Mustafa Özbağ Efendi bu çok kısa sohbette annebabanın evlâdına, evlâdın da annebabasına zekât veremeyeceğini tafsîl eder. Hanefî fıkhında kişi usûlüne (anne, baba, dede, nine) ve fürûuna (oğul, kız, torun) zekât veremez. Sebebi ise nafakanın bu kimselere zâten farz olmasıdır; onlara zekât verilirse, kendi malına zekâtı geri çevirmek mânâsı çıkar. Cenâbı Hak âyeti kerîmede zekâtın mahalline tâ'yîn etmiş olduğu sekiz sınıf vardır (Tevbe 9/60); bunların dışına çıkmak câiz değildir. Bu hâl Hanefî mezhebinin temel kâidelerindendir.
Usûl ve Fürû Sınırı
Mustafa Özbağ Efendi sohbete temel hakîkati ortaya koyarak başlar: anne baba evlâdına, evlât anne ve babasına zekât veremez. Hanefî fıkhında kişi kendi usûlüne (anne, baba, dede, nine), ve fürûuna (oğul, kız, torun) zekât veremez. Bu kâide bütün dört mezhebin müşterek kabûlüdür.
Nafaka Vâcibesi: Zekâtın Geri Dönmesi
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir fıkhî kâideyi tafsîl eder: sebebi ise nafakanın bu kimselere zâten farz olmasıdır. Anne, babaya nafaka çocuğun zenginlik şartında farzdır; çocuğa nafaka da ailenin temel sorumluluğudur. Onlara zekât verilirse, kendi malına zekâtı geri çevirmek mânâsı çıkar; bu da zekâtın temlîk şartına uygun düşmez.
Zekâtın Sekiz Sınıfı
Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda mü'mînin görevini tafsîl eder: Cenâbı Hak âyeti kerîmede zekâtın mahalline tâ'yîn etmiş olduğu sekiz sınıf vardır: «Sadakalar (zekât), Allâh tarafından bir farz olarak ancak fakîrlere, miskînlere, zekât memûrlarına, kalpleri İslâm'a ısındırılacaklara, kölelikten kurtulacaklara, borçlulara, Allâh yolundakilere, ve yolda kalmışlaradır» (Tevbe 9/60). Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesi de mü'mîni zekâtını sahîh sınıflara, ve sahîh kişilere vermeye yöneltir; ve bu vasıflar onun manevî terakkîsinin temel cüzlerini teşkîl eder.
- Kur'ânı Kerîm: Tevbe 9/60, 103; Bakara 2/267, 233; İsrâ 17/26.
- Sahîhi Buhârî, Kitâbü'z-Zekât.
- Sahîhi Müslim, Kitâbü'z-Zekât.
- Süneni Ebû Dâvûd.
- Süneni Tirmizî.
- Süneni Nesâî.
- Süneni İbn Mâce.
- İmâm Mâlik, Muvatta.
- İmâm Ahmed, Müsned.
- İmâm Kâsânî, Bedâi'u's-Sanâi', Zekât verilemeyenler bahsi.
- İmâm Serahsî, el-Mebsût.
- İbn Âbidîn, Reddü'l-Muhtâr.
- Fetâvâ-yı Hindiyye.
- İmâm Şâfi'î, el-Üm.
- İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
- İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
- Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Zekât Sohbetleri.
Sohbetin Tasnîfi: Bu çok kısa sohbet usûl ve fürû sınırını, nafaka vâcibesi sebebiyle zekâtın geri dönmesini, ve zekâtın sekiz sınıfını tafsîl etmektedir.
Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Zekât Sohbetleri