Giriş — Rüya Meselesi
Zikrullah meselesinin ele alındığı bu sohbette Sohbetin başında kısaca rüya meselesine değinilmektedir. Kötü bir rüya gördüğünde sol tarafa üç kez tükürülmesi, salih rüyaların yalnızca salih insanlara anlatılması ve rüyanın sefer hâlinde durulup tevil edilmesi gerektiği hatırlatılmaktadır.
Her Varlık Allah’ı Zikreder — İrâdî ve Cebrî Zikir Farkı
Kâinattaki her şey Allah’ı zikreder; ancak bu cebrî bir zikirdir. Mide, hücreler, ağaçlar, kuşlar, böcekler — hepsi Allah’ı tesbih eder. Hattâ kâfirin midesi bile cebrî olarak zikreder. İrâdî zikir ise yalnızca insana ve cinlere mahsustur. İnsan, iradesiz rüzgâr önünde savrulan kuru bir yaprak değildir; iradesiyle zikretme şerefine sahiptir.
İnsan Zikrettiğinde Ne Olur?
İnsan zikrettiğinde kendi aklı, fikri, ruhu, cismi ve sırrıyla zikrullah deryasında eriyip yok olur. Kâinattaki o büyük semfoniye katılır ve bütünün bir parçası hâline gelir.
Allah’ın İsimleri — 99 ile Sınırlı Değil
Kur’ân-ı Kerîm’de 99 isim sâbit olmakla birlikte İmâm Şâfiî binin üzerinde isim tespit etmiştir. Ehl-i tasavvuf ise Allah’ın isimlerinin sınırsız ve sonsuz olduğunu ifade eder. Yarattığı kadar ismi vardır diyen âlimler mevcuttur. 99 ile sınırlamak Allah’a sınır koymak anlamına gelir.
Halka-i Zikrullah = Cennet Bahçesi
Hadis-i kudsîde bildirildiği üzere, bir topluluk içinde Allah’ı anan kişi o meclisten affedilmiş olarak kalkar. Zikrullah meclisine bayrama gelir gibi gelinmelidir. Bu meclisi terk eden ise münâfıklık alâmeti göstermiş olur. Benî İsrâil kıssasında cennet meyvesinden bıkıp buğday ve soğan istemeleri nasıl nankörlük ise, zikrullahı terk etmek de cennet nimetine sırt dönmektir.
Bedîüzzaman Said Nursî’nin Sözü
Bedîüzzaman Said Nursî, bugünkü zındıkanın karşısında kalplerini harekete geçirmeyenlerin kendilerini muhafaza edemeyeceğini söylemiştir. Kalbin harekete geçmesi ise ancak zikrullah ile mümkündür.
Kaynakça
Hadisler
- Kötü rüyada sol tarafa tükürme — Sahîh-i Müslim
- Salih rüyalar mübeşşirâttır — Hadis-i şerif
- Zikir meclisi cennet bahçesidir — Hadis-i şerif
- Münâfıklar az zikreder — Hadis-i şerif
Âyetler
- İsrâ 17/44 — Her şey O’nu tesbih eder.
- Münâfikûn 63/6 — Münâfıkların zikir hâli.
- Bakara 2/61 — Benî İsrâil’in soğan-sarımsak talebi.
Tasavvufî Kaynaklar
- İmâm Şâfiî — Allah’ın isimleri hakkında tespitler
- Bedîüzzaman Said Nursî — Zikrullah ve kalbin hareketi
Sonuç
Bu sohbette zikrullahın irâdî ve cebrî boyutları, Allah’ın isimlerinin sınırsızlığı ve halka-i zikrullahın cennet bahçesi olma vasfı ele alınmıştır. İnsanın iradesiyle zikretmesi, kâinattaki cebrî tesbih semfonisine bilinçli olarak katılması demektir. Bu nimete sırt dönmek ise en büyük kayıptır.
Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi
İlgili Sözlük Terimleri: Hâl, Zikir, Tesbîh, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı