Hatme: Kaza Namazı ve Sünnet Namazlar

İmam Azam hazretleri öğle namazının sünnetlerini Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretlerinin tatbikatından çıkarmıştır. Farzdan önce dört, farzdan sonra iki rekat sünneti kılarlardı. Hanefilerin büyük bir çoğunluğu, sünnet namazların yerine kaza namazı kılınabileceği görüşündedir. Kazası olan bir kimse için bu büyük bir kolaylıktır.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretleri ‘Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız; sevdiriniz, nefret ettirmeyiniz’ buyurmuştur. İmam Rabbani hazretleri de kazası olan kimsenin nafileyle uğraşmasını ahmaklık olarak nitelendirmiştir. Sünnet namazları cemaatle kılmak daha faziletlidir diyenler için şunu söylemek gerekir: Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem teravih namazı haricinde hiçbir nafile namazı cemaatle kılmamıştır.

Cömertlik ve Sadaka Ölçüsü

Sahabeden Hazreti Ebubekir malının tamamını getirmiştir: ‘Evime ne bıraktın ya Ebubekir?’ sorusuna ‘Allah ve Resulünü bıraktım’ demiştir. Hazreti Ömer yarısını, Hazreti Osman develerini getirmiştir. Ancak başka bir sahabe hasta yatağında malının tamamını hibe etmek isteyince Peygamberimiz ‘Çok fazla’ deyip dörtte birden fazlasına izin vermemiştir: ‘Evlatlarının başkalarına el açmasını istemez misin?’

Cömertliğin en faziletlisi bir kimsenin kendi ehline ve çocuklarına yaptığı harcamadır. Çocukları evde ihtiyaç içindeyken başkasına cömertlik etmek gerçek cömertlik değildir. Evine bir file götürürken, bir kilo şeker götürürken atılan her adıma Cenab-ı Hak sevap verir.

Sünnet-i Resulullah ve Alışveriş Alışkanlığı

Eski insanlar namile ibadet hükmünde olduğundan ve her adıma sevap verildiğinden her gün eve bir şey götürürlerdi. Bu hem sevap kazandırır hem ekonomiyi canlı tutar hem de tekelleşmeyi önler. Bir aylık market alışverişi yapıp eve depo etmek sünnete uygun değildir. Günlük veya haftalık ihtiyaç görülmelidir.

Zekat miktarı malın kırkta biridir. Bu verildiğinde hiçbir sorumluluk kalmaz; üstü kişinin kendi takvasıdır. Kendi kendine zorluk seçmek de uygun değildir — şeriatın emrettiği gibi yaşamak, zorluk geldiğinde sabretmek esastır.

Müşteri Veli Nimet midir?

Veli nimet Allah’ın kendisidir. Ancak sebepleri bağlarken müşteriyi veli nimet olarak görmemiz, aslında müşterinin üzerindeki Allah’ın tecelliyatını görmemizdir. Onu oraya gönderen, gönlüne ilham eden, ayağını o tarafa çeviren Allah’tır. O yüzden müşteriye olan hürmet ve saygı, aslında Allah’a olan hürmet ve saygımızdır.

Tıpkı elimizle bardağı tuttuğumuzda ‘Elimiz tuttu’ demeyip ‘Bardağı tuttun’ dememiz gibi, ortadaki sebepleri atlayıp işin özüne gideriz. Maşayla köz tutulduğunda ‘Maşa köz tuttu’ denmez, ‘Adam köz tuttu’ denir. Aynı şekilde müşteri üzerinde Allah’ın rızık sıfatının tecellisini görürüz.

Peygamberimizin Yemek ve Giyim Ölçüsü

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretleri kaliteli yerdi ama bu lüks restoran anlamında değildir. İnsan vücuduna zarar vermeyen, faydalı olan yemekler yerdi. Çok soğuk, çok sıcak, çok acılı yemek yemezdi. Mevsiminde olan şeyleri yerdi. Yemek ayırmazdı — helal olan her yemeği yerdi ama yanmış, kokmuş, bozulmuş yemek de yemezdi.

Giyimde de aynı ölçü geçerlidir: Ne ashabından üstün giyinirdi ne de aşağı. Vakarını muhafaza eder, temiz ve düzgün giyinirdi. Düşkün görünmemek önemlidir; ama israf da haramdır. Adam sermayesinin yüzde onluk arabasına binmeli — elli milyar sermayesi olan yirmi milyarlık araba almamalı. Cimrilik de gösteriş de yanlıştır; insanın hali, halini göstersin.

Muska, Nazar Duası ve Şifa Ayetleri

Şifa ayetlerini, nazar ayetlerini, koruma ayetlerini yazıp üzerinde taşımak caizdir. Sahabe-i kiram Ayet-el Kürsi, Felak-Nas sureleri, İhlas ve Fatiha surelerini yazıp taşımışlardır. Bir kaba yazıp suyunu içmek, yemeğe okumak, üzerine okumak da görülmüş ve caiz kabul edilmiştir.

Bu dua ve ayetleri yazma karşılığında ücret almak da Hanefi fıkhına göre caizdir. Ancak uydurma, kargacık burgacık çizgiler çizen, Türkçe garip ifadeler yazan sahte üfürükçülerden uzak durmak gerekir. Bunlar dinden değildir. Gerçek olan Kur’an ayetleri ve sahih dualardır.

Büyü Meselesi

Büyüye inanmak haktır; kim büyüyü inkar ederse küfre düşmüş olur. Ancak büyücüye inanarak büyü yaptırmak küfürdür. Büyücüye inanmadan gidip de orada bulunan kişi günah-ı kebire işlemiş olur; büyücünün dediklerine inanırsa tecdit-i iman ve tecdit-i nikah gerekir.

