Dervîş Vakar Abidesidir; Yürüdüğü Zaman Âlem Yürür

Dervîş dediğin vakar abidesidir; yürüdüğü zaman âlem yürür. Bu, klasik tasavvufun dervîş tanımıdır. Dervîş hafif, laubâli, telaşlı biri değildir. Aksine sâkin, ağırbaşlı, vakar dolu. Yürüyüşü, oturuşu, konuşuşu — her hâli vakar ifâde eder. «Yürüdüğü zaman âlem yürür» — onun her adımının arkasında bir hikmet, bir mâneviyât olduğu için.

Vakar — Sâkin ve Ağırbaşlı

Vakar sâkinlik ve ağırbaşlılık demektir. Telaşsız, hızsız, gürültüsüz. Dervîş yürürken acele etmez; konuşurken bağırmaz; otururken sallanmaz. Her hareketinde bir ölçü var. Bu, içteki sâkinliğin dışa yansımasıdır. İç sâkin olmayan dış sâkin olamaz. Dervîşin içi Allâh ile dolu olduğu için dışı da sâkin.

Hz. Peygamber’in Yürüyüşü — Örnek

Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’in yürüyüşü vakar doluydu. «Sanki bir tepeden iniyor gibi» yürürdü; yâ’nî kararlı, sâkin, dengeli. Telaş yoktu; ama yavaşlık da yoktu. Tam orta. Sahâbe O’nun yürüyüşünü taklîd etti; ve âlemde yürüyüşle bile sünnete tâbîlik gösterdiler. Modern mü’min de bu yürüyüş edebini öğrenmelidir.

«Âlem Yürür» — Tâbîr

«Yürüdüğü zaman âlem yürür» derin bir tâbîrdir. Dervîş öyle yüksek bir mertebede ki, onun yürüyüşü kâinâtı etkiler. Bu, mecâzî bir ifâdedir; ama hakîkati de var. Çünkü Allâh velîlerini öyle yüceltir ki, kâinât onların hatırına çevrilir. Bir velînin duâsı yağmur yağdırır; bir velînin gazabı kasırga estirir. Tarih bunun örnekleri ile doludur.

Hafiflik — Dervîşe Yakışmaz

Hafiflik dervîşe yakışmaz. Hafif insan ciddiyetsiz, telaşlı, dağınık biridir. Dervîş ise tam tersi. Modern dünyâda hafiflik moda; insanlar gülmeye, eğlenceye, telaşa daldı. Halbuki ciddiyet, vakar, ağırbaşlılık asıl insanî değerlerdi. Dervîş bu değerleri korur; ve örnek olur.

Vakarın Kaynağı — Mârifetullâh

Vakarın kaynağı mârifetullâhtır. Allâh’ı tanıyan insan vakar dolu olur. Çünkü kâinâtın Sâhibi’ni tanıyor; ondan başka kimseden korkmuyor; başkasından bir şey ummuyor. Bu, içte derin bir huzûr ve sâkinlik üretir. Ve bu sâkinlik dışa vakar olarak yansır. Vakarsız kişide mârifet eksik.

Vakar ve Tevâzu — Birlikte

Vakar ve tevâzu birlikte gider. Vakar sahibi kişi başkasına burun büküp tepeden bakmaz; çünkü tevâzu da onda var. Tevâzu olmayan vakar — kibre dönüşür; ve dervîşe yakışmaz. Mü’min bu dengeyi sağlamalıdır: Ağırbaşlı ama mütevâzı. Bu iki özellik birlikte olunca dervîşlik tam olur.

Niyâz — Vakar Sahibi Dervîş İçin

Niyâz: «Yâ Rab, beni vakar abidesi bir dervîş eyle. Yürüyüşümde, konuşmamda, oturuşumda ağırbaşlılık ver. Hafiflikten beni koru. Mârifetullâh sahibi olarak vakarımı doğru kaynaktan beslemeyi nasîb et. Vakar ile tevâzu dengesini sağlayan bir mü’min yap.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi vakar abidesi dervîşler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Dervîş, Vakar, Edeb. → Tasavvuf Sözlüğü