Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette bitcoin, sanal para, borsa kazançlarının zekâtını tafsîl eder. Borsada sanal paralar var: Bitcoin, Ltc, ve benzerleri. Para ticâreti ile kazanan kimse, başka hiçbir ticâret yapmıyor; parayı paraya çeviriyor, farklı paraları alıp satıyor; yıl içinde kazanıp kaybediyor. Bu işi yapan kişinin zekâtını nasıl edâ edeceği mes'elesi mühimdir. Anaparadan mı, yoksa kârdan mı ödeyecek? Cevâb: ortada bir mal yok, sadece para vardır; o zamân elindeki paranın tamâmından zekât hesâplanır. 300 bin lira parası varsa, 300 bin liradan zekâtını verir; 500 bin lira anapara, 200 bin lira kâr ettim diye ayrı ayrı hesâplama yapamaz. Borsada kâğıt nakit para hükmündedir; o günkü cârî değer üzerinden zekât hesâplanır. Yatırım olarak tarla, meyve bahçesi, koyun, ve benzerlerini almışsa onların kendi zekâtı vardır; ama ev kirâya verilmiş, kirâyı yiyen kimsenin kenarda parası yoksa onun da zekâtı yoktur. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesi de mü'mîni kazancını sahîh ölçüye vurmaya, ve zekâtını dosdoğru hesâplamaya yöneltir.

Borsada Sanal Para: Bitcoin ve Benzerleri

Mustafa Özbağ Efendi sohbete temel hakîkati ortaya koyarak başlar: bu borsada sanal paralar vardır — Bitcoin, ve benzeri Ltc gibi muhtelif isimlerle anılanlar. Mâşâallâh ne kadar çoğalmıştır; biz sâdece Bitcoin biliyorduk, ama çok değişik isimlerle yayılmıştır. Para ticâreti ile kazanan biri, başka hiçbir ticâret yapmıyorsa — parayı paraya çeviriyor, farklı paraları alıp satıyor, yıl içinde kazanıp kaybediyorsa — bu işi yapan kişinin zekâtını nasıl edâ edeceği mes'elesi mühimdir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Onların mallarından sadaka al» (Tevbe 9/103) buyurmuş; sanal para da mal hükmünde olduğu için zekâta tâbîdir.

Anapara mı, Kâr mı?

Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir fıkhî kâideyi tafsîl eder: anaparasından mı, kârdan mı ödeyecek? Çünki ortada bir mal yok. Yok öyle bir kandırmaca, «Sadece kârdan vereyim» diye. Ne kadar elinde parası var? 300 bin lira ise, 300 bin liranın hepsinden zekâtını verecek. Yâ'nî «500 bin lira anapara, 200 bin lira kâr ettim, sadece 200 binden zekât veririm» öyle bir hesâb yok. Hanefî fıkhında nakid (altın, gümüş, para) malda zekât: yıl sonunda elde duranın tamâmından nisâb düşülür, ve kırkta biri (%2,5) verilir.

Borsa Kâğıdı Nakit Hükmündedir

Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir fıkhî kâideyi tafsîl eder: borsada kâğıdı alırken kâğıt nakit para hükmündedir. Adam doları 7 liradan aldıysa, sonra dolar yükseldiyse 8 liraya, zekâtı ne ile ölçecek? Ödeyeceği o esnâdaki geçerli parasından ödeyecek; çünki o kâğıt nakit para hükmündedir. Borsada parayı dönebilir; kaçtan aldığı önemli değil, kaç paraysa onun üzerinden ödeyecek. Bu üslûp borsa kazançlarında zekâtın gerçek değer üzerinden hesâplanmasını gerektirir.

Yatırım: Tarla, Bahçe, Koyun

Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir fıkhî kâideyi tafsîl eder: kâr yapanların hepsini cebine koymayacaksın; zekâtını ödeyeceğine göre, yâhut yatırım yapacak — tarla alacak, bahçe alacak. Tarlada zekât yok eğer kendi gelir için tarla almışsa; ama tarladan elde edilen meyveye, ürüne (öşür/zekât) vardır. Koyun aldıysa zekâtı vardır (sâime hayvanlarda zekât). Meyve bahçesi aldıysa, meyvelerini topladığında zekâtı (öşür) vardır. Ama eğer hiç meyve almıyor — sâdece toprak yatırımı — ve kira da yoksa, o tarlanın kendi gövdesinde zekât yoktur.

Kira Geliri ve Zekât

Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda mü'mînin görevini tafsîl eder: kira alıyor; kirayı tamâmen yiyorsa kenarda parası yoksa, onun da zekâtı yoktur — çünki nisâb miktarı para birikmemiş demektir. Ama kira birikiyor, kenarda biriken paraya nisâb miktarına ulaşıyor, ve üzerinden bir yıl geçiyorsa, o birikmiş paranın zekâtı vardır. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesi de mü'mîni kazancını sahîh ölçüye vurmaya, ve zekâtını dosdoğru hesâplamaya yöneltir; ve bu vasıflar onun manevî terakkîsinin temel cüzlerini teşkîl eder.

• Kur'ânı Kerîm: Tevbe 9/103, 60; Bakara 2/267, 219; En'âm 6/141.
• Sahîhi Buhârî, Kitâbü'z-Zekât.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'z-Zekât.
• Süneni Ebû Dâvûd, Kitâbü'z-Zekât.
• Süneni Tirmizî.
• Süneni Nesâî.
• Süneni İbn Mâce.
• İmâm Mâlik, Muvatta.
• İmâm Ahmed, Müsned.
• İmâm Kâsânî, Bedâi'u's-Sanâi', Nakid mal zekâtı bahsi.
• İmâm Serahsî, el-Mebsût.
• İbn Âbidîn, Reddü'l-Muhtâr.
• Fetâvâ-yı Hindiyye.
• İmâm Şâfi'î, el-Üm.
• İmâm Mâlik, el-Müdevvene.
• Yûsuf el-Karadâvî, Fıkhu'z-Zekât, Çağdaş mâl şekilleri.
• Vehbe ez-Zühaylî, el-Fıkhu'l-İslâmî ve Edilletühû.
• Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Zekât Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet borsada sanal para (Bitcoin) zekâtını, anapara mı kâr mı sorusunun cevâbını, borsa kâğıdının nakit hükmünde olduğunu, yatırım olarak tarlabahçekoyun zekâtını, ve kira gelirinin zekâtını tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Zekât Sohbetleri