Hatme-i Şerif ve Zikrullahın Fazileti

Pir efendilerin hemen hemen hepsi her Perşembe hatme-i şerif yapmışlardır. Abdülkadir Geylani hazretleri, Ahmet Rufai hazretleri, Şah-ı Nakşibend, Hazreti Mevlana, Hacı Bektaş Veli, Hacı Bayram Veli, İmam Rabbani — hepsi büyük hatme yapmışlardır.

Sıkıntılı, belalı zamanlarda her gece hatme yapılmıştır. Kurtuluş Savaşında bazı tarikatlarda her gece hatme okunmuştur. Osmanlı zamanında veliler dervişleriyle cephenin gerisinde itikaf çadırları kurarak savaş boyunca hatme yapmışlardır.

Zikrullah büyük bir kapıdır — afiyet, lütuf ve münacaat kapısıdır. Açılmayan kapıları açar, yırtılmayan perdeleri yırtar. Hastalıklara şifa, dertlere derman olur. İhlasla, samimiyetle, muhabbetle yapılan hatmede Cenab-ı Hak bir kapı açar. Kendi tecrübemizde hem Ödemiş’te hem Bursa’da itikaf sonrası tıkanan yollar açılmıştır.

Fatiha Suresinde İman, İslam ve İhlas

Elhamdülillahi Rabbil Alemin demekle kul, hamd edilecek bir Allah’ı tanımıştır — bu imandır. Er-Rahmanir-Rahim, Maliki yevmiddin demekle müminlere fazla kerem eden, din gününde merhamet edecek, kapsayıcı bir Allah’ı bilmiştir — bu İslam’dır. İyyake na’budu ve iyyake nestain demekle ancak Sana ibadet eder, ancak Senden yardım isteriz demiştir — bu ihlastır.

Böylece Fatiha suresinde iman, İslam ve ihlas mertebelerinin hepsi sırasıyla yaşanır. İhlas mertebesinde kul her şeyini Allah’tan bekler, her şeyini Allah için yapar. Gönlünde, kalbinde, ruhunda şek ve şüphe kalmamıştır.

Kaynakça

Ayet-i Kerimeler

• Tevbe Suresi 9:119 — ‘Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve sadıklarla beraber olun’
• Fatiha Suresi 1:1-7 — İman, İslam ve ihlas mertebelerinin tamamı
• Saf Suresi 61:2-3 — ‘Ey iman edenler! Yapmayacağınız şeyleri niçin söylersiniz?’ (amelsiz söz)
• Bakara Suresi 2:102 — Büyü (sihir) meselesi ve Harut-Marut kıssası
• Ahzab Suresi 33:21 — ‘Resulullah’ta sizin için güzel örnekler vardır’

Hadis-i Şerifler ve Kaynakları

• Öğle namazı sünneti ve farzı hadisi — Sahih-i Buhari, Salat Kitabı; Sahih-i Müslim, Müsafirun Kitabı (Kütüb-i Sitte ortak rivayeti)
• Kolaylaştırınız zorlaştırmayınız hadisi — Sahih-i Buhari, İlim Kitabı, Hadis No: 69; Sahih-i Müslim, Cihad Kitabı, Hadis No: 1734
• Teravih namazını cemaatle kılıp sonra terk etmesi — Sahih-i Buhari, Teravih Kitabı, Hadis No: 2012
• Ebubekir’in malının tamamını getirmesi — Sünen-i Ebu Davud, Zekat Kitabı, Hadis No: 1678; Sünen-i Tirmizi, Menakıb Kitabı
• Hasta sahabenin malını hibe etmek istemesi (Sa’d b. Ebi Vakkas) — Sahih-i Buhari, Vesaya Kitabı, Hadis No: 2742; Sahih-i Müslim, Vasiyyet Kitabı, Hadis No: 1628
• Allah verdiği nimeti kulunun üzerinde görmek ister hadisi — Sünen-i Tirmizi, Edeb Kitabı, Hadis No: 2819; Müsned-i Ahmed
• Bana dünyadan üç şey sevdirildi hadisi — Sünen-i Nesai, Hadis No: 3939
• Peygamber’in yemek adabı — Sahih-i Müslim, Eşribe Kitabı; Sünen-i Ebu Davud, Et’ime Kitabı
• Peygamber’in yemek ayırmadığı hadisi — Sahih-i Buhari, Et’ime Kitabı, Hadis No: 5409
• Muska yazma ve ücret alma hadisi — Sahih-i Buhari, Tıb Kitabı, Hadis No: 5737 (Fatiha ile rukye yapıp ücret alma)
• Büyücüye giden hadisi — Sahih-i Müslim (kahine giden kırk gün namazı kabul olmaz hadisi); İmam Ahmed, Müsned

Fıkıh ve Tasavvuf Kaynakları

• İmam Azam Ebu Hanife — Öğle namazı sünnetlerinin delili ve kaza namazı meselesi
• İmam Rabbani, Mektubat — Kazası olan kimsenin nafileyle uğraşması ahmaklıktır görüşü
• Hanefi fıkhında muska yazma ücreti — İbn Abidin, Reddü’l-Muhtar (Kur’an ayetleriyle rukye yapıp ücret almak caizdir)
• Abdülkadir Geylani, Ahmet Rufai, Şah-ı Nakşibend — Büyük hatme geleneği
• Mevlevi çilesi ve itikaf geleneği — Mevlevi usul ve erkanı
• Hatme-i Hacegan — Nakşibendi tarikatının temel zikir meclisi uygulaması

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Kalb, Sünnet, Hamd, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı