle değil, sufîce yaşamla kazanılır.
Sufîce Yaşamak — Ne Demek?
Sufîce yaşamak, sünnet üzere, edeb ile, ihlâs ile, tevâzu ile yaşamaktır. Namaz, oruç, zikir, sohbet — bunlar sufînin günlük hayâtının parçaları. Kibir, hased, açgözlülük, riyâ — bunlardan uzak. Sufî yâ’nî saf — gönlü saflaştırılmış, mâneviyâtla dolmuş insan. Sufîce yaşam bu saflığı korumaktır.
«Padişâhın Koluna Lâyık» — Allâh’ın Huzûru
«Padişâhın koluna lâyık ol» — Allâh’ın huzûruna çıkmaya lâyık ol demektir. Padişâhın huzûruna pis, perişân, edebsiz biri çıkamaz; ya kabûl edilmez ya cezâlandırılır. Allâh’ın huzûru daha hassâs. Mü’min nasıl temiz, edebli, hazırlıklı olmadan o huzûra çıkabilir? Sufîce yaşam bu hazırlıktır.
Lâf ile Sufîlik — Sahte
Sâdece lâf ile sufî olmak sahtedir. «Ben sufîyim, ben tasavvuf ehliyim, ben dervîşim» demek yetmez. Hayât tarzı buna uymalı. Eğer kişi sufî diyor ama namaz kılmıyor, gıybet ediyor, helâl-haram demiyor — sahte sufî. Gerçek sufî sözünü hâli ile ispatlar. Aksi takdirde söz boştur; ve Allâh sözden değil hâlden hesap sorar.
İddiâ — Yük Getirir
«Ben sufîyim» iddiâsı yük getirir. İddiâ edilen şey yaşanmalıdır. Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’in sahâbesi «biz mü’minleriz» dedi; sonra hayâtlarını mü’min gibi yaşadılar. Modern «sufî» de «ben sufîyim» diyorsa, hayâtını sufî gibi yaşamalıdır. Aksi takdirde iddiâ ona yük olur.
Vakar Abidesi — Sufînin Görüntüsü
Sufî vakar abidesidir. Yürüyüşünde edeb var; konuşmasında ölçü var; davranışında ağırbaşlılık var. Hafif, laubâli, gösterişçi davranışlar sufîye yakışmaz. Klasik sufîler vakarlarıyla tanınırdı. Modern sufînin de bu vakarı yaşaması gerek. Bu vakar mâneviyâtının dışa yansımasıdır.
Lâyık Olma Çabası — Sürekli
Padişâhın koluna lâyık olma çabası sürekli olmalıdır. Bir gün lâyık olunup sonra lâyıksız hâle düşmez sufî. Sürekli kendini geliştirir; sürekli arınır; sürekli edebli durur. Bu süreklilik tasavvufun temel özelliklerinden biridir. «Ben ulaştım» düşüncesi sufînin sonu olur.
Niyâz — Sufîce Yaşam İçin
Niyâz: «Yâ Rab, beni sözde sufî, hâlde sufî bir kul eyle. Lâfta değil, yaşamda sufîce olmamı nasîb et. Senin padişâhlık huzûruna lâyık olmamı sağla. Vakar abidesi, edebli, ağırbaşlı bir sufî yap. Sürekli kendini geliştiren, asla ‘ben ulaştım’ demeyen bir kul olmamı nasîb et.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi hakîkî sufîler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Sufî, Hâl, Edeb. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.
- Hucviri, Keşfu’l-Mahcub, velayet, mürşidlik ve tasavvufi terbiye bahisleri.
- Sühreverdi, Avarifü’l-Maarif, sohbet, zikir ve şeyh-mürid adabı bahisleri.
- İbn Ataullah el-İskenderi, el-Hikemü’l-Ataiyye, tevhid, teslimiyet ve kalp hikmetleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi ve tasavvuf adabı bölümleri